EE

wy EESrerenn TUNSRNA UR EE ls 3 gi 5:

A RU Se [EIN

M

e Bir -R

IL. T eds X E perd P Te Tr vette Tc T2 m dr Mo Boy E E Ru rap ra eror a PO de er 4 ivt LAT RV NE AR RT ru IL Le to Mos Pierius d Pacte Tel e an ps m n. P AirAe dm A» rA m eu LIS Ee

LN Ner Roa

1 av. 2A 2S icuf ead Rr ee 2 ERA

Wo Rom Kop he em odia d c ELLEN T CM eI DISP EMDCUIS

Mum ier lm died m gf ir. osi ae i f mi a c qm 1 Na dem ae ml mie m t cel o d Pur d mp np ra

re m te Ry os cvs

tr er v RN uela es Rome Ms Re. Tee A tA LR RM te ea cia

Tue y ll / /l jl

E-c—3

dn

(e

Mean

AMA Ta 3 "T7 Pin" h "RN "1 ?| h p T E [ z

Moe dh

Nn j ^j v ? h

| aU

bit NU q » 2:245]

U

" ' b

j y

n : "v 4.5 9

Ux TE Pn PN "M | Fr

"yr ; Fall4 uf (5,

] ) ERO J wi Ravtpirt (3 0 TNI ERAN LAO U En Vo M j Qd we or e Buwisd

* Z : Kr | P x ü Xa : n & deem UN x ? »" ^ f E : RES : L J z E ; A " T i 1 / P 4 é , ^ A E L3 " j m FON s »* ned LA" WE pw E zB ^ Dx i T rie i à * | s : Ww EN ; e Y I ? EX. x E:

: iis d T

SORVM.

,

NATVRAE.'CVRIO

ACTA e -MEDICA

PHYSICO

Ve. -

: :

TDXNNEUDUMI- VS

J— NOVA ACTA PHYSICO - MEDICA

-ACADEMIAE CAESAREAE — LEOPOLDINO- CAROLINAE |

NATVRAE CVRIOSORVM EXHIBENTIA

EPHEMI ERIDES

OBSERVATIOXES HISTORIAS.

ET pns TA

CELEBERRIMIS. GERMANIAE

E di EXTERARVM REGIONVM

VIRIS

HABITA ET COMMVNICATA SINGVLARI STVDIO COLLECTA

TOMVS OCTAVVS.

ACCEDVNT APPENDIX ET TABB. AEN. "UC €VM B» ipd dbras: itane qoos x peuptdnn: N 'ORLMBERG AE ERE IOANNIS ADAMI STEINII. . ANNO Yorke wigd nee b^

* RT el "e 9v axi | AES *

We c4 qa vy

zn

fuxAMED . Im ei ANENUR d pn oU erm Sd m

ULLA LLL LU ERLLLPELLLU LLLULIHLUULLHAULLLLLLHOUULULILLLLELLLLULULULA

"I TITETETITTTTTTIPTTETETTETETETITITTETTTTT TETTE TTITTRTTTITITTTTII

^- ' : LI

SACR ATISSIMO POTENTISSIM o

INVICTISSIMOQVE PRINCIPI

| " DOMINO DOMINO : ELT. but ER TELA LES

-ROMANORVM IMPERATORI

ít. SEMPER.AVGVSTO

GERMANIAE HIEROSOLYMORVM HVNGARIAE BOHEMIAE DALMATIAE CROATIAE SCLAVONIAE ey apri. LODOMIRIAE REL.

Y us OE Md pi ED .. ARCHIDVCI A! 'STRIAE.

. NIAE KYBVRGI GOERITIAE ET GRADISCAE MARCHIO

DVCI

BVRCVNDIAE LOTHARINGIAE CARINTHIAE ET CAR.

-NIOLÁE MAGNO DVCI HETRVRIAE MAGNO

PRINCIPI TRANSYLVANIAE

MARCHIONI MORAVIAE DVCI BRABANTIAE LIMBVRGI) LVXENBVRGI ET GELDRIAE WURTEMBERGAE VTRIVS QVE SILESIAE MEDIOLANI MANTVAE PARMAE. PLA. CENTIAE GVADASTALI AVSCHWIZ ET ZATOR REL REL. PRINCIPI SVEVIAE ET CAROLOPOLIS -COMIT PRINCIPALI HABSBVRGI FLANDRIAE TYROLIS HANNOI!I

NI BVRGOVIENSI LVSATIAE SVPERIORIS ET INFERIO| RIS MVSSIPONTI NOMENII COMITI NAMVRCI PRO VINCIAE VALDEMONTII BLANKENBERGAE ZVTPHA NIAE. SAARWERDEN SALM ET FALKENSTEDN DOMINO MARCHIAE. VENEDICAE ET MECHLINIAE REL. REL.REL.

DOMINO DOMINO JANOSTRO CLEMENTISSIMO -

Dam ac MAIESTATIS TVAE

J.7 thronum prima vice humillime ac- cedere audemus, IMPERATOR. AV- GVSTISSIME, fauftiffimo omine illud ut fiat, ardentiffime exoptamus. Scili- cet Divus LEOPOLDVS IL. CAESAR. "Academiam Tmperialem INaturae. Curiofo- Yu, ante Seculum jam, et quod ex- currit, in Germaniae TVAE Circulo Ms . Fran-

Franconico, tenuibus licet primum ini- tiis, exortam, et fenfim magis increífcen- tem, in tutelam SVAM clementiffime recepit, fovit, ac ampliffimis privilegiis eratiofiftime donavit, SVOque augu//o nomine gaudere , petmifit , quam aca- demiam Auguftiffimi EIVS. Succeflores quoque clementiffime | confervarunt. Quidni ergo nos unquam dubitare pof- famus, licere nobis, LEOPOLDVM H. LEOPOLDI I. poft exactum feculum, Succefforem Augufüffimum , divinitus Germaniae conceflum . et exoratum, BIPER ARSSBNTI devotiffima fub- miffione

miffione venerari, EIVSque indulgen- - tiffimae gratiae, et fummo favori, Zcz- demigm, nunc vere SVAM; Leopoldi- s, humillime commendare, nec non : qualiumcunque laborum noftrorum, per ultimos hos annos exactorum, red- dere rationes, et zovmum z&oruu Vola- 362, ad pedes EIV5 deponere. Cur

enim metus nos detineat, talia audendi, | quorum oratio ad Principem vertitur, cui adulari fas non eft, quique non mi- nus hominem fe effe, quam horninibus praeeffe, meminit, atque. hominum felicitatem, pro vario eorum ftatu, ac

3 36d defti-

deftinatione.,. et relatione. ,... omni ope promovere, non ihi modo eft, fed uberrime jam demonftratum - - dedit: . Qui pietate, fapientia, concor- dia , clementia. , pace, virtute, non avita regna folum, íed orbem, tem- perare, ac;ea propter quoque Im- peri gubernacula SE tenere , reli- ciofe fecum reputat :. Qui, IPSE eru- ditiffimus...Princeps., omnis generis eruditionem curat , et aeflimat , ac Scientigs, ,eosque, qui eas gnavi- ter colunt, protegit, amat, et tue- .. Quidni ergo et imperialis A.cade- | ur mia

tuia naturae Curioforum, cui datum eft, adLEOPOLDIII. tempora nunc per- fiftere, firmiffimam fpem concipiat,

. eam, fub TANTO IMPERATORE, fore'beatam! Non'autem TE verbis,

votisque noftris. diftringimus , fed fim- plex, cünctaque illa complexum, unum

. omnium votum eft: SALVS PR INCI-

. PlS,qua, et uziverjae etiam domus EIVS — 4upuf'ifmae, exhiftente, DEO interim

vires, ad magna, graviffimaque nego- tia perpetranda, neceffarias, fuftentan- te, e£ omnem. felicitatem fuffecturo,

LEOPOLDYS SECVN DVS, virtuti- 3X5 X 9 bus

bus nemini fecundus , feculo- labenti, et futuro, ori; Suis, SIBL. et CRAGS erit vere peat. trier

SACRAE c | ESAREAE MAIESTATI IVAE.

Lye deyotifimi Ts (Acidéniie Imperíalis naturae í

m Curioforum ^ . ; Praefes, Direétor, Adjuncti, |

git et isis "T *

^ie " i 1 "X " .

SERENISSIMO - POTENTISSIMO | PRINCIPI Er DOMINO

DOMINO

-" COMITI PALATINO RHENI VTRIVSQVE. BAVARIAE | DWVCI SAC. ROM. IMP. ARCHIDAPIFERO ET ELECTORI JVLIAE CLIVIAE...ET MONTIVM " DVCl . Rel. Rel. Bel.

LEINCIPI

DOMINO NOSTRO |. CLEMENTISSIMO

Ld

J ACADEMIAE : IMPERIALIS NATVRAE CVRIOSORVM

PROT bg o0 mI BENIGNISSIMO ' NOVVM ACTORVM SVORVM VOLVMEN - DEVOTISSIME. OFFERVNT VITAM OMNIGENAMQYE FELICITATEM ARDENTISSIME PRECANTVR , RESQVE SVAS PORRO OBSEQVIOSISSIME COMMENDANT ACADEMIAE IMPERIALIS NATYWRAE CVRIOSORVM PRAESES DIRECTOR. ADJVNCTI

SAT SODALES

PRAEFATIO.

.X quo .cademiae Imperialis [Naturae Curioforumr, JA 4 in me devolutum eft, Praefdium, eo: magis omnis mea cura et follicitudo, im ejus falute recu- peranda , ac confirmanda , ftetit ,, quo magis il- lius: flatus, quem et in hoc volumine, ut brevem lifloriae Bücbnerianae continuationem , confervandum duxi, tum illud expofcebat. Atque quo majori | timiditate eam provincíam tum. füfcepi , €o magis nunc gaudere meum eft, Dei O. M. gratia ac- ceptum me ferre. pofle, quae mihi, nunc feptuage- nario majori, benigniffime adftitit, ut, academiam antiquam noviter incrementa cepifle, cunctis bonis - eonfentientibus , laetus depraedicare queam, Scili-

3 Scilicet, prouti in Notitia Legati, quo perilluftris

. olim academiae Director, b. CoTHENIVS, acade- miae, quae tali beneficio hucusque caruit, admo- dum liberaliter profpexit, quaeque in hoc volu- qnine etiam confervata eft, uberius indicavi, hujus Legati, et rerum , fcriptorum , et documento- rum, huc pertinentium , partieipes nunc redditi | fümus!

Deinde in academiae incrementa illud etiam ce- dit, plures egregios viros, de medicina, et phi- lofophia naturali , optime meritos , ct merentes, ad. academiam acceffiffe, quorum nomina -Catalo- gus, paulo poft fequens, exhibet.

Inprimis autem mihi licuit, effe tam felicem, üt inter membra bomoraria academiae , de quibus omnino gloriari fas eft, recipi potuerint, Celffma Princeps de DascukAWw ,. Hlluflriffus et. Reverendiffmus Coadjutor de DarsERG , lluffrifumus Comes de HrnzsERG , l/iwfivifimuss Comes de ENzENBERG, Ilufiviffuus L. B. de. UNGELTER , qui non folum Diplomata, YLLIS. transmiffa, gratiofe acceperunt, fed:et Bibliothecam noftram, atque Mufeum, imo. eh Fifcum academicum, largiter ditarunt, bro qui- ! ! bus

bus donis, etiam hic publice, academiae nomine, gratias perfolvere maximas, officium meum re- quirit. — | RES

Interim ect bonum temporis fpatium effluxit, ex quo, poft fzptimum , novorum Actorum naturae curioforum, Tosum, odavus lucem non vidit! unde certe Ipfe ego habeo, quod doleam. Verum cum «Ego, Circa hanc tarditatem, omni culpa caream, fi- quidem faepius transmiflionem elaborationum, ubi Opus S erat, T»nui, haec retardatio ab illo tempore - partim repetenda eft, quo negotia cuncta acade- aniae fegnius tractabantur, de qua periodo nunc ite- fum amplius loqui taedet; partim varia in biblio- polio, et typographeo, oborta impedimenta, alia- ue, editionem procraftinarunt. Rebus autem, quantum poflibile fuit, reftitutis ,; cum a pluribus . prifinorum voluminum lectoribus , novum volu- men defideratum faepius fuerit, bonum inde fignum animadvertimus, antecedentes non displicuiffe labo- res, atque fic editionem Tomi oBavi, qui nunc pro- dit, benevolis lectoribus fore gratam, acceptam- BUE Sicuti quoque fpes nos alit intra brevius temporis fpatium , colligenda effe, a «unquam otiofis,

anao s £exhk

exhibita, quae editioni novi Tomi materias fübmini- ftrare poffint. Ut autem iis, quibus opera fua litera- ria, phyfico-medica, cum academia noftra commu- nicare , vel in genere cuncta, quae res acade- miae fpectant, perferre placet, transmiífionis mo- dus patcat, primum, quoad vixero, me habent, quo fe vertant.. Deinde hic adjungere ratus fui, no- mina praefentium. Dominorum Adjundorum , res 3cade- miae, quisque fuo loco et circulo, fimul benevole- curantium, ad quos, fiforte locorum, ubi commo- rantur, diftantiam. commodiorem, viamque brevio- rem , judicabunt , eorum fcripta, et communi- canda, perferri, operam dare queunt. Sunt au- tem , fecundum tempus, et ordinem. receptionis, Viri, quisque fuis titulis, et meritorum honoribus, . mactandi, hoc tempore, fequentes : |

Nm D. » GODOFREDVS .GVILIELMVS nd MULLER, - Francofurti ad Moenum. D. D. BALTHASAR LVDOVICVS TRAL- IX S, Breslaviae. . D. D. GO TTLIEB HENRICVS KANNE- - GIESSER, Kilonii Holfatorum. diii: - EX 0

D. D. JOANNES. JACOBVS BAIER, - No- rimbergae. |

— D. D. ERNESTVS GODOFREDVS BAL. DINGER , Marburgi, |

Dn. FRIDERICVS CHRISTIANVS NY

: SCHEN, Hagae Comitum.

«433 D. L'YDOVICVS FRIDERICVS EVSE-

BIVS RVMPEL, Erfurti.

D. D. JOSEPHVS BENVENVTI, Luccae in Etruria. —

D. D. GVILIELMVS HENRICVS SEDA- STIANVS BVCHOLZ, Vinariae.

.D. D. LAVRENTIVS CRELL, Helmftadii.

D. D. CASIMIRVS CHRISTOPHORVS SCHMIDEL, Onoldi. !

D. D. CAROLVS CASPAR SIEBOLD, :

». Mirceburgi —

D. D. JOANNES 'MICHAEL BERNHOLD, Uffenhemii. |

D D. JOANNES CHRISTIANVS DANIEL . SCHREBER, Erlangae. | |

D. D. JACOBVS FRIDERICVS SEN. , FLAMM, Erlangae. !

COCOKC 5 D. D.

. D. D. JOANNES CAROLVS WILHELMVS

—. MOEHSEN, Berolini. . E : | -D. D. JOANNES CHRISTIANVS EHR-

MANN, Francofurti ad Moenum.

: Quod reliquum eft, férvet fümmum Numen anti- -

quam academiam noftram, atque labores ejus porro

jubeat effe fortunatos, nec publica utilitate deftitu-

tos. Dabam Erlangae d, XXII. Jul. MDCCLXXXXI.

^

... D. HENnicvs. Fuipguicvs. DELIVS.

LCon

t Continuatio

CATALOGI

Dnn. Collegarum Academiae Caefareae | — MÀ Carolinae Naturae Curioforum

et membrorum honorariorum,

; 3t un amo 1781. usque ad annum 1791. in eandem -Órdo receptorum.

Sedibnowis.

86o. D. D. Ludovicus ROUSSEAU, Seren. Elect, Palatin.

..et Bavar. Confiliar, in Univerfit. Ingoi iftad. Chem. Hiftor.

matural et mater. med. Prof. publ. ordin, Soc. oeconom. . Burghuf. Sodal. in Acad, recept, d, rs. Mart. 1782. cognom. ZHanethon.

t "t D. BLOCH , Med. Pract. Berolinenfis, recept.

s, Mart. 1782. cogn. Pifo.

ra Celfiff ac Illuftri; Dom. CAROLVS, S. R.T. Cowrs pE SICKINGEN, Sereniff. Elect. Palatini et Bavar. Confiliar. intim. Eques ordinis Leonis Palat. ad Aulam Galliae Regis Legatus Minifter |

" -Plenipotent. Acad. adícriptus d. 4. e veng P 1782. cogn. Thales

16. D. D. Joann. Cbriflopb. Andreas MEYER, Me^.thnor. AAnatom. er Chirurg. Prof. publ. ordin.. iri academia Mia .€rina, rec, d, 4,INOv. 1782. cogn. Erafifirafus 414. 151 XXX 3 864.

fece tionis, .

T D. D. Chriffian. T beophil. HOFFMANN, Anat. et Chirurg. Prof, publ. ord. in Academia Altorfina, recept, d. 3. Febr. 1783. cogn. /Jeráclianus IF,

865, Dn. Richard. KIRWAN, Armiger Ánglus, Reg. So- ciet. Londinenfis Scient. Acad. Elect. Mogunt. et Societ, . Berolinenf. Amicor, Nat, Scrutat, Sodal. rec, d, 26. Mart, 3783. cogn. Of[lanes.

Nora; Cum mihi, infra fcripto ; poft Antecefforis, BAIERI, obitum, Academiae Praefidium, 1788. fue- rit demandatum, et egó nunc Archivum Academiae noftrae cum plurimis chartis, ad illud pertinentibus, perluftrarem , in Matricula academica nullum am- . plius nomen, recepti alicujus membri academiae, in- fcriptum invéni, Cum vero difperfas chartas, in ordinem quendam redigere adlaborarem , nonnulla adhuc diplomata reperi, ut documenta, Viros quos- dam in numerum academiae membrorum effe re- "ceptos, quorum nomina itaque poflliminio hic re- ferre fas erat, Simul autem benevolos le&ores ro- go, ut, fi quidam forte adhuc innotefcant, qui in academiam. recepti, nec tamen in Album Ejus in- fcripti, aut hic relati, vel documento ornati, fint, eos mihi indicent: ficuti et ea, quae ad complen- dum Necrologium pertinent. Nunc autem primo nomina eorum, quorum diplomata ínveni, referam, deinde eos clariffimos viros: nominabo;, qui poftea ad academiam accefferunt.

866, Dn. Jo. Cafpar DOLLFUS, Mülhufa Helvetus,. rec,

'"- d. 15. Sept. 1786. cogn. Polianihus. |

. $67. Dn. Sigismund. Frid. HERMBSTAEDT, Beroliienfi,

. rec. d. r6.Sept. 1786. cogn. Ariflander.

868. D. D. Conrad. Anton. ZWIERLEIN, Rever. et Cel- R» Princ, Epifcopi PUISQUR Confiliar, aul, et aquar. mi-

neral.

Ordo. ) | receptionis. - : 2 | E neral. prope Brückenavium, medicus, urbis et Archifatra- piae, pariterque in Hafüia, Satrapiarum Alten Gronau, Brandenftein, et Schwarzenfels Phyficus, rec, d. 14. Oct, ' 1787. cogn. £7dorchus. | ; | $60. D. D. Jo. Georg. Frid. FRANZ , in acad. Lipfienfi - Med. Prof, publ. rec, d. 12. Jan. 1788. cogn. Pantbemus 11I. Flenricus Fridericus. Delüis. Sequuntur jam nomina membrorum, fuis quisque meri- tis;-et honorum , titulis , mactandorum , in acade- miam receptorum, | |

| Anno 1788. ád

.. 87e. D. D. Joannes Jacobus PLANER, Medic. in Acad, Erfurtenfi Profeffor, Acad. Mogunt. fcientiarum utilium, quae Erfurti eft, Societ. amicorum Naturae fcrutatorum

- Berolinenfium, et infticuti Manhemenfis meteorologici,

- . Sodalis, rec. d. 2». Dec. 1788. cognom. Democedes I1IT.

$71. Dn. Offo Juflus EVERS, Reg. Magn. Britann. et

' .Hle&. Hanover. Equitum Praetorianorum Chirurgus Pri-

- mar, rec. d. 22. Dec. cogn. Chiron IF.

de Anno 1789. — 872. D. D. Pafchalis Jofephus FERRO, S. Caef. et Reg. .Majeft. Confiliarius , Phyficus primar. Viennenfis , ibi- demque Nofocomii captivorum Director. rec. d, 17. Febr, . cogn. Z4nton. /Mufa 1). — | Ur IQ $23. Dn. Adolphus MODEER, Soc. patr. Suecan. Secretar, ' primar. Reg. Acad. Scient. Holmienf. Societ. Petropolit,- -Norveg. Lund. Gothor. Gothoburg. Florent. Lipf. Haff, . Homburg. Cafíell, Bavar. ac natur, fcrutat. Berol. Sodal, . fe€C, d, 18. Febr. cogn. ZHetrodorus II, — |

V 5 y

874.

:] »

Ordo : feceptionis,

874. D. D. Oluis SWARTZ, Acad. Reg. Scieük Holm.

. Sodal. rec. d. 18. Febr. cogn. Sfrabo 1l.

975. Reverendiffümus et llluftriffimus Pondus | Carolus: "Theodorus Antonius. Maria. Caemmerer de Worms, Liber Baro p& DALBERG, Archi- . epifcopus "Tarfenfis, Archiepifcopatus et Electo-

- ratus Moguntini, nec non Epifcopatus Worma- üenfis et Conftantienfis Coadjutor, Proprinceps Erfurtenfis, Ecclefiae Cathedralis inclytae Wir- ceburgenfis Capitularis et Praepofitus in Wech-

terswinkel, rel. gratiofiffime fe Academiae mem-- brum honorarium declarari annuit , d. 27 Febr, cognom, pollo AMufageta 1I.

876. D..D. Georg. Elenr. BOEHR , Med. aul. Berolinen-- fis, rec. d. 26. Mart, cogn. Callimachus IIl.

877. D. D... Joana. Alexander de BRAMBILLA, S. R. I, E. Sacratiff. ]mperatoris Jofephi H. Confiliar. aul. et Chi- tiater primarius, caftrenfium Protochirurgus , nec non militarium, in univerfis Auftriae ditionibus, nofodochio- rum Infpector, ftudii medico-chirurgici in academia Jofe- . phina Praefes perpetuus, Praetorianorum Medico-Chirur-

- gus, Acad, Scient, Bonon. Mantuan. et Florentin. Reg, Acad, Chirurg. Parifin. Colleg. Chir. Montispeffulan, So-

'dal. rec. d. 6. "April. cogn. /Machaon IV.

878. D. D, Martinus Lange, Comitatus Haromfzeckienfis, - in Tranfylvania, Phyficus, Medicus Coronae, rec. d, 7 April. cogn. dníipbanes.

979. D.. D. "Philippus Jacobus PIDERIT, Colleg. med. Haffo- Caffelani membrum, militum praefidiariorum medicus ad- junétus ; DOG » 1I, April. cogn. 24Uicemia IL -

880,

Ordo .

|. feceptionis. 88o. D. D. Jo. 1 David. SCHOEPFF, Confiliar. aul, Bran- denburgicus, et Archiater, Colleg. "med. Onold. Praefes vicarius, rec. d. 8. Mai. cogn. J4mericus IT.

881. D. D. Jo. Chriflian. STARCK, Confiliar. aul, Vina- rienf; in acad. Jenenfi Prof. med, rec. d. ro. Mai. cognom. P. Aepineta II.

882. D. D. Chriffian KNAPE, in Colleg. vet chirurgico Anatorniae Prof, fecundar. Sup. Colleg, Sanitat. Derolinenf.

— Membrum, rec. d. r2. Jun. cogn. 7eropbilus IV.

- 883. D. D. Erasmus Ludovicus WERNBERGER, Civit. Imp. Windsheimenfis Phyficus, rec. d. »o. Jun. COgh. o A II. :

$84. D. Jo.- Godofredus LEONHARDI, Medic. in iren Wittebergenfi Prof. publ. ord. rec. d. 26. Jun. cogn. Bafilius.

895. Celfiflima Princeps Domina Catharina Romanotzna pE DASCHKAW in aula Auguftiffimae Ruffo- rum Imperatricis Femina primaria, Ordin. Imperial Catharinaei Eques, Acad. Imp. Scientiar. Petro- polit. Praefes, rel. Acad. Imp. Nat. Cur. Membrum honorarium, rec. d. 1. Auguft. cogn. Urania Ar&oa.

886. Dn. Jo. Chrifl. GERNING, Francofurti ad Moenum Negotiator , Hiftoriae naturalis , Entomologiae praefet- tim, peritiffimus, rec. d. 3. Aug. cogn. "Aelianus II.

887. D. D. Jo. Chrift. Conrad. DEHNE , Phyficus Schoe-

.' ningenfis, rec. d. s. Auguft. cogn. Dexippus Il.

. 888. Dn. Jo. Frid. Aug. GÓTTLING, Chem. et Techno- log. in academia Jenenfi Profeffor extraord. rec. d. 4. Aug. - cogn. Synefus 111. ;

889. D. D. Fridericus JAHN , Med. Pract. Mpus rec, d, g, Sept, cogn. Japis III.

7005 0 . 890.

Ordo à | receptionis.

$90. Dn. Rulriu: WILLEMET , Chem. et Botan. De- monítrator regius in Academia "Nancejana, Societ. reg. medic. et agricultur. Parif, nec non Atrebat. Divionenf.

- Lugdun. Rhotomag. Aurelian. et Bafileen£. Membrum,

Goettingenf. Correfp. rec. d. 15. Septembr. cogn. Rha- fes 1.

"891. liluftriffimus Comes Francifrus S, R. I. Co- mes ab Enzenberg, in Freyen et Joechelsthurn, Dynafta de Singen et Megdberg , Camerarius et Confiliarius intimus achtralls Caefareus, Con- - fiti Superioris Auftriaci Appellationum et Rerum

. Criminalium Praefeés vicarius, Regiae Cel(itudi-

. fis Sereniffimae Archiduciffae Mariae Annae au- lae fummus Praefectus, variarum Societatum li- terariarum, et naturalem hiftoriam tractantium, Sodalis, Acad. Imp. Nat. Cur. Membrum hono- : rarium, rec.'d. 18.Sept. cogn. EuZemus HI. ——

892. D. D. Carol. Chrifl. ECKNER, Civita. et Provin- . ciae Rudolftadienfis OEC fer, d. 19; Sept. Ru Euphorbus TI. :

293. Dn. Joannes DE KOLB, S . Theol. Doct. Rev. et Cel- (iff. Princ. et Epifcopi Conftantientis Confiliarius ecclefia-

J. fticus, rec. d. 21. Sept. cogn. Eubulus 111.

994. Dn. Eugen. Jo- Chriffoph. ESPER, Philof. Mag. et Prof. publ. extr. in academia Erlangenfi, rec. d. 28. Sept. cogn, Éraíhoflenes IT.

89s. D. D. Pau, Dieter. GIESEKE , in Gymnafio illuftri. Hamburgenfi Phyfices Profeffor, rec. d, r. Nov. cogi. Cratevas II. !

996.

e

Ordo | j

teceptionis,

896. Dn, Jofephus BANKS Daronetus, Keg. Societ. Scient.. Londinenfis Praefes, Mufei Britannici Curator, rec. d. 4. Nov. cogn. Jafon HII. |

897. D. D. Jo. Theophil. GEORGI, Auguftiff Rufforum Imperatricis a Confil. Colleg. Acad. Imp. Scient. Petropo- litan. Membr. rel. rec. d. 4. Nov, cogn. $5nefius IF".

$98. D. D. Jofephus p RVBEIS, Summi Romani Ponti- ficis Pii Vl. Praefectus cubicularis, et Archiater, in Ro- mano Archilyceo Medic, Profeffor, rec. d. 18. Bec. cogn. Palladius IV.

899. Dn. Ziberíus FORTIS, Patavinus, Patriae fcient. Acad. item Bononienf. Burdigalenf. et Neapolit, Soc. rec,

... 4, 18. Dec. cogn. Xenophon 11.

9oo. Dn, Hubert. Franc. HOEFER , Reg. Celfit. Sereniff. Magn. Duc. Hetrur. Pharmacopoeae aulicae Director, Acad. ."Sienenf. et Societ. Botan. Florent. Sodal. rec. d. 18. Dec. cogn. JAfhenaeus 111.

901. Dn. D. Jofeph. CAMVTI, Comes et Dom. Feudi de Belvedere, Reg. Celfitud. Hifpan. Infant. Parmae et Pla- centiae Ducis Confiliar. et Archiater, rec, d. Hn Dec. cogn. z4reíaeus III.

9o2, D. D. /Mich. Ange. GIANETTI, in Reg. Archi- xenodochio Florentino Anatomiae Prof. et Medicus, Acad, Phyf. Botan. et Georgophil. Sbd. rec. d. 18. Dec. cogn. ^ir V.

. D. D. Paulus VISCONTI , in Reg. Archixenodo- ym Phyfiol. Inftit. et Chirurg. Prof. et ftudior. Praefes, ioc." d. 18. Dec. cogn. Po4alirius IF.

904. Dn. D. Georg. W'olfz. Franc. PANTZER, Reip. Norimberg. Phyf. ord. Br Erford. Burghuf. "Lüterar. Erlangenf. et Ordin. Pegnef, Nor. Sodal. rec. d, 18. Dec, cogn. - Protofpatharius.

CC XC 2 905.

m : Ordo feceptionis. — 9os. D. D. Albertus W".lbelhnus ROTH , Phyficus pro- vincialis Bremenfis, Societ. Halenf, natut, Ícrutat, Sodal, rec, d, 21. Dec. cogn. Crafevas IV.

Anno 1790.

906. D. D. Joannes Philippus Julius RVDOLPH, Con-

fil. aul. Brandenburgic. Med. et Chirurg. in Acad. Frid.

Alexandrina Prof, publ. ordin. rec. d. 23. Jan. cogn. Po- -

dalirius V.

907. Tlluftriffimus Comes Ewaldus Fridericus ng HER Z-

. BERG, Confiliarius intimus Regius Borufficus et in ftatu. belli et pacis Adminifter, Reg. Scien- tiarum Academiae, nec non Scholae realis, Cu- rator, Ordinis regii aquilae nigrae Eques, Do- minus haereditarius in Briz, Lottin, rel. Aca- dem. Imp. Nat. Cur. Membrum honorarium, . rec. d. 6. Februar. cogn. Zercules /Mujageta.

908. D. D. Chrijlophorus W'ilhelus HVFELAND, Se- reniff. Ducis Saxo Vinarieníis Medicus aulicus, rec. d. Zr. Febr. cogn. £Ticefius III.

909. Dn. Jo. Carol. W^ilhehuus VOIGT, Sereniff. Ducis Saxo Vinarienfis in rebus metallicis Conf filiarius, rec. d. 27. Febr. cogn. Falerius 1I.

910. D. D. foann. Georg. HOFFINGER, Primar. Ca- mer, Reg. montanae Phyíicus Schemnizii in infer. Ungaria, Fac. Viennenf. Membrum, rec, menf. April. cogn. Ph/o- mu[us IV.

9rr. Dn. Francifcus Xaverius L. B. nx WULFEN, Phi- lof. ec Mathef. Prof. Clagenfurti in Carinthia, Soc. Amic, Berolinenf. nat. 5crut. Sodal, rec. d. 15. Maii, cogn, Lj-

cius 1l, 9I2.

Ordo

|J receptionis, :

- .912. Dn. Sigismundus L. B. pg HOCHENWART, Cano- nicus Capi:ularis, Epifcopi Gurkenfis Vicarius generalis, Soc. Amic. Berolin. natur. Scrut, Sodal. rec. d. 15. Maii, cogn. ZZierotheus IT. . i A.

913. D. D. Jo. Chrifl. 'TTraugott SCHLEGEL , Confil. et Archiater Celfiff. Com. de Schónburg Waldenburg, Phyf. Waldenb. et Lichtenftein. rec. d. 24. Jun. cogn.

- Scribonius Largus 1I.

914. D. D. Jo. Theopbil. EHRHTARD,, Med. Prof. Extr. et Profector in theatro anat, Erfurt, rec. d, 9. Aug. cogn.

... Democedes V. | |

-...915. Dn. Juft. Chrift. FIenr. HEYER, Chemicus et Phar-

. .macop. Brunsvicenfis, rec. d. rg. Aug. cogn Synefius IV,

916. Dn. Gerbard. van. der HEYDE, Acad. Elect.- fcient, Palatinae Sodal. Aftronomus et Mathem. Haaganus jam

. Rigae Capitaneus Geographus et ingen. rec. d. 3o. Jul. cogn. Sirius III. :

917. D. D. Cornelius van HOEVY , Senator et Poliater, et officinarum Infpector Haaganus, rec. d. 30 Jul, cogn. Oribafius HI. — :

918. D. D. Adrian. Sander van der BOON MESCH, senator et Scabin. civit. Delph. Poliater, et Anatom. Le-

- étor in eadem Urbe, rec. d. 3o Jul. cogn. Philoxenus V1.

919. D. D. Joann. Ludov. KVLMVS, Poliater Geda- nenfis, rec. d. 3o. Jul. cogn. Philumenus III.

:92o. D. D. Joann. lbeod. PYL , Suprem. Colleg. Med. Berolinenf. et Coll. Sanitat, Membrum, Phyficus Beroli- menfis, rec. d. 20. Aug. cogn. Palladius V.

921. D D. Joan. Theod. SPROEGEL , Supr. Coll. med. Berolinenf. Membrum, in Coll. medico. chirurgico Bero- -lin. Med. et Phyfiol Prof. ord. rec, d, 20. Aug, cogn. Serapion IP. : |

C XX 9C 3 922.

n C HMOTEO |

* receptionis, |

922. D. D. Chriflian. Ehrenfried WEIGEL , Med. et . Chem. Prof. publ. ord. in acad. Gryphiswaldenf. Reg. Colleg. Sanit. Aff, Acad. Elect. Mogunt. fcient. util. Soc. Amic, nat. Scrutat, Berolin. Phyfiogr, Lundenf. Phyf. Hal. et Metallic. Sodal, rec. d. 24. Aug. |

923. Dn. /Michael VOGT, Philof. et Jur. Utr. Doct, Ecclef. Ambergenfis Paftor et Decanus, Confiftorii Ratisbonenfis - Membrum, rec, d.2r. Octobr. cogn. Eubulus IV.

- 924. D. D. Erneffus SCHWAB, Medic. Prof, publ. ord. in Acad. Gieffenfi, et Phyfic, provincialis, rec. d. 2. Nov, cogn. .. Solinus IIT, ;

925. D. D. Joaunes /Vicolaus NICOLAI, Medicus aulicus

.. Rudolftadienfis, rec. d. 8. Nov. cogn. JVicefas JT. 926. D. D. Domenico CIRILLO ,' Med. Prof. Reg. in

univerfitate Neapolitana, rec. d. 26. Nov. cogu. Calh- .

genes II, Ped | |

! : Anno 1791.

927. D. D. Kurí SPRENGEL , Medicin. pract, et ar- tis veterinariae Prof. publ. Halenfis, rec. d. rs. Febr. cogn. Sofimenes II. | :

928. Reverenditf. etIlluftriff. Dn. Joannes ZVepomucenus L. B. pg UNGELTER, a Diffenhaufen ,. Dit- fingen et Mollberg, Epifcopus Pellenfis, Emi- nentiif. et Sereniff. Electoris Archiepifcopi Tre- virenfis, et Epifcopi Auguftani Suffraganeus at- . que Vicarius in Pontifical. et Spiritualib. genera- lis, Conferentiarum Minifter, Confiliar. actual.

. intim. ac füpremus Locumtenens, nec non E | | clef.

Ordo | receptionis, A | EO .. elef. Cathedral. Auguftan. Summus Praepofitus, rec. d. 6. ApriL cogn. Eudemus IV. — ^ Wy o29. D. D; Carolus Magnis BLOM , Reg. Colleg. med. Holmienf. Affeffor, Reg. Acad. Scient. Stockholm. Mem- . brum, et Medicus Provincialis in territorio orientali Satra- piae Dahlecarlicae Suecicae , rec. d. 13. April. cognom. Bias HI. : uS, | o30. Dn. Carol. Frid. W'ilhehuus SCHOLL, Jur. utr, Ddus, Ill. Regim., Erford, Advocarus, interris Saxo Vinarienfi- — bus [uris Pract. et in Bibliotheca, et Mufeo Acad. Nat. Cur. praefertim in mineralogia, illuftribus fratribus RvMw- PELUS Adjutor, rec. d. 2. Maii, cogn. Saluftius I7. . 931. Dn. Ludouicus BRVGNATELLI , Phil. et Med. " Doct. Ticinenfis, diverf, Acad, Scient. Soc. rec, d. 4. Maii, cogn. Bion II. Proh

|ÓoÓN

IL. CON-

1T. " CONTINVATIO | CATÀLOGI. Dominorum Collegarum Academiae noftrae, hactenus, quoad -

nobis conftat, demortuorum,

Ordo receptionis, 432. Dn. D. Joannes Nicolaus WEISS, Praxeos, Patholo-

giae et Chemiae Prof. publ. ord. in Academia Altorfina,

ejusdemque Senior et Jubilaeus, Oppidi et Praefecturae

Altorfinae Phyficus, :| d. 4. Julii 1783. ann. aetat. 8o. - 492. Dn. D. Toanues Carolus TARGIONI (TOZZETTI,

Magni Etruriae Ducis Medicus aulicus, Collegii Floren-

tini et Botanices Medicus et Prof. publ. Bibliothecae

Magliabechianae Praefectus, Societ. botan. Florentinae et

Academiarum Etrufcae Cortonenfis, Columbariae et Fur-

furatorum Sodalis, XY d. 28. Dec. 178a. ann. aetat. 7r. $34. Dn. D. Chriflianus Andreas COTHENIVS, S. R. I.

Nobilis, Academ. Imper. Nat. Cur. Ephemeridum Di-

rector , Potentiff, Boruff, Reg. Confiliar. intim, et Ar-

chiater, Regior. Exercituum Protomedicus ,- Colleg. med. fuprémi et Colleg. medic. chirurg. Director, Acad. Reg.

Scient. Berolinenf;, Membr. honorar, Acad. Reg. med. Pa-

rifienf. Sodal, Coll. Sanitat. Berolinenf. et Inftitut, Pauper,

Affeffor, -| d. s. Jan. 178g. ann. aetat. gr.

-. 536. Dn. D. Philippus Adolphus BOEHMER , Dynafta in

Neukirchen et Corbetha, Potentiff,. Regis Boruffiae Con- . filiarius aulicus et Archiater, Profeífor in Academia Fri-

dericiana Medicinae, Anatomiae et Chirurgiae public. or- . dinar. Senior Facultatis medicae etc. 'Y d, rz. Nov. 1789. —

ann, aetat, 72. hey |

9477

P d - p . Ordo : receptionis,

547. Dn. loannes GESNER , D. Medictnae , Profeffor | Phyfices ac Mathefeos in Cymnafio illuftri Tigurino, plu- riumque Academiamim Scient, Sodalis, -F d. 6. M aj. 1790. ann. aetat. 8r.

E Dn. D. Joannes Gode[calcus WALLERIVS , Eques

auratus Ordinis Regii de Wafa, Chemiae, Mettallurgiae

et Pharmaciae Prof. ord, Vpíalienfis, t d. 16. Nov. 1785.

-^ ann. aetat. 77.

5984. Sereniffimus Princeps ac Dominus CARO- LVS, Princeps regens Loewenfteinio - Werth- heimenfis , füupremus Princeps de Chaffepierre, Comes de Rochefort et Montaigu , Dominus terrarum. Scharfeneck etc. Sacrae Caefàreae Majefat. Cubicularius, Sereniff. Elect. Palatini copiarui pedeftrium fupremus excubiarum Prae-

fectus, Eques Ordinis Palatini St. Huberti et

— Brandenburgici Aquilae rubrae, reliqua, 4 d. 6. Junii 1789. ann. aetat. 75. |

6or. Dn. D. Ioauss de GORTER , Sacratiff. Rufforum

. Imperatricis Elifabethae I. Medicus ordinarius, Socius Academiarum Harlemenfis ac Petropolitanae, 1 1762. . ann, aetat. 73..

"a Dn. D. Frider. MR MORGENSTERN, Med. Practicus Magdeburgenfis et Acad, Elect, Moguntino-Er-

—— furtenfis Scient. util. Sodalis, 1 1782. ann, aetat. 53.

609. Dn, D. Godofredus Flenricus BURGHART, Medici- nae Practicus Bregenfis, et in Regio Collegio ibidem Profeffor primarius, itemque Caefareo- Regiae Societ, Scient, Olomucenfis Sodalis.

JO0QU — 610

oes Ordo - : f£eceptionis, 610. Dn. D. Joannes Carolus HEFFTER,, Medicinae Pra- &icus Zittavienfis, Monafterii Mariaevallenfis Phyficus, et Lipfienfis Societ. artium liberalium Sodalis ROBOT, T d. 25. Sept. 1786. ann. aetat. 74.

619. Dn. lacobus Chrifliamss SCHAEFFER , D. Philof. et Theolog. in libera S. R. I. Civitate Ratisbonenfi verbi di- vini Minifter, Sereniff. Regis Daniae Confiliarius, et in Gymnafio academico Altonavienfi Prof. Philof;. honora- rius, Caefareo-Regiae Academiae Roboredenfis et Electo- ral. Moguntin. Seient, util. itemque Regiae Societ, Teu- ton. Góttingenfis ac Societatum Scient. artiumque libera-

lium Duisburgenfis et LipfienfisSodalis, -t d. 5. Jan. 1790.

ann. aetat. 7I.

622. Dn. Georgius Dion5fius. EHRET, Regiae Anglicanae Societ, Scient. Sodalis.

628. Dn. loannes Flenricus LANGE, Med. D. " Practi- . eus, Civitatisque Helmftadienfis Phyfieus ordinarius, -F- d. 10, INov. 1779. ann. aetat. 46.

650. Dn. loannes Fridericus GLASER, Med. D. et Practi- cus , Civitatisque Suhlenfis , in Ducatu Hoennebergenfi, Phyficus ordinarius, Academiae Elect, Scient. utilium Er- furtenfis, aliarumque Societat, Sodalis, t: d. 7 7.Dec. 1789.

. anm. aetat. 82.

651. Dn. lacobus Reinboldus SPIELMANN , Phil. et Med, Doctor, Facultatis Medicae Argentor. Senior 2 "Neg. Imper. N. C. Adjun&t. Petrop. Reg. Boruff, Suec. Patriot. - Parif. Medic. Elect. Mogunt. et Palat. SUE: Reg. Medic. -Nancej. Sodalis, Acad. Reg. Scient, Parif. Correfp. - d. .9. Sept. 1783. ann. aetat. 6r. |

636. Dn. Paulus Auguftus SCHRADER , Sereriff. Ducis

Brunfvicenfis Confiliarius et in Bnet. Senatu a libellis, Di-

Ordo |

receptionise | : Director juris dicendi per loca Coenobii Riddagshufani et in Colonia Veltenhofiana, Societatt. Teutonic. Góttingenf. Regiomont. et Ilelmítadienfis Sodalis, :F menf Febr. 1790.

638. Dn. Joannes Andreas DEISCH , Medicinae et Chirur- giae Doctor, et Practicus in Civitate libera Auguftana.

639. Dn. Petrus LYONET, ]Ctus, et cauffarum in Curiis Juftitiae, quae Hagae Comitum funt, patronus, Socie- tatum Scient, Regiae Anglicanae et Boruflicae, itemque Belgicae , nec non-Academ, Scientiar. Rothomagenf. So- dalis, T d. 10. Jan. 1789. ann. aetat, 82.

644. Dn. loaunes HILL, Medicinae Doctor et Practicus Eenméntis, Regiaeque Anglicanae Societ, Scient, So. «alis,

663. Dn. D. Torberuiss BERGMANN , Chem. Metallurg. et Pharmaciae in Acad, Upfalienfi Profeffor, Reg. Ord. de Wafa Eques auratus, Regiar. Academ. et Societ, Pari- fienf. med. Monfpel. Divionenf, Upfal. Holm. Londi- nenf. Gotting. Berolin. Taurin. Gothoburg. Sodalis

4&4. 8, Jul. 1784. ann, aetat. 49. |

. 667. Dn. Ofto Fridericus MULLER, Potentiff. Regi Da-

- "piae a confilis Conferentiarum ; Academ. Reg. Suec.

. Holmienf. Ele&. Bavaricae et Societat, Helvet. Scient. Sodalis, -F menf. Dec. 1784.

683. Dn. Gualterus uan DOEVEREN , Med. Doctor, ejusdemque Prof. ordinar. modo Groeninganus , modo Lugdunenfis Batavorum , 1 d. 31. Dec. 1783. !

€98. Dn. Petrus Ionas BERGIUS , Med. Doctor et Pra- fücus Holmienfis, Regius Profeffor Hiftoriae naturalis

JXXXXX 2 et

. | Cs

- Ordo '

tecéptionis, ! | | / à

. et artis phatmaceuticae, Regiaeque Suecicae Holmienfís Academiae Scient. Sodalis Sp .:3x0. jul&. 345045

vot, Dn. BATIGNE , Facultatis Medicae Monfpelienfis

^ Doctor, Regiae Societ. ejusdem civitatis Sodalis, aegro- torum Galliceorum, in conclavibus Nofocomii Regii Be- rolinenfis, quod a Charitate nomen habet, decumbentium,

Medicus ordinarius, et fupremo Regio Collegio medico

'adfcriptus, T 1773. ;

.7o4. Dn. Chrifliauus MAYER , Philofophiae , Mathefeos.

et Aftronomiae in Heidelbergenfi Academia Prof. publi- cus, Aftronomus Sereniff. Electoris Palatini, Regiaeque Anglicanae et Electoralis Palatinae Societ. Scient, Sodalis, ^ Td. r7. April. 1783. ann. aetat; 64. | 70s. Dn. lofephus du Frefne de FRANCHEVILLE, Poten- tiffí Regis Boruff. Confiliarius aulicus, Regiaeque Bero-

linenfis? Acad. Scient. et eleg. liter. Sodalis, -F d. 9. Maii

1781. anh. aetaí.-77. ^. ^

712. Dn, Carolus Fridericus TRIER., Juris utriusque Doctor, -

. Confiliarius Sereniff. Elect. Saxon. in fummo, ad quod provocatio datur, ]udicio , et Senator Lipfienfis.

713. Dn. D. Chviflianus Philipgus HERWIG, Seren. Princ, ab Hohenlohe et Waldenburg a Conf(iliis, et Praefectura- rum terrae. Waldenburgenfis Phyficus ordinarius , Regiae-,

' que Berolinenf. Acad. Scient. Sodalis, -t. d. 9. Febr. 178r.

419. Dn. Guflavus Fridericus JAEGERS CHMID, Medicinae et Chirurgiae Doétor etPracticus; Seren. Marchionis Baden- fis Phyfieus Dynaftiae Carolsruhen(is ordinarius, T 1775.

725. Dn. Ioannes Auguftus WOHLEXHRT , Medicinae Doctor et Anatomiae Demonftrator in Academia Regia

Fridericiana, 'p d. 15.Sept, 1784. | |. 284-

-

T Ey -Ordo — receptionis,

— 734.. Dn. D. Cavflen pg ROENNOW, Ordinis Regii Stel-

lae polaris Eques, Potentiff. Regis Stanislai P. M. Confi- liarius intimus et Archiater primarius, Academ, Reg. Scient, Holmienfis Sodalis; *F 1787.

744. Dn. D. Zndreas PASTA ,. Nobilis fior gomas , non modo in patria, fed et Mediolani poen tota Infübria Medicus. |

750. Dn, D. Immanuel DNO uan den BOSCH , Poliater Hagienfis , Inftit. Hiftor. Gótting. Acad. Bec Klect, Mogunt. Batav. Harlemenf. et Ultrajedt. Sodalis, | d. 26. Maii 1788.

762. Dn. Carolus Chriftopherus OELHAFEN ZeSchoellenbach, .et Eismansberg , Keipubl. Norimbergenfis filvarum Prae- fectus, -F d. 2o, Jun. 1795. ann. aetat. 77. -

7266. Dn. D. David. Henricus GALLANDAT, Demonftra- tor.Anatomiae, Chirurgiae et artis obftetriciae F liffingen- fis, ejusdemque Societatis Scient. Sodalis et 'f'hefaurarius, t meníeMaii 17983. ann. aetat. Sr.

771. Dn. Guilielmus Bernbardus TROMMSDORFE, Phi-

- Jof. et Medic. Doctor, ejusdemque Prof. ord. Erfurtenfis, .. Academiae ibidem florentis Scient. Sodalis ordinarius, d, 6. Maii 1782. ann, aetat, 44.

77. . Dn. D. Joannes Éwünüel ROTHARDVS, Medicinae

Practicus Bernburgenfis, d. s. Jun. 1778. ann. aetat, 39. 773. Dn. D. Joannes Gerhardus KOENIG, Potenciff, Regis: Daniae in terris xci des Medicus Miffionarius, dud; AT. Tul 1785. 4 778. Dn. D. Znítoníus CAP de VILLA, Botanices et Geor- giae Prof, Regius, Regiae Societ. Scient. Coetting. Soda- ' lis, Mathefeos Prof, Valentinus; ^f menf, Nov. 1276. -

vof doo t Ld 1 400

^

Ordo j : teceptionis,

78o. Dn. BOVRDELIN, Doctor Keds Facultatis Me- dicae Parifienfis, Regiarum Principum Archiater prima- rius, Profeffor Chemiae in horto Regio , Academiae Re- giae Scient. et Berolinenfis Sodalis, ^ 1775.

797. Dn. D. Chrifloph. David MANN, liberae S, R. IL

^. Civitatis Diberacenfis Phyficus ordinarius, Academiae Ele- . Cor. Davaricae Scient. Sodalis, T d, rg. Febr. 1787. -

. ann. aetat. 72.

799. Dn. loannes Leberéchi SCHMVCKER, Potentiff. Bo- rufforum Regis Exercituum Chirurgus generalis primarius, et omnium chirurgicorum nofocomiorum caflrenfium Di- rector, t d. $. Mart. 1786. ann. aetat. 74. |

8oo, Dn. Ienafius S, R. I. Eques ^ BORN , Dominus in Altfedlitích, [Inchau, Tiffa, S, C. R. Maieftati i in re me- tallica et monetaria a Confiliis, Societatt. Reg. Holmien- - fis, dpi Sienenfis et Georgicae Paduanae Soda- lis, d. 24. Jul. I791. ann. aetat. 49.

804. Dn. Ioannes Baptifla Ludovicus de Romé vx LISLE, Parifinus, Academiae Regiae Holmieníis Scientiarum et - Elect. Moguntino-Erfordienfis Scient. util. Sodalis , X: d, 7.Marti 1790. ann. aetat, 54.

912. Dn. D. loannes Philippus pv ROI, sereniff. Ducis - Brunovicenfis Archiater, Civitatis Brünovicenfis Phyficus, ejusque praefidii militaris Medicus ordinarius, t d.8.Dec, 1786. ann. aetat. 44. | |

.816. Dn. Chriflophborus Albertus E EICHELBERG, A. L. M. Gymnafii Vefalienfis Rector, -t d. 14. Mart, 1785. ann. aetat. 723. |

829. Dn. JVatalis SAL ICETI, Summi Pontificis Rom, Pii VI,

Archiater et Cubicularius , Academiae Regiae Parifien/is X

Scient, Sodalis, Ti d. 21. Febr. 1789. 830.

Ordo ; receptionis. | | 83o. Dn. D. Maximilianus lacobus o MAN, Civitatis

- (Tetrarchiae Ncviomagenfis Archiater, Societ. Harlemen- fis Scient. et Ultrajectinae Amicorum Artiftarum Sodialis, .d. 12. Nov. 1785. anm. aetat. 5s. | $24. Dn. Petrus Elifabeth pg FONTANIEU, Eques Ordi- nis S. Ludovici, Regiae füpellectilis Regni Franciae In- fpector et Regiftrator generalis, Academiae RegiaeScient,

et Architecturae Sodalis, 'F d. 30. Maii 1784.

843. Dn. D. loannes Godofredus BUSCHER, Collegii Medici

— prunovicenfis Aflettior, Communionis Hercynicae fuperio- ris metallifodinarum Phyficus.

957. Dn. Joannes Iacobus FERBER, Potentiff. Regi Borut- forum a rebus metallicis Confiliarius fupremus, Academia- rum Regiae DBorufficae et Suecicae, ac Ducalis Tu- fcienfis Scientiarum, Caefareae liberae oeconomicae So- cietatis Petropolitanae, Amicorum Naturae Scrutatorum Berolinenfis et Gedanenfis, Phyfiographicae Lundinenfis Scandinorum , et publicae agriculturae Societatum Vicen- tinae, Patavinae et Florentinae Sodalis, 'F d. r7. April, 1790. anm, aetat. 47. ! P

969. Dn. D. Joanses Georgius Fridericus FRANZ , Profef- —

- — for Medicinae Lipfienfis publ. extraordinarius , Regii Col- legii Medicorum Nancejenfis, Academiarum Scient, Au- relianeufis, Divionenfis, aliarumque Sodalis, T d. 14. Apr.

- 11789. ann. aetat, S3.

870. Dn. D. Joannes lacobus PLANER , in Univerfitate litterarum Erfurtenfi Profeffor Medicinae publ. ord. Aca- demiaeque ibidem florentis Electoralis Scientiarum utilium

^ Sodalis, t d. ro. Dee, 1289, ann, aetat. 46. |

4

di ^ i HL CA-

| I1, | CAT A LO: G V.S. TITAN TIC ML

Virorum Excellentifimonyn , qui, pro octavo hoc Tomo Novqrum Actorum Academiae Caefareae Natur, Curiof, obfervationes phyfico - medicas . communicarunt,.

Dn. D. Jofephus BENVENV TI, Summi Romani Pontificis Eques, Medicinae Practicus in Sereniffima Republica Lu- cenfi, Thermarum Lucenfium Medicus, ex Reipublicae auctoritate praefectus, Societatum Regiae Goettingenfis, Bononienfis et phyfico-botanicae Florentinae Sodalis, Aca- dem. N, C, Adjunct, Epicharmus 1. pag. 176.

Dn. D. Carolus Magnus BLOM, Reg. Colleg, Med, Hol- mienf. Affeflor, Reg, Acad, Scient. Stockholm, Membrum, et Medicus provincialis in territorio orientali Satrapiae Dahlecarlicae Suecicae, Academ, N, C. Bia;lll. pag.230.-

Dn. D. Georgius Henricus BOEHR, Medicus Aul. Bero- linenfis, Academ, N. C. Callimachus MI. pag. 157. 159.

Dn. D. Chriflophorus Gottlieb BONZ, Liberae S. R, I. Ci- . . vitatis Efslingenfis Phyfieus ordin. Academ, NN, C. Dio- phantus 11.. pag. $1. 53.

- Dn. Paulus Joannes BONZ , Pharmacopoeus Efslingenfis, Academ, N. C. Zfriffophilus 1I. pag. 44.

Dn. lonatius S. R. L. Eques & BORN, Dominus in Altfed- litfch, Inchau, Tiffa, S, C, R. Majeftati in re metal- lica et monetaria a Con(iliis, Societatis Reg. Holmienfis, Magni Ducatus Sienenfis et Georgicae Paduanae Sodalis, Academ, N. C. Zriflocrates Rheginenfis, p.97.

j

Dn.M.

Dn. M. loannes Fiieronymus CHEMNITZ , Ecclef. prae- -. didiar. German, Hafnienfis Paflor, Societ. Scient. Reg. Danicae, et Arctoae Drontheimenfis, Electoral. Mogun- tin. Erford. Gedanenf. Natur. Scrutat. Berolin. Phyfiogr. Lund. et Suec. pro Fide et Chriftisnifmo Sodalis, Aca- dem. NN. C. zhriflomachus II. Append. pag. 35. |

Dn. D. Ioannes Pridericus CONSBRUCH, Sereniff. Ducis "Würtembergenfis regnantis Archiater , in Vmniverfitate Carolina Stuttgardienfi Medicinae Profeffor publ. ordinar. Academ, IN. .C, O/ympius AMilefius. pag. 8. 13. 14.

Dn. D. £Jenricus Fridericus DELIVS , Sacri Romani Im- perii Nobilis, Acad. Imperial. Nat. Cur, Praefes, Confi- Jiarius, Archiater et Comes Palatinus Caefareus , Confi- liarius Intimus Aulicus Brandenburgicus, Medicinae Pro- feffor primarius in Academia Friderico- Alexandrina Er- langenfi, Acad, Imperial. Scientiar. Petropolit. Reg. So-

. ciet; Monspelienf. Rhotomag. ac Reg. Societ. Med. Parif. Acad, Scient. Electoral. Bavaricae et Batav. Harlemenf. Sodalis, Academ, N. C. Democedes II. pag. 61.

. TDn. Jacobus FranciBtus DEMACHY , Pharmacopoeus et

Demonfítrator Chemiae Parifienfis, Regiae Academ. Be-

. -olinenf. et Societat. Rotterodamenfis SScientiar, Sodalis, . S Academ. IN. C. $5nefius M. pag. 43. :

- Dn. D. Carolus Chrifloghorus ECKNER, Civitatis et Pro- -vinciae Rudolftadienfis Phyficus. Academ. N. C. Ea- ghorbus III. pag. 108.

Dn. D. loannes "Theophilus EHRHARD , Med. Prof, Ex-

. traordin. et Profector in theatro anatom. Erfurt, Academ.

- AN. C. Democedes V. pag. 167. 169.

3OXS000Q 7 Da.

exa m 5 En. Püpénids loannes Cliiflophorus ESPER ,. Philof. Mag. et

Profetf.. publ. extraordin. in Academia. Exlangenfi, Aca- MS N. C. Erathoffenes Y. pag. 194».

D». Otío Tufus EVERS, Rep; Magn. Britann. et Ele&. ^ - Hanover. Equitum Praetorianorum Chirurgus primarius, ... Academ» N. C. Chiron RF. pag. 64. 74. 82.

Dn. D. Pafchalis. Iofephus FERRO, S. Caefür. et Reg. Majeft, Confiliarius,. Phyfieus primar. Viennenfis, ibi- demque Nofócomii captivoram Director, Academ. N.C.

.. "nkonius. Mua lI. pag. 121. 123» |

Dn. D. loannes E TMEME GMELIN ,. Reg. uie Britan. Confilia aul. in Vniverfitate Goetuingenfi Medic. et

. Chem. Profeffor publ ordinar et Soc. Reg. fcient.

.. Goettingenf. ac Societatis phyfico-oeconomicae T'igurinae: . Sodalis.. Academ. N.. C. Caffus Dionyfius. p.27.

Dn. luflus Chriftianus MR HEYER , Chemicus et Pharmacopoeus Brunsvicenfis.. Academ. N. €. m-

| fius iV. Append. p. 55. et 95.

pi. Sigismundus L. B. p£ HOCHENWARTH, Coni cus: Capitularis ,. Epifcopi: Gurkenfis. Vicarius "generalis, Societ,. Amic, Berol. natur.. Scrutator, Sodalis, Academ, N..C.. Hierotheus M.. pag. .928.

pn. D. Chriffophorus Wilbehuus HVFELAND , Sereni.

Ducis Saxo- V inarienfis Medicus Aulic, Academ, N.C. Hiücejius lll.. pag. 150- : |

Dn.

Dn. D. Fridericus IAHN,, Medic. Pract. Meiningenfis,

Academ. IN. C. lapis IH. pag. 100. 104.105.107.

Dn. D. lacobus: Fvidericus ISENFLAMM, Erant Mat- Chionis Brandenburg. Onold, et Culmbacenf. -Confiliar, Aulicus, in Vniverfit, Friderico-Alexandrina Erlangenfi Medicinae et Anatom. Profeffor publ. ordinar, Academ. e .C. Adjunct. Heraclianus. II, pag. 162.

Dn. D. P opori KNAPE, in Colleg. dei: Ehibiskas Berolinenfi Anatomiae Profeff. fecundar. Sup. Colleg. Sanitat. Menmibrum. Academ. N. C. Adjunct, FJerophi- lus IV. pag. 118. 120.

Dn. D. Martinus LANGE , Comitatus Haromfzeckienfis in -Tranfylvania Phyficus, Medicus Coronae. Academ, *. C. Aniipbanes. pag. 125. 133.

BDn. D. Maximilianus Iacobus:pg MAN, Civitatis Tetrar-

chiae Noviomagenfis Archiater, Societatis Harlemenfis Scient. et Vltraiectinae Amicorum Artiftarum Sodalis, Aca- dem. NN. C. Epigenes. Append. pag. 43.

Dn. "Adolphus MODEER, Societ. Reg. Patr. Suec. Secre-

tar. primar. et Acad. Reg. Scient. Holmienf. Membr. So- ciet. Petropol. Norweg. Lond.. Goth. Gothoburg. Florent,

— Lipf. Haft. Homb. Caffell, Bavar. ac natur. Scrutat. Be- tol. Sodalis. Academ, IN. C. JMefrodorus ll. Agpsnge pag. 19. 85.

Dn. D. loannes N'cefaus NICOLAI , Medicus . S odkcus Kudolftadienfis. Academ. IN. C. iceías Il. pag. 185.

200CXXX 2 E D» |

I

| eem

Dn. D. Carolus Guiliehuus NOSE, Phyficus Elberfetden-

- fis in Ducatu Bergenf. Academ. N. C. J4rfephius lil. pag. 59. |

Dn. D. Philippus DARUM PIDERIT, Colleg. Medic. Haffo- Caffellani Membrum , militum praefidiariorum Medicus , adjunctus, Academ. N: C. Avicenna ll. pag. 138.

Dn. D. Guilieluus Gedofredus PLOVCQVET, in Vniver- fitate Tubingenfí Profeffor Medicinae ordinar. Societ. Elector. Davar. oeconomicae Collega honorarius, Academ. N.,C. Polemocrates. peg. 18.

Dn. D. Ludovicus ROVSSEAV , Sereniff. Elect, Palatin, et Bavar, Confiliar. in Vniverfit. Ingolftad. Chem. Hiftor. natural. et mater. med. Prof. publ. ordin. Societ. oeco- nom. Burghuf. Sodalis, Academ. N. C. Manethon.

pag. I.

pa D. loannes Philippus Tulius RV DOLPH, Confiiar. Aulie, Brandenburgicus, Medic. et Chirurg. in Acad. Frid. Alexandrina Prof, publ, ordinar. Academ. N. C. Po- dalirius V. pag. 211.

Dn. D. loannes Davides SCHOEPFF, Confiliar. Aul, Brar- denburgicus et Archiater, Colleg. Med. Onold, Praefes vicarius, Academ. IN. C. Zxievicus Il. pag. 205.

Dn. D. Joannes Chriflianus Daniel SCHREBER, Confiliar, Aul. Brandenburgicus , in Vniverf. Frider. Alexandrina Medicinae, Botanices, Hiftor. natural. et Oeconomiae - Profeffor publ. ordinar. "plurimarum Acad. fcientiar. Sodal. Academ, N. C. Adjunct, Theophraflus Ervefius IV. pag. 360.

zm | Dn. |

: mE à

Dn. D. Carolus Cafparus SYEBOLD, ROT. et Celfiff, Princip. et Epifcopi Baniberg. et Wirceburg, Confiliar, Aul, in Vniverfitat, Wirceburg. Anatom. Chirurg. et Ártis obfte- triciae Profeff, publ. ordinar. Nofocomii principalis Iulianei Chirurgus primarius. Academ N. C, Phülotimus MI. pag. 38.

Dn. Chriffophorus Fridericus SIGEL , Pharmacopoeus in oppido Vaihingen Ducatus Würtembergici. Academ. N. C. .Ariflophilus. pag. 4. —

Dn. D. Kurt SPRENGEL, Medicin. pract. et artis vete- rinariae Profeff. publ. Halenfis, Academ. N. C. Sofiune- nes Il. pag. 177»

Dn. Carolus Pefvus THVNBERG, Med, Do&. Botanices Profeffor Vpfalienfis, Eques auratus Reg;i Ordinis Wafaei. Academ. N. C, Oribafius MI, Append. pag. 1.

Dn. Zfichael VOGT , Philof. et Tur. Vtr. Doct. Ecclefiae Ambergenfis Paftor et Decanus, Confiftorii Ratisbonen- fis Membrum. Academ, N. C ."Eubulus IV. pag. 172.

Dn. D: Erafmus Ludouicus WERN BERGER , Civitat. Im- perial. Windsheimenfis Phyficus, Academ. N e. Flermo- philus II. pag. 9o. 92. 94. ;

Dn. Francifcus Xaverius L. B. nE WVLFEN, Philof. et Mathef. Profeft. Clagenfurthi in Carinthia, Societ. Berol. - Amic. nat, Scrutat. Sodalis. Academ. N. C. Lycius 1l.

pag. 235. Dn. Francifcus ZANETTI, Philof: et Medic. Doctor, in

alto INovarienfi Comitatu Cannobienfium Poliater. Áca- dem. N. C. G/icoi, pag. 16.

à Dn.

Dn. D. Conmadus Antonius ZWIERLEIN , Reveren- diff, et Celfiff. Princ. Epifcopi Fuldenfis Confiliar. Aul, et aquarum mineral, prope Brückenaviam, Mediceus, ur- bis et Archifatrapiae , pariterque in Haffia Satrapiarum Alten Gronau, Brandenítein et Schwarzenfels Phyfieus,

- Academ. N, C, Hydoregctus, pag. 87.

NOVOR,

5o

Y QC /m

S uf BOUE dé ^N Rois NL ] Lm Sek JA

". J

i, icum mean Ju niim

N NOVOR M ACTORVM PHYSI CO-MEDICORVM m "ACADEMIAE. CAESAREAE

KS SUU* NATVRAE CVRIOSORVM pe oru pos OCTAVVS. Tus ss cO0BSERFKATIO I [D D. LUDOVICI ROUSSEAU. mu De

E fuccorum infpiff[atorua , Rob dior

E collegio quondam, in quo pluribus de mixtione fapona- | cea füccorum infpiffatorum ( Rob) egeram, eorumque -. ufum Difcipulis meis in obftructionibus maxime commenda- veram, redux, inveni in aedibus meis feminam, quae buty- sov, A8, Phuf. Med, T. FL | A rum

-

B. PA fioe: I.

-

MALA

M

rum wudph et ova mihi vendere (oleBat. ree tien, in^

refpiratione difficultatem, duritiem. ventris, atque pedum- tumorem conquerebatur. Suadebam,ego, quem. antea in Collegio laudaveram, Rob fambuci, ,mifcere- juffi; cum 6.

Anciis aquae calidae tantum, quantum bina cochlearia ' cápe- 4 d "rent, eamque míxtionem mane ebibere, tum. véro perho- - ram in lecto tranfpirationem promovere, atque dein corpus. linteis leniter fricare. Suafi praeterea, ut frigidae, quam '

biberet, interdiu modicam portionem: didi Rob mifceret; fub.

d

vefperum vero. calidum ,, quo mane ufa fuerit, potum repe- -

teret, Septimana proxima rediit, longe facilius fpiraris, " atque conteftans, ventrem mollefcere, atque pedum tumorem :

v

difcefife, luffu meo dein quoque per z4. dies continuavit ;

remedii ufum, atque ex eo penitus convaluit. Poft duos annos, me tum quidem aliorfüm profecto, dyfenteria ex- tincta eft... ..,

^ Wlia vice pauper quidam fhutarius / Biómine IDominietis Laupmaier, erga me conqueftus eft angüftias., ex preffione quadam in latere dextro, atque oninis appetitus- ciborum jacturam, . Livebant illius oeuli, uti corpus omne; viresque illius deo fractae eráhr, ut fe levàré aegre in lecto poffet. Praetcripfi primo: uneianr Salis glauberiani, tum vero fuafi,

4

ut Rob juniperi , cum potu ordinario largiter mixto, ütere- .

tur, cui confilio morem gerens, ita brevi convaluit, ut poft 4. dies redire ad labores potuerit.

Tertium denique. remedii. huius experimentum cepi, ín cive, egregio, cuius. arte 1n crifpandis crinibus ipfüs, utor, nomtihe Krazer. - Díu' hic decubuit, ut camen de morbi ge- nere nec quaererem ego, aut quidpiam intelligerem, | Cum, ipfo dein Medico, qui aegrumi fanaret, aegrotante, advoca- tus alius, fpem nullam recuperandae valetudinis. fuperetfe. "affereret, afflicta uxor opem quaerere coepit à famiofo, in plebe, Chirurgo magis audacia, quam fcientia medendi, "motiore." Quod, cum exáncilla mea refcirem, reiindignitate,

| atque

De ufi fuccorum infpilatorum, Rob diorum. 3

atqué periclitanris civis optimi miferia, commotus, uxorem illius ad me evocavi, quae, ftatum morbi omnesque cim cumftantias enarrare iuffa, refpondit, mali originem.ex indu- ratione fateris dextri fuiffe, 'tum'vero omnem ciborum ape petitum fugiiffe, livore corpus omne conipurcatum ; atque continuo conftipatum effe, cui malo non niii enema mede- retur, fed et enema nunc faepe ^bis etiam per diem, fine levamine ullo, adhibitum efle, vires adeo proftratas effe, atque ideo corpus debile per I7. hebdomades iam lecto de- tineri. Ego vero mox uncias 1I. ob juniperi, cum seenfu- và aüquae: miícere: iuffi; .atque - fucceffhive, haurire. Altero mox die mane hora Vlta rediit ad me uxor, urinam, quae ante aquae inftar pallebat, rite coloratam oftendens, narrans- que, maritum longe quietius, quam. ante, - per praeteritam noctemdorrniffe, atquelevare ventrem; fine alio remedio, po- tuiffe. Animavi ego feminam;facta recuperandae valetudinis fpe fuafique, ut duplam portionem praedicti &ob cum potu or- dinario mifceret. Exhaufto hoc remedio; melius .fe habere, .füb vefperum iterum levare alvum; noctu per continuas s. horas dormire coepit, dolor in affecto latere imminutus ett, immo-aeger materiae cuiusdam motum ibi advertere dicebat, übi ante dolores fenfiffet acutiffimos. . Ex his facile factae cuiusdam refolutionis indicium col- ligebam, atque ideo ut efficacis adeo remedii ufum continua- ret, volebam; et ecce altero iam die cibos, quorum: hucuse que naufeam fenferat , appetere coepit, ^ Die quarto; menfae accubuit, atque, iocos inter, arti fuae incubuit; crifpando capillitium ;. immo, fexto iam die, ipfe ad me venit, aóctu- rus grates, Tllud praefertim laetus commemorabat, motunx illum, feu refolutionem, quam fenfiffet, fua opinione plurimum ad fuam valetudinem coatuliffe, et quod ab illo tempore dólores non folum imminuti fuerint, fed etiam pe- nitus evanuerint, :

A2 : Per-

40 ote 6:9 Ober aseo 0o

;' Pergebat idis eodem Rob .conftanter per. 14. dies uti, | eum vero per alios 14. dies recentis ovi vitellum quater . per diem, cum iufculo ex carne-fumere, quibus mediis ita re» - euperavit valetudinem fuae ut iam irmiflima ultra BRBUIR, fruatur. | [on |

Ingolftadio Onoldum miffa UE | g d. cf gh 37825: ilb mpicfiton | rz)

OBSER ATIO H..

Da. CHRISTOPHORI FRIDERICI SICEL.- De

Veiendtifomae radici Ariühymae in N. Mr. Acad. Nat. "E /« Tom. FL ODEHPP XXFI. memorakae y — | reperta. c0 í

CM in loco fupra di&o ,.tam. quoád habitum. externunt; quam quoad nocivos:et. deleterios effectus, anonymae radicis, falfo: pro helleboró nigro venditatae,, defcriptionem | dedi: Ejus nunc et plantae, unde ;defumpta fuit, ct nos - men, et characteres , quos ibi promifi , indicare poffe Büdeo)

Etenim multa, licet fruftranea adhibita éteia: inediant tam felici effe mihi contigit ; ut a rhizotomo: quodam, famo- fae radicis fatis gnaro, ex ipfo loco, unde potiffimum , peti- tae erantradices, éaruridem viva quaedam exemplaria obti- nerem; quorum rádices, cum refectae. et exficcatae effent, - ex omni parte radici, adhue anonymae-dictáe, adeo fimiles inveni; ut, ejusdem plantae radices efle, haud, querppiant

dubitare poffe arbitreris, | Erant. quidem: dicta . plantie- exmiplaxd uti optime lilufris D. D. pELIUs, in Scholio. Obfervationi fübjuncto, o dpi: , ex Aconit genere; pro illa vero fpecie, quae - in

| De Venenatiffimae radicis anonymae in N. AG. etc. "

in BLACKWELLIAE Tab. 561. depicta proftat, ac Celeberrimo: Viro anonymae radicis planta effe videbatur , eam haberi. nolim. |

Quam enim Aconiti fpeciem dicta. BLACKW. . Tabula, ejusdemque defcriptio exhibent, certe non alia effe videtur,

am quae, tum in KNORRII Thefauro rei herbariae, tum in Dorilihris sroERckir libello de Napello, Hyofcyamo et Strammonio, a Celeberrimo D. scuiNzin germanicam lin- guam. translato, tepraefentaton: et floribus JBopgnrgg ynis defcribitur. — ' Ejüsdem plantae erant quoque radices, quas faepius confideravi, et quamvis e diverfo folo effoffae fuerint; fi- gura tamen et habitu externo anonymiae radici nunquam ex toto refpondere, animadverti; quare quibus partibus. diffe- rant, etradix hujus plantae, et noftra, tunc temporis anonyma, radix , ,necefiarium putavi. in dicia mea obfervatione indi- ee. —.. Radicem ergo hucusque anónymam m dum ablu- .. debat a facie rádicis Aconiti, quod a Blackwell: etab omni- bus, quibus mihi uti licebat, Auctoribus, "Napellus vocaba- tur, minime ejusdem. plantae radicem exiftimari, ac eodem. nomine appellari poffe arbitrabar. !

Neque vero non comprobata fuit mea opinio. Cum- primum enim plantae radicis anonymae compos factus fum, eam novam, nec adhuc mihi vifam Aconit IDE SiS SIS ex diverfis partibus ejus intellexi, —

Verum enim verfo, cum pró ea, quam, uti füpra dixi, Blackwell. Knorr. et Perilluftr. Stoerck defcripferunt, ac, fi- cut ego in dicta Obfervatione, Linnaeana definitione, Aco- nitum fol. laciniis linearibus, fuüperne latioribus, linea ex- aratis , infigniverunt, habere neutiquam potuerim, nequé alia ex Aconiti fpeciebus, quas Editio Decima Syftemaris Nat. Linnaei, mihi fola adhuc ufitata , fuppeditabat, el ma- gis analoga fuerit: de acquirenda noviore Editione hujus

A 3 libri,

6 " : Obfervatio II. iiy

libri, vel de ejusdem fpeciebus plantarum cogitare ,. mihi opus erat: quae fcripta, cum aliunde mox mihi concelfa ef- fent, lucem quoque exoptatam demum attulerunt. — | — Etenim jam ex fpecierum plantarum Linn, Editione ter-

tia didici, Perilluftrem Auctorem eam fpeciem, quam omnes fupra dicti Auctores Napellum nominabant, nunc Aconitum Cammarum vocate, et plantae, de qua noflra anonyma radix, Napelli nomen tribuere, — |

Idem paulo poft in Syftematis Naturae Editione XL. obfervare mihi licuit; ubi Celeberr, Auctor porro, ut ne quis dubitaret, Aconita, Cammaàrum et Napellum, veras difinctas effe fpecies, vel varietates tantum exiftimaret: Omnes Aconiti fpecies in 2. Phalanges difpefcit, et Camma- rum fpeciebus fübpentagynis, AVapellum veto trigynis ad- jungit, mr us api ed Bed 3. Novilfima Editio fyftematis plantarum, curante D, REICHARDO, idem confirmat, Hi

Plures ergo Botanicorum noftri temporis characteres fpecificos Aconiti, Cammari et Napelli forfan latuiffe, ideo- que fpecies confudiffe, ex eorundem tum iconibus, tum de- fcriptionibus evincitur, quibus tamen Perilluftris 4b HALLER minime annumerandus ,. quippe qui utriusque fpeciei in hi-. 1toria ftirpium Helvet. n. 1197 et 1198. exquifitam et fatis diftinctam dedit definitionem, i

Ipfi a LiNNE Immortali, fero et paucis ante obitumannis, Aconiti Cammari plantam innotuiffe, ex dictis videtur, quod mireris, cum verifimile fit, jam TTabernaemoníano ejus haud contemnendam fuiffe cognitionem. biis ... Quam enim fconiti fpeciem napellum latifolium majo- rem vocat, quamque femina tribus filiquis proferre dicit, ea noflrae anonymae radicis planía efe vidétut : cui vero tin angu[lifolii normen infcripfit, illa Cammarum de- notauit. | | on

Cae-

De Venenatiffmae radicis anonymae in N. AG. ete. — 7

Caeterum icones utr iusque Napelli, in Tabernaemoníano, aliquem quidem habitum plantae in foliis et floribus mon- ftrant, in radicibus vero naturae minime refpondent: Hoc nimirum de' Tabernaemontani Editione quarta, quam auxit et correxit. 1731. BAUHINUS dicere. liceat, |

Ut ex promptu pateat,

quibus partibus differant Aco-

nitum Cammarum et Aconitum Napellus, utriusque veram, Ad viva exemplaria factam, nins délineationem.

Aconitum Cammarum.

Caulis. ramofus, intenfe viri-

dis, glaber, fufto-macula- -;

tus, nitidus.

Spica florum ramofà, laxa, . pedunculis multifloris,

Corolla 4 circiter minor, quam .

in Napello.

. Petalum fupremuni galeatum.

deorfum fpectans, valde ar- . Cuatum et apice folia late- | ralia PBISCt ene

enis. dateralia - fübrotunda

; aequalia.

Petala infima ad bafin asi; in- cumbentia. |

Germina floribus primu

evolutis ,, 5, fequentibus.

Aconitum Napellus.

Caulis fimplex, viridis fufco- maculatus, hirfütus, parum incanus,

. Spica florum fimplex, denía,

pedunculis unifloris,

Corolla 4 ci:citer. major quam. in Cammaro,

Petalum fupremum galeatum

furfum fpectans , minus ar- cuatum, quam in Càmmaro, - parum remotum a laterali- bus. |

Petala lateralia- fübrotunda. aequalia, . |

^pPétala infima ad afi divet-

geftid, s

Germina . floribus . primum -evolutis 5 x fequentibus 2s |

Folfa

& c^ E '"'Objervatio Hp us

,

Folia lacinils linearibus; pa- Folia laciniis latioribus, quam . rum collabentibus, cunei- in Caámmaro , divaricatis,

" fórmibus incifis acutis: fu. . incifis, acutis, femper ex- — perficie nitida, duplo fere ^ panfis, tigidis :. füperficie crebriora, quamin Napello, ^ glabra, non vero nitidà,

Vaihinga Onoldum miffa d, I atii HEISE , 1781.

$CHOLION.

Confer circa Tune obfervationem Cel. KOELLE, - Med. D. et Medici militaris Báruthini, Spicilegium obfervationum de: Acoüiito p.36; Erlangae. 1787.

b. v. OBSERTY ATIO IIl. " ica

Dn. D. IOANNIS Go ie CONSBRUCH. De.

ari ue ed Cordis. d J"oríae. . |

| fF " E ! yi

H3 C ? wd A

puse quidam militum, 49. annorum, pallidus ; fiabi- 1A tusque corporis imbecillioris, et in iram pronus, cum equo infidens militibus, exercitia fua facientibus ,' intenfa voce acclamaret, inf fimul equum, ex improvifo ferociter ex- filientemj promtifime ^maximo' corporis "nifi fübigebat, Primo inde nil moleftiae. fenfit, fi pulfationem excipias" in- ter fecundam tertiamque Coftam veram. dextri. lateris: con- fpicuam. Scire autem,convenit, noftro, jam ante plures an- nos, aliquoties accidiffe, utuna cum equo, quo vehebatur, jn terram fit prolapfüg. Praeterea non licet hic omittere, eündem quam-vehementiffime fternütare-confuetfe , quapro-

pter Viro, debiliori ftru&tura Thoracis, partiumque in eo con-

tentarum , praedito, Cordis et magnae Arteriae aliqua di- | ftenfio

NC.

^

- .. De Anevr finale Cordis et. Aovtae. | .9

frenfio fenfim potuit enafei. Ad noviffima autem ut redeam, mpotáre-juvat, proxime infequentibus diebus, in pulíante ifta - "Jhoracis. regione ; -cylindricum" tumorem. apparuiffe , id quod aegrum ad auxilium quaerendum impulit. | Secatur igi- tur vena, propinantur temperantia medicamina, commen- dantur. vinti parca, et calidae qualitatis expers, regimen- que moderatum, ac'anevrifimaticum tumorem, ab externa lae- fione iibandie; confervans, | A' fine Auguíti anni 1785. quo id mali aegro accidit, ad ulcinium usque morbum, praeter Cordis et Anevryfmatici iftius tümoris palpitationem , laffitu- dinem tantum fenfit, et aliquam fub fcalarum afceníione an- xietatem. — Autumno iterum Venaefectio inflituta fuit. De- nique menfe Februarii anni 1786. aeger Catarrho afficieba- tur, congruis remediis mitigato. At, poft breves inducias, omnia'in pejus ruebant, anxietatibus valde auctis, pulfu mi- nimo , extremisque artubus nunc frigentibus, nunc inca- lefcentibus, — Die rs. Februarii leviori animi deliquio correptus eft, poftea. pectoris anguítiae usque adeo in- $ravefcebant, ut aeger fedendo fpiritum trahere deberet, Denique mane diei r6. Februarii languidus pulfus intermitte- te Coepit; nofter autem, cum potus, quem petiit, ipfi por- rigeretur, inter fpiritus luctamina, dnt convulfivas di- ftorfiones, protinus moritur.

Haec fere funt ,; quae de. morbo defun&i relata accepi, Sectioni cadaveris, die 17. Februarii inftitutae, ipfe inter- fui; füb ea fequentia momenta obfervata funt: / - OCoftae fere omnes, quemadmodum, remotis a magna parte "T'horacis integumentis communibus, dilucide apparuit, folito longius a fe' invicem diftabant, ipae infuper coftae et interjectae 'carnes praeter naturam tenues erant, Inter fe- cundam autem et tertiam coftam veram dextri lateris flratum . muículare valde attenuatum apparuit, ad tactum molliffimum, et in regione, propius a Sterno remota, tumidum. | Porro - et inter primam et fecundam Coftam veram, ejusdem lateris, ftratum mufculorum confpiciebatur jufto mollius, et pone AN. MB, Phuf, Med, T. VII, — - B Inaf-

A

10. | Obfervatio- HI. -- tis. eC

marginem füperiorem coftae fecundae aliquantum turgefcens. Immo ei in üiniftro pectoris latere, némpe in primo et fe- cundo intervallo verarum C'oftarum, exigua quaedam, eaque mollis intumefcentia ftrati mufcularis in confpeéctum venit. .Sublato Sterno cum appendicibus Coftarum cartilagi- neis, obveniebar Cor inconfuetae magnitudinis, tantum fpatii fibi vindicans , ut Pulmo finifter furfum pulfus, leviorem iftam prominentiam in finiftro Thoracis latere efficeret. 'Ve- rum et dexter Pulmo, tum a magno Corde, tum etiam ab

aneury[matico Aortae tumore multam vim perpeffus eft, ne-

que tamen ullibi Parenchyma Pulmonum praeter naturam erat conftitutum. ' Caeterum in utraque Pectoris cavea mul- tum feri fluctuabat, maxime vero in dextra. Sublato nunc Pericardio, e quo magna feri copia profluebat, inconfueta Cordís.moles melius confpici poterat, | Bafis ejus 5. circiter pollices lata erat, longitudo a bafi usque ad apicem 7. polli- ces, et dimidium, aequabat. Cavitates Cordis univerfae

ipfius moli refpondebant, carnes tamen Vifceris folitotenuio- .

res inveniebantur, et Zona valvulofa finiftri Ventricu'i; car- tilagineis lamellis obfita, apparebat.

Venae pulmonales, Venac Cavae, dextrumque Cordis atrium nigricante cruore turgebanr. ^ Vena cava fuperior cum facco4 Anevryfmarico Aortae firmiter concreta erat, Venae fübclav:ae et juzulares amplae, quin ifta fimul varicofis nodis diftinctae, confpiciebantur.

Aortae pars, quae intra Thoracis cavum continetur, (namque. ultra non licuit nobis magnae arteriae. decurfum

profequi,) paulo amplior-erat folito... Ab hac autem exigua -

dilatatione arcum doríae excipias , utpote cujus inconfueta moles omnium, oculos in fe. convertit. Nimirum is valde 'ampliarus, dextrorfum et retrorfum afcendens,, viamque ul- tra Arteriae pulmonalis dextrum marginem emenfus, in fac- cum caecum degeneravit, cujusin dextro limbo propriae Aor- tae tunicae difruptae , intus circum circa in tumidulum

annu-

b]

De ner yfmate Cordis e£. Aortae. n

annulum prominuere, ut itaque hic loci folum fuperinjectum arcui Pericardium irruentis fanguinis impetum fuftineret. | At- que hoc ipfum Anevryfma in defuncto, cum viveret, de- Ícriptum iftum in dextro Thoracis latere tumorem fecit, qui vero poft mortem permultum fubfidebat.

Ambitus anevryfmatici arcus Aortae, omiflo facco ifto caeco, eratfeptem pollicum, et dimidii, eo autem fimul in computum fumto, undecim pollices aequabat. Vafía arte- riofa, hoc ex arcu oriunda, confuetum fuum diametrum re- tinuerunt. Arcus vero anevryfímaticus, et varios recefTus formavit, et rultos fanguinis grumos, Polypumque exi- guum, pinguedinis fruftuio confimilem, intra cavitates fuas recondidit. | id

Difciffa Arteria magna, interiorem füperficiem exhibe- bat minime laevem, fed afperam, et paffim plicis inter- TUptam,

Epicrifis.

In noftro aegro, ad Cordis atque Aortae Anevryfma pro- ducendum, complures cauías confpiraffe, ex morbi hiftoria patet. Cor fcilicet a primordiis infirmum, et a tot ac tam gráàvibus perpeffis injuriis magis magisque labefactatum, pro- pter obvería faepe fanguinis per pülmones et Aortam itinefi impedimenta, fenfim fenfimque ampliatum efle credas. Cumprimum autem Valvulae mitrales aeque, ac tricuspida- les, propter nimis adauctas Cordis cavitates, muneri fuo haud amplius füfficerent, non poterant non, in alternanti- bus iftis per Cordis auriculas ventriculosque fanguinis difpen- fationibus, magni errores enafci.

"Verum priusquam eo ventum fuit, annulum valvulo- fum finiftri Cordis, cartilagineis lamellis jam obfitum fuiffe, jure fufpiceris. Igitur jam tum forfan rigidae valvulae mitrales, neque fub Diaftole Cordis, ad Meiicalt finiftri parietes fatis

| 2 i

;

o o 7o ne Obfervatio IL: «à

fe reclinare potuerunt, ut fanguini ex finiftro atrio in hunc Ventriculum egreilum. omni ex parte liberum permitterent, neque, ob eandem rigiditatem, füb Syftole promte et fufti- cienter fe explicare, ut mox omnemreditum fanguihieg Ven- triculo in Auriculam intercluderent.

Quod vero Anevryfinaticum Aortae arcum petat, 2o. fervatorum fugit. neminem, in eo, ejusque confiniis, fre- quenter Aortae Anevry (iata enafci. Nempe is ipfe arcus, prope a Corde validiffime impulfo fanguini objectus, hujus curfum fubito, et violenter, inflectit, quapropter, fi magna Arteria, vel ab' ortu infirma fit, vel forfan a principio quo- dam erófivo fanguinis extenuata, cordisque impetus frequen- tius, praeter naturam, intendantur, in proclivi eft intelli- gere; Arcum magnae Arteriae ejusque confinia facile tum in Anevryfma diduci poffe; fed parietes fic dilatatae arteriae, a fanguinis mole et pondere continue auctis, concurrente haud raro rodente fanguinis acrimonia , dilacerantur denique at- que hiant. Certe et noftro in cafu, in notata facci anevryf- matici regione, propriae Aortae tunicae difruptae obvene- runt, utibi arteria a funefta ruptura folo fuperinjecto Peri- cardio defenderetur.

Quodfi fanguis fpiffus fit , et ad lentas concretiones aptus, perfpectu facile eft, qua ratione tum, ob retardatum in dilatato tramite motumr, et internae füperficici inaequali- tatem, denfi fanguinis grumi, in Anevryfmatis penetralibus colligi, polypique enafci, queant.

: Quaeftio fupereft: Cur fcilicet in tanta Aortae dilatatio- ne, Diameter Arteriae pulmonalis immutabi'is permanféerit? -Quamvis quidem, a debiliori impulfu minus robufti Ven- triculi anterioris in Arteriam pulmonalem , ipíe luft SENAC aj probationem petierit, cur hac in arteria multo rarius Anevryfima oriatur; meminifle tamen ports modi-

cam

a) SENACS prattifche dhündlung vón d Krankheiten xn direcóor. S. I9. 20,

—

- De Anevr sfmate Cordis ek Aortae. 13

eam tantum effe ejus-firmitatém, eamque multum, fi róbur Ápectes,.cedere Àortae, ut ideo non magis refiftere videa- £ur- viribus. debilioris: Minen dextri, quam Aorta fortio- qis finifüri: dgitur potius perpendi- debet, aliam directionem effe trünbi, Arteriae pulmonalis; «quam: quidem ; mox-in ar- cum incurvatae, Aortae fuperioris ; nempe non ita objicien- tem fe curíui adaéti: fanguinis, neque hunc omnem, neque tam fubito, tamque violenter inflectentem. Denique. sortem , tanta inter .difcriiina, infecutam fme; non eft, quod mireris, quum fane non poffet fieri, ut tandem Pod Pulmonumque functiones fupprimerentur, cum fcilicet magnis iftis, extenuati Cordis et Árcus Aortae, dilatationibus ,, ac Pulmonum in anguftum fpatium: compul- fioni, catarrhalis ad Pulmones defluxio, quin et copiofi feri in; Thoraris aque, Pericardii cavo: congeitiones accedézent.

-OBSERFATIO: IV.

Ins. D. IOANNIS FRIDERICI CONSBRUCH. , | De

Trifmo ipid) Mieres; fo vàáriolis fpuriis fublato.

nfans quinque trimeftrium , ;pét novem feptimanas alvi 4 fluxuafllisebatur, fub quo tamen fanitas parum detrimenti

-Cepit, fed parentes pertaefi diüturni morbi, variis domefti-

cis reinediis eum tollereftudebant. Ceflit quidem Diarrhoea

— 3ntempeftivo auxilio, eati tamen multo gravius malum, Te-

danus nempe maxillae infertoris infequébatur. "Tum quideth maxilla inferior valide apprefl fuperiori, vix ità diduci po-. terat a folicita matre, ut infanti lac, cüm aqua mixtum, in- geri poffet, Praeterea in. puella frequentér volatilis aeftus obfervabatur. ^ Qualiacunque a me adhibita remedia niliil au-

Xii! praeftabant. Atc die 22. lenuarii anni 1779. variolae

fopurwe apparuerunt, quo facto, aegrotula die 24. Ianuarii à | B 3 diu-

14. — ss 0 Obffrvatio A 0 :

diuturto morbo, (utpote qui jam die.29. Decenibris anni | praecedentis initia fumfit, ) vindicata, cormimode et cum magna aviditate cibum potumque deglütire potuit. Rediit dein et Diarrhoea, eaque, cum bonis aegrotae rebus, per aliquot feptimanas continuans,; fua fponte demum defüit.- ^

QBSERVATIO V. "0n Dn. D. IOANNIS FRIDERICI CONSBRUCH,

"Trifino tonico, Faemorrhoidali fiuxu difcuffo. --

| [7 quidam, viginti circiter annorum, die 7. Iunii anni -

1782. vefperi leves febriles motus experiebatur, cum laffitudine, capitis dolore, appetitus defectu, et aliqua ma- xillae inferioris rigiditate, — "wa

Vefperi demnm diei 8. Iunii auxilium Medici petiit, - gravi febrili horrore, laffitudine, alvi obítruéctione, capitis | dolore, lingua mucoía, et appetitus defectu, divexatus. Praeterea maxillae inferioris Tetano afficiebatur, cum fpafti- ca Oefophagi tenfione, quapropter liquida, aegerrime intra Os recepta, haud absque moleftia potuit deglutire. Febri- lem illum horrorem, calor, et denique fudor, infeque- bantur, | i9 3 . Die o.Iunii Oefophagi fpafmus, fub ftrenuo ufu. reme- diorum alvum laxantium, defit. Vefperi febrilis exacer- batio redibat, atque tum, füb horrore febrili, maxilla infe- ferior adeo valide fuperiori apprimebatur,-ut dentes inde - dolerent. Febrilis paroxyfmus. per fex circiter horas per- Óeveravit, Experientiffimus Medicus, isque amicus, meus, cujus curae aeger demandatus fuit, rigidae maxillae lini- . mentum, ex oleo-chamomillae cocto, oleo deftillato Caje-

puto

Dt Trifmo Lonico, Haemorrhoidali fluxu Mifcufjo. ET |

put, Camphora et Opio infricari;, atque dein Cataplafia emolliens fuperdari fult, ^06.

Die .1ó. Iunii et Febre, et Trifmo, jam: multum miti-

gatis, dolores in utraque lumbari regione fe manifeftarunt.

Die r1. Iunii febris nulla obfervata, Trifmus mitis; lum- bares dolores. continui.

Die r2. lunii evidentes febriles motus, lumbares dolo- res aucti, maxillae fpafmus in dies imminutus.

Die 13. lunii nulla febris, fpaftici dolores circa anum et in offis faeri regione; hisque i ii pone anum intenfiores.

^Die 14. lunii haud pafcus fanguinis haemorrhoidalis fuxus. Dolores ad ani, offis facri et lumborum fedem le- viores, maxillae fpafinus evanuit.

Die 13. lunii dolores pone anum aucti.

Die t6. et r7. Iunii iidem dolores perpetui, quin vefperi bteee hes. , fub. ufü. tamef laxantis. falini remedii mitiores redditi.

- Die vero r8, lunii per nOUUII. haemorr hoidalen fiuxum penitus füblati.

Rémedia, per decurfüm hujus morbi ádhibita, fuerunt potiffimum temperantia, alvum laxantia et antifpafmodica. Scire etiam convenit; vus nunquam antea haemorrhoi- ES fluxu laborafle,

. 7

pe Onoldoni mifi d; 1; Auguft 1782. —

OBSER-

OBSERVATIO PT. ^ 7 FRANCISCI-ZANETTL--..— | 3á 157» 3 amoigon pf spe HN aRTDIOR, cit

"Taenía, divi morbi cauffa, felici cum Jucceffu , expulja. j

ingularem cafum de Taenia fecunda, feu Cucursbit ina,

Plateri expulfa,. ope, Arcani. ZTerrenfchmandiani,, olim incogniti, poftea opera Dn..D, 10ANNIS, CASPARI DE;RUEFF, | Academiae Imperialis N. C, Confratris elariflimi, vindicati, et ab eodem, pro fua humanitate ,. in fozz0. 6.. nov. Ad. Ph»ficor. ejusd. Academ. obf. V, ad bonum. Societatis huma- nae, fuaeque Reipublicae utilitatem ,. publiei juris facti, hic | filentio praeterire non poffum, a tali defiderio inductus , ut hujus famofi remedii compofitio, virtus, et efficacia, etiam ab Ill Dn, L. B. ckRARDO SWIETENIO, in fuis fcriptis, de morbis Infantum, magnopere commendata in deturbandis e corpore Taeniis, magis magisque eluceat, et innoiefcat; ficque. plures alii, pari morbo, aegrotantes, pari curentür

— LL

habitu nonnihil laxo, et fübpingui. Cum vitam, a morbo ere immunem, ad pubertatem usque tranfegiflet, ulterius pravis eduliis, cibisque farinofis deditus, paucis abhinc an- nis valetudinarium paulatim fe reddidit, ita) ut et fibi, et ipfis parentibus, fummo efle taedio. Impatiens ad me ve- nit, fingulas, quas patitur per intervalla, exponit moleftias, quae funt: eructationes acro-dulces, naufea, quandoque vomitus materiarum viridium, febris erratica, cum multa fputatione, ventris inflatio, atque durities, dolores intefti- norum vagi, ac interpolati, modo cum diarrhoea, modo cum pertinaci alvi ftipticitate, fames ad cibos infatiabilis, - « | urinae

De Taenia , diri worbi caufa, felici cum fucce[f, expulfa.. 37

urinae turbidae, crudae, albicantis, depofitio cum fedimen- to, moríus abdominis, corporis totius univerfalis flaccidi- tas. Demum iam tertio, ex improviío, et fine caufa mani- fefta, et fignis, alios morbos comitantibus, in fubitum vitae difcrimen incidit, et cadit veluti apoplecticus, cum extre- mitatibus frigidis, pulíu exiliffimo, fingultu, aphonia, con- torfionibus. Ex hac relatione, omnia haec pathemata a ver- mibus originem probabiliter ducere, autumo, fciens, quod lumbrici, in inteftinis haerentes, quam ífaeva humano cor- pori poffint inducere mala; nullum eft enim adeo peregrinum fymptoma , quod a vermibus interdum non oriatur, uti qui- dem teítantur Practicorum obfervata, 8oEnH, de uirib. niedic. cap. VIV. de anthebsint. Qua de re, huic indicationi unice profpiciens , anthelminthicum purgans, ex mercurio dulci, femine fantonici, et [cammonio fülphurato paratum, die fe- quenti exhibendum mane, atque etiam poftridie reiteran- dum, praefcribo. Sumpto itaque, ut dictum eft, utroque medicamento, nonnullas habuit fedes, una cum /umbricis, cucurbitae femen aemulantibus, junctas, aft pauco cum fymptomatum levamine. Etenim, poft dies non multos, no- vas in abdomine moleftias interpolate fentit Patiens, non fibi alias confuetas, fcilicet motum quendam quafi vermis, per inteftina oberrantis, five perreptantis, cum füffocatione; ideoque me enixe rogat, faluti fuae denuo confülere, ac providere. Hoc audito, de /atente 'Taenia mihi in mentem incidit füfpicio; quapropter, ficuti paucum tranfegerat tem- "pus ex eo, quod obfervationem Rueffianam de '"T'aenia perle- gerim, ita, arcani Flerrenfchivandiani non immemor, cum

"hoc periculum facere opportune decerno. . Pridie igitur,

antequanr exhibeatur fpecificum, imperato Patienti, iuxta praefcriptum, toto die fcrupulofo jejunio, praeter tenuiffima juscula, cum pauca quantitate cremoris hordei mixta, nil aliud concedendo; fexta hora vefpertina datis tribus unciis olei amygdalarum dulcium, fine igne recenter extracti, et

N. ARI, Phu, Med, T. V/1II, | c | poft

| 18 Obferuatio F1.

poft tres horas drachma una falis abfynthii, pro una tantum vice, cum potu Thee, fequenti mane hora fexta; prima dofis fumpta eft de pulvere arcano, ex falis abfynthii fcrupulo dimidio, et gummi guííae granis quinque compofito, forbil- - lando poftea jüfculum, atque dofis altera fecunda eft data hora nona, Ex duabus hifce dofibus cum nihil notatu dignum fuccederet; praeter inquietudinem non levem, et murmur in ventre, hinc, facto tertii pulveris tentamine hora duode- cima, brevi tempore alvus fubducta eft, paulo poft vermis latus, in globum convoluíus, adhuc vivus, plurium ulnarum longus, annulatus, per fedem prodiit, qui, cum diftrahere- tur, juxta ejus articulos feparabatur a fe mutuo, et finguli articuli Z/ermem cucurbitinum referebant; quod fuo etiam tempore vidit Clariffimus AwpRYv ( Generat. des vers pag. 219.). Interim Patiens, mutato victus regimine, fenfim priftinae

fanitati reftitutus eft.

.Palantia Onoldum mif. d.1 s. Mart.

1784- |

| VI. ox

Dn D. GUILIELMI GODOFREDI PLOUCQUET |

OBSERVATIONUM MEDICARUM PENTAS, I. Hernia interna.

tudiofus quidam equo vehitur, fentit autem, equum male habere, fociosque aegrefequi. In caupona quoque ave- nam refpuit, faepius procumbit, et quandoque cum violen- tia decidit, reliquaque figna gaftrodyniae, vulgo Darmgicht, .— edit, Nihilominus autem iterum confcenditur, tandemque :

. domum fertur plane aegrotus, Dominus equi cum fabro | ferrario,

Obfervationum medicarum Pentas. MN r1

ferrario, utpote qui omnes hippiatros fe gerunt, multifaria cum mifero equo agunt: Vidi inter alia, Mulomedicaftrum iftum fpiritum vini lumbis equi infundentem, et flamma ac- eendentem, qua operatione animal dirum in modum vexa- batur, ut fbfpiria alta ederet; quippe ileum hoc modo tol- lere fatagunt bruti ifti homines. Denique altero die moritur equus. |

| Sectioni interfui: Inteftina, cum ex diffecto abdomine protraherentur, diaphragmati quafi affixa pars eorum vide- batur. Accuratius rem examinantes, reperimus diaphrag- ma duobus locis, prope certrum tendineum, pertufum, rima vel foramine altero majori, altero minori: Per utrumque, potiffimum per majus, inteftini coli portiones, quarum al- tera ulnam füperabat, in .cavum thoracis penetraverant, et figna haud obfcura gangraenae prae fe ferebant. Itaque equus hic 7/eo, ex hernia incarcerata inierna , demortuus eft, |

: Cautfam iftorum foraminum, vel potius fiffurarum , qui- - bus fibrae mufculares diaphragmatis a fe invicem difcede- - bant, determinare , diflicile erit, . Probabile eft, equum; alia ex cauffa, colicis doloribus prehenfum, violento decubi- tu, vel potius lapfu, inteftina expanfa tam valide ad dia- phragma allififfe, ut fiffurae iftae inde orirentur-

Cafum aliquo modo analogum reperimus in Cel. pLENK Sammlung von Beobachtungen über einige Gegenflaende der — W'undarzneykunft I. Th. nro. P. ubi vulnus, pollicem lon- gum, diaphragma hominis penetraverat, per quod portio - coli in cavum thoracis irrepferat, et in gangraenam abierat,

IT Vulnus thoracis feliciter. fanatum.

Iuvenis, cum altero dimicans, gladio triquetro ita

X transfoditur, ut inftrumentum laedens infra papillam dex- tram, inter coftas veras et fpurias, thoracem intraret, ac | | | X4 per

20 (S Obfervatio 1I.

per dorfum, inter ultimas coftas fpurias ejusdem lateris, ite- -

rum exiret. Utrumque vulnus externum parcum cruorem fundebat: vulneratus, aegre licet, equo domum redire po- terat, milliare dimidium a loco, in quo certatum erat, di- ftantem. |

Ego poft horam circiter advocatus, invenio aegrum ve-

hementi dyfpnoea, tuffi, et colicis doloribus laborantem ;-

vulnus utrumque 1idox dilatandum curo, quo facto, fanguinis . copia, attamen mediocris, erupit, et dyfpnoea fubito inimi- nua eft. | Loca fimul cataplasmatibus mere-emollientibus foveoantur, vena fecabatur, et reliqua methodus antiphlo- giftica adhibebatur. X Utebar inde a fecundo die folo decocto ex Radice althaeae, liquiritiae, cortice Peruviano, cremore . tartari, herba cum floribus arnicae, et femine foeniculi, quorum fingulorum duas drachmas cum fex libris aquae de- - coqui, eiusque tres quatuorve libras quotidie hauriri, iüffi. Quibus effectum , ut aeger per unam faltem noctem, ter-

tiam a vulneratione, febre vulneraria vexaretur, per reliquum -

tempus, usque ad pleflam reftitutionem, quae poft fex hebdo- mades eveniebat, ejus piane immunis. 'nd

An diaphragma et hepar perfoífa fuerint, prouti ex collatione utriusque vulneris, anterioris et pofterioris, fere concludi debuiffet, dubium tamen eft: Sufpicor potius, ho- ininem eo momento, quo ictum, prono fere corpore, (im Ausfall). capiebat, profundiffime infpiraffe, ideoque dia- phragma felici motu adeo depreffiffe, ut et ipfum, et hepar, gladium effugerent. | Videmus exinde, quantum emollitio, tam interna, quam externa, valeat ad reprimendos motus iftos nocivos, fanationi fefe opponentes, et ad arcendam inflammatio- nem. TTL :

?

I.

Obfervatiotum medicarum Pentas. oI

Hl, Spaflicae contra&liones poft mortem.

KORNMÁNNUS €t GARMANNUS, qui de miraculis mortuo- tüm fcripferunt, fpafmmorum, vel contractionum fpafmodica- rum, poft mortem fubfiftentium, mentionem nullam fece- runt, Recentiores. anatomici autem eas, praefertim intefti- norum, frequentiores et obfervarunt, et literis mandarunt, .

- Weficas poft mortem contractas, vidit quoque Morgan ,

quales obfervationes proftant. tam in Eph. JV. C. Cent. V, quam in aureo Libro Ze fedibus ef caufis morborum Ep. XLII. n. 30. 38. et XLlII. n. 24. Verumet in his fermo non eft de fübitanea, de fpaftica contractione, fed potius de lenta, facceftiva anguftatione et. degeneratione membranacei hujus vifceriss Sedadrem ipfam! . "

Infans anniculus, gravi dentitione laborans, convulfio- nibus prehenditur, quae, per fex circiter horaseum divexan- tes, necem inferunt.

Diffecui puerum, et reperi inteftina paffim valde con-

- tracta, ut vix ftilum minorem per loca ifta trajicere potuilfes,

Attentionem meam autem potiffimum figebat vefica urinaria, adeo contracta, ut globum folidum, nucis juglandis magni- tudine, nulla plane cavitate amplius praeditum, exhiberet, Alius infans, fimili morte decedens, fimilia plane phaenomena, tam ininteftinis, quam in vefica, exhibuit. - Haec autem vitia ante non adfuiffe, fed tantummodo, ceu effectus fpasmorum, etiam poft mortem reftitiffe, do- cent faltem in priori infante obfervata: Sanitas ante morbum illibata, excretiones omnes omnino regulares, et praecipue

. id, quod infans, femihoram ante mortem, circiter libram

dimidiam urinae fimul reddiderit, quae copia non potuit non in fpatio faris amplo contineri, adeoque, fine formidine oppo- fiti, afferere poffumus, contractionem iftam veficae ultimis de- mum vitae moments, forte in ipfo articulo. mortis, conti-

giffe. . | ew | | DEA Quod

«3 ^ : — — -Obfervatio IT. 1

Quod inteftina attinet, haec eandem plane fortem ha- . buiffe, fimilia argumenta evincunt, cum infans pariter brevi |. ante mortem: medicamenta, aliquot abhinc horis deglutita, per alvum reddiderit, adeoque pervia et illa fuerunt, donec fpafmus ea tam vehementer conftringeret.

An ergo vis vitalis ctiam poft mortem veram, non apparen- tem, perdurat? An potius, quod magis probabile eft, etiam ad relaxandos fpafmos vis vitalis concurrit? [Ita videmus quandoque fübmerforum manus, ligna vel alia ftrictiffime ad- huc complectentes. An et rigor emortualis ex parte huc trahendus eft?

IV. Apoplexiae fanguineae.

- — Nofologi, minus accurati, alias apoplexias omnes aut ad fanguineas, aut ad ferofas retulere , adeoque reliquas fpecies, omnino momentofas, neglexere: Recentiores au- tem attentionem fuam in noviter detectas, vel potius magis animadverías, fere omnem fixerunt, et antiquioresillas inter minus frequentes numeraverunt. Obvenire autem fatis fre- quenter apoplexiam fanguineam, numerofiores forte obferva- tiones docere poffent, fi omnes, apoplexia demortuos, fe- candi copia daretur: Sequentes duae eminentiorum quafi apoplexiarum fanguinearum exempla fiftunt:

: Hifloria prima.

""Foemina mediae aetatis, plurium liberorum mater, faepius cum cephalaea conflictata, currente menfe octavo graviditatis, vagis doloribus, et preffionibus, thoracem oc- cupantibus, corripitur, per aliquot dies modo remiffius, mo- do intenfius accedentibus. Sub fpafmodicis hifce laboribus tandem praematuro partu foetum enititur. Altero die, fub vefperam, de acutiffimis doloribus capitis et cervicis conqueri- tur, ceflantibus jam plenarie moleftiis, pectus antea gravan-

Bv -tibus;.

Obfervationum medicarum Pentas. 2 J |

tibus; bene tamen animo conftans, metum apoplexiae im- ' minentis prodebat, cui arcendae quoque remedia adhibe- bantur: Verum, paucas poft horas, poftquam melius fe ha- — bere dixiffet, et obdormiviffet, ftertorem infolitum per tem- pus aliquod edit, quo ceffante, mortua deprehenditur. Inftituta fectione capitis, fequentia apparuerunt: , Muf- culus temporalis finifter vera fugillatione affectus, Cum omnis fcena in molli lecto luderetur, fugillatio: violentiae nulli tri- bui poterat. Phaenomenon hoc eo magis momentofum eft, quod hodienum Medici forenfes,.fimulac fugillationem cer- punt, mox de illata violentia clamant; uidemus ergo, pofje ugillationes oriri etiam a cau[fis mere infernis, ex congeftioni- bus, etípafinis, qui etiam haud raro, .ephialte oppreffis, fugillationes plures evidentes, pectori, aliisque corporis par- tibus imprimunt. | | | Detecta dura matre, omnia vafa turgida, et cruor fuftu- fus, atro colore translucens, in confpectum veniunt, Ablata dura meninge, effufüs fanguis, fuperficiem cerebri finiftram tegens, fe offert. Aperti autem ventriculi omes cruore coa- - gulato adeo referti erant, ut copia ejus quatuor certe uncias aequaret; quid quod idem diluvium cruentum usque in ca- vum íÍpinae fe extendebat, ut in homine, clava trucidato, plus cruoris, extra vafa fufi, certe non inveniffes. Tanta copia per anaftomofin vaforum provenire non poterat, nec ex uno vafe rupto, fed plures fimul fine dubio arteriolae, diverfis in locis, a fanguine nimis vehementer irruente, dis- | plofas fuiffe, probabile eft. | | .. Media in medulla cerebri, prope thalamum nervi optici | finiftrum, partem ejus fere pollicis cubici magnitudine fla- vam, friabilem, corruptam, foetoris tamen expertem, de- prehendimus: Hicforte focus erat, tam diuturnae cephalaeae, quam fubfecutae apoplexiae, ies At

Altera

PE -Olfervatio VII. "Altera Flifforia.

Vir mediae aetatis, admodum plethoricus, et per plu- res faepe menfes quotidie aliquot uncias fanguinis per epi- ftaxin deperdens, ex qua iactura cephalaeae familiaris leva- men capiebat, fubito ante meridiem apoplexia corripitur, itatamen, ut fopore, quafi comate vigili, affectus, fubinde - ad quaeftiones, modo apte, modo fubdeliriofe, refponde- ret. Vefperi ejus diei, poft debita adhibita remedia, iterum ad fe redit, compos mentis, linguae, artuum omnium, ut ne veftigium quidem paralyfeos obfervaffes, nifi forte alterum angulum oris paullum pendulum. Ilia ipfa autem nocte res in pojus vertitur, febris vehemens oritur, flertor et reliqua figna apoplexiae increfcunt, et fic altero die obit, Sectio capitis exhibebat fequentia phaenomena ;

Sub integumentis communibus ad occiput fugillatio magna , licet aeger nec ceciderit, necalio modo caput alli- ferit: Quin ipfum os, eo in loco, rubicundum et quafi fugillatum erat. Vafa cerebri turgida, ventriculus tertius ét quartus fanguine pleni. Cruor quoque multus ad tento- rium cerebelli effufüs erat, Sinus lateralis dexter rupfus de- prehendebatur, et, fub ipfa fectione, per foramen iftud mul- tum adhuc fanguinis protrudebatur.

Idem vir. hernia fcrotali laborabat adeo enormi, ut: majorem nunquam viderim. Inteftinorum certe tertia pars cum mefenterio in hernia latebat, et annulus abdominalis adeo amplus erat, ut tres quatuorve digitos, fine omni fpe dpacitto, admitteret, -

Renes quoque in unum corpus confluxerant, dum mar- gines eorum inferiores fefe non 'engetent modo, fed et vere coaliti effent.

AR o 6$

Obfervationum medicarum Penta. co 88 |OF. Cyclops. |

^c Hujus, quam communicaturus fum, obfervationis coif- potem me fecit meritiffimus liberae Civitatis Imperii Efslin- genfis Phyficus, J. W. GüNTHERvs, mihique permifit, ut eam publici juris facerem. : F

Menfe Decembri Anni 1784. mulier quaedam, prope Efslingen degens, plures antea bene conformatos infantes enixa, peperit filiam vivam,: poft femihoram autem iterum obientem, cujus monftrofitas fingularis haec erat : .— ""Nafüs deerát, loco ejus autem, quo radix nafi effe folet,

excrejcentia propendebat mollis, fipuram mentulae virilis ex-

ate- referéns, quin et' praeputii fpecies aderat cum perfo- ratione. (Similia fere legimus apud Licefum , Borellum, et inipfis Eph. NW. C. D.]1. a. 1H. obf. 427) | Quod autem magis adhuc admirationem excitabat, id fuit, quod frons integra ne ve[ligium quidem orbitae monftraret, mec fupercilia, nec

palpebras, néc oculos, fed, cum excrefcentia ifta. affolleretur et amoveretur, apparebat eo in loco, quo nafus collocari de-

buiffet, oculus unus magnus, in orbitae fpecie reconditus, Dulbus, quantum fimplex infpectio docere poterat, um communi adnata; et fclerotica (albuginea) praeditus erat, ve- rum Zuas diflindas corneas, fub.quarum fingulis peculiaris iris, et pupilla, apparebat, habuit. |

^: Figurae adjectae TAB. I. haec omnia melius illu(trabunt.—

:Scilicet Fig. I.. monftrat integrum habitum faciei monítrofae, .ità, ut bini oculi, in una albuginea, nunc unum faltem, propter —mafum monfítrofim , propendentem, lit. a. repraefentent.

Hi vero oculi duo, feu faltem corneae, in una albuginea,

"Fig. Il. fiftuatur, prouti apparent, lit..b. fi fupponitur, na-

fum admodum, et in penis fpeciem fere, deformatum, pro- pendentem, nunc effe elevatum, feu remotum, | Reliqua naturali modo conftituta erant, praeter umbili-

€um, cui magna hydatis adhaerebat,

— Nov. A48, Phyf. Med, T, V III, Di CAE.

AED. | Obfervatio VII 5o m

Accuratiorem inveftigationem et fectionem inftituendi, veloculum, caputve, affervándi venia non dabatur. Qua- propter neque de modo, neque de cauffa; hujus monftrofae conformationis, quidquam addere queo. ^ ^ "- ^

— Tubinga transmif. Menf. Jan. 13787.

SCHOLION.

Simili fere deformatione notatus infans in Theatro Ana-

tomico Er/angenfi affervatur , cujus defcriptionem z//uflr. D. D. IsENFLAMM ,. Med. et Z4natom. P. P. ordin. benevole füp- peditavit, quamque hic ftatim fubjungimus : Et fcilicet .1s foetus perfectus et maturus, folitae magnitudinis, fexus: pa- riter fequioris, caeterum corpore bene conformato. . In utraque tamen manu et uíroque pede, diítinctiflime feni digiti apparent, utetiam finguli proprio fuo metacarpo et metatar- foinfideant, praeter digitum mininium manus finiftrae,, qui duabus phalangis, inter primam ct fecundam phalangam: di- giti vicini, emergit, T | |

— . Cyclopis tamen nomine nofter infans infigniri non poteft. 'Adfunt enim, folito loco, Zuo fupercilia, binae orbitae , bi- ni oculi, palpebris arde claufis, te&i. . Verum in ipfo fuper- ciliorum interftitio, ubi radix nafi effe folet, emergit excre- - fcentia dependens, et forma, et magnitudine, exacte mentula puerilem mentiens, integumentis communibus tecta, quae etiam in extremitate inferiori praeputium. aliquantum patulum formant. In regione faciei, inter glabellam ad philtrum us- que, ne minimum quafi veftigium naf? apparet, ut potius ipfa haec regio inter utramque maxillam fuperiorem leviflime . excavata videatur, cui fulco ipfa excrefcentia fic leniter in- cumbit, ut inter eam et fulcum anguftus hiatus appareat, € . quo illa aliquantum elevari, et quafi erigi poflit,

Cum |

De acidi, efficácia mitrofi in fericum. — 2

Cum nulla adfit fufpicio ullius vitii in thorace, aut ab- diinine; feperiundi, totum infantis corpus affervare, quam id diffectione mutilare, zmaluimus. |

000 0 7 OBSERFATIO VIII. Dn. D. IOANNIS FRIDERICI GMELIN. ture | j^ gidDe EL. |

Acidi efficacia nitrofl in fericum.

[n medio experimentorum decurfu, quae eo fine fufcepe- I ram,ut egregios, tum virides, tum caeruleos, colores, quos fuis, ut appellant, meníiruis, conciliat cuprum, figerem, atque tingendis telis laneis, goflypinis, linteis, ipfis fericeis adaptarem, incidi in. phaenomenon, quod irritos hactenus meos labores largiter compenfaturum efle, fpem in me excita- bat; erat autem illud, quod fericum, aliquantisper cupro, per nitri acidum diffoluto,.immerfüm, eximio fülphuris co- lore imbutum d irai etiam ficcatum conftanter fer- vavit..

Ut viam hanc, cafu quafi fortuito mihi monftratam, ul- terius profequerer, fegmentum telae fericeae purae ac can- didae in vitro pofüi, cupro ifto difloluto repleto, atque ho- rae quadrante elapfo extraxi, et aliquoties per mediam aquam frigidam puram: trajectam ficcavi; erat nitido ftraminis aut fülphuris colore tincta. |

Saepius iteravi hoc tentamen, femper. MEIN cum fuc- ceffu, modo ifta cupri folutio aqua non nimis temperata, ca- lor, cui vitrum expofui, non nimius effet, etfericum ipfum non nimis diuinifto latice relinqueretur; fr priorem incide- rem in — tinctura ferici pallebat, aliquoties vix con- | D a fpicua,

M

/28 arvis 'Obfervatio LIT. l

fpicua, fi pofterióres committerémb: fericunfj quód' dohae- fionis firmitatem fpectat, multum detrimenti pátiebatur: Cá. lor, quem thermometrum a Fahrenheitio adornatum', 100? denotat; atque-immerfio per horae quadrantem fa&ta, fi fin- gula mea experimenta inter fe conferam, fini meo mihi vide- bantur optime refpondere, ita ut, duo'ragis in iftis infti- tuendis ad unam vel alteram partem ab ifta norma recederem, eo minus et color,.et firmitas ferici' intincti votis meis fefe accommodarent,

"Quum viderem, cüprum telis (eribeli longe alium im- pertiri colorem, quam, quidem fuis, ut audiunt, menftruis, füfpicio in mentem venit, non foli foifan cupro, ejusque per aquam fortem factae diffolutioni, competere eam virtutem, - gaudere illa alias quoque, cum eodem acido factas, folutiones. poffe. . Nimis longum foret," omnia illa experimenta; quae cum ferro ;'"ftanno j: creta et niagnefía alba, in acido nitri fo- lutis, inftitui, drrita- Tecenfere ; fufficiat;ea. enarrare; quorum eventus nunc tiagis, nunc minus, meis votis refpondit. —'

A cupro progreffus ad zincum , :hujus; fcobe aquam for- tem faturavi; in hanc aquam fortem immerfi telae; fericead candidae fegmenitum purum, 'et calore temperato conclavis; furno-confueto excalefacti, per quadrantem horae in illa reli: qui; extractum, aqua frigida 'elotum ac ficcátum eximio fplendebat flavo colore, eodem circiter, quem flores nar- ciffi jonquillae prae fe ferunt. | |

Quamvis cobalti calce faturata aqua. fórtis colorem pul- chrum et'conftantem,: cujus in tingendo ferico: aliqua mihi videbatur'emergere utilitas, largita nunquam effet , | explo- ravi tamen ejus cum aequali portione zinci, eodem latice dif- foluti, mifturam, atque eodem modo operando, eundem, quem in priori experimento, vidi eventum; color tamen in pofteriori experimento magis faturatus. erat;. «^^.

^ Novéram quidem 'ex periculis: Celeberr. /Sfruvii , in.

pto RISE Bernenfi m— juris fáctis, faturatas.etiam argenz ti,

EK

M N TER —/

De acidi Agegbibsustta i p. 29

" € w$.e

^ vire; si ded metuens; ne ufutsidn quae d iia binis

peras ac contaminatas, in eo ipfo loco maculas aut tinctu-. ram flavam contraxiffe, non delebilem.

folutionibus accidit, ab aqua quacunque vulgari turbatio, et nimium pofterioris pretium vulgato ejus in re tinctoria ufui obftarent, -confítantiores illas ac minus pretiofas folutiones potiores eífe exiftimavi.

Verum in hifce ibmeürentis non fubftiti ; agitabat enim animum. dubitatio, an folis metallis in acido folutis , haec, fcricum flavo colote imbuendi facultas competat: Gohbar

igitur idem, quo hactenus ufus fueram , acidum terra, quar , quam

ipfemet per puriffimum ex cineribus clavellatis parátum lixi- vium ex alumine praecipitaveram, follicite elota 'et-ficcata faturare;. faturato immerfíi telam fericeam, quae, quum enar- rato jam faepius modo operarer , absque ulla fplendoris fui

| Ru. egregia jonquillae flavedine perfufa prodiit.

» Animadvertens igitur, evenrum omnium horum. expe- rimentorum. fere eundem, five cupro, five zinco, five zinco et cobalto, five ex alumine impetrata terrà uterer, modo prius in aqua forti diflolviffem, fponte fua nafcebatur cogi-

tatio, an. non nitri acidum, in omnibus his experimentis evi- denter efficax, fola flavae iftius tincturae cauffa fit: Acce- dit, quod multoties jam obfervaveram, plumas; cafü. for- tuito aqua forti humectatas , cuticulam aut ungues ea com-

E

Experientia penitus confirmavit iftam fufpicionem; cer-

- te tela fericea, modo jamjam defcripto, meracae aquae forti

immerfa, flavedine, quam vix aeque elegantem in prioribus experimentis obtinueram, tincta prodiit.

Brevi temporis fpatio, poftquam haec pericula feceram;, novum iis accedere robur. experimentis Clariff. de la Follie,.

in diario. Cl..Rozier commemoratis, laetabundus vidi, verum.

Clariff, ille vir novam mihi monftravit viam, qua ulterius prelequi mea experimenta pof fem; ille enim, quantum ego

3 | qui-

30 | Obferuatio Vll.

quidem novi, primus notavit, eandem telam fericeam, ope aquae fortis flavo illo jonquillae colore confpicuam, amoe- niffimum induere aurantium colorem, fi poflea in lixivio, ex cineribus clavellatis facto, fubmergatur. | Segmenta ergo telae fericeae, quae prius cupro, ZinCo, .2Zinco et cobalti calce fimul, atque aluminis terra in aqua forti diffolutis, et aqua forti ipfa pura flavo illo colore tin- xeram, in lixivio puro, limpido et forti, ex cineribus clavel- latis patrato, demerfi, et, vafe furno mei conclavis, non ni- mium excalefacto, impofito, per aliquot horas reliqui; exem- ta atque aliquoties per aquam frigidam tracta. ficcavi: Erant omnia et fingula colore aurantio perfufa, | Ut majorem tincturae flavae varietatem mihi compara- rem, tentavi, quid efficere poffem , operando ratione, his Clariff. de. la Fo//ie praeceptis directe oppofita ; immifi ea-. propter fegmenta telae fericeae primo per aliquot horas li- Xivio, quod calore furni in conclavi meo fovebat, exémi, et nequaquam elota ficcavi; ficcata ingefli in conclavi meo in vitra, quorum unum aqua forti meraca, alia folutionibus, ejus ope factis, repleta erant; horae quadrante elapfo proz duxi, ftatim per aquam frigidam traxi et ficcavi: Color vix magis faturatus mihi videbatur, quam quidem in illis experi- mentis, in quibus nullum penitus adhibueram lixivium; fplendor tamen ferici major erat, quam quidem in illis ex- perimentis, . | | Non equidem me latet, celeberrimos in arte tinctoria viros, et ipfum, venerabile nomen! ZZe/lofum. abhorrere ab acidis mineralibus; et ipfi illi Clariff. Viri, quos in hoc ex- perimentorum genere anteceffores habeo , Síruvue et de la Follie' dubitant, quin tinétoribus fua commendent experi- menta, Tlluftria haec exempla deterrere utique a meo me propofito debebant: Sed quot quaefo ! praefertim in arte tinctoria, egregiis inventis carere deberemus, fi tóties injuf- fus priorum artificum metus argumenti vices faftinere poffet! Repe-

De acidi efficacia nitrofi ín fericum. 23. |

—. Repetii niea experimenta, et aliqua nova adjeci, quae, no- vam mihi accenfura effe lucem, fperaveram. |

In omnibus his experimentis tela fericea, tum memo- ratis antea folutionibus, tum aquae forti purae immerfa, ele--

gantiflima jonquillae flavedine imbuta prodiit, absque omni, aut fplendoris nativi, aut firmitatis detrimento ; color ipfe, neque in aqua frigida, neque in aére, cui tamen per plures dies fe infequentes expofita erat tela, neque ad folem, 'cujus radii per integros pariter dies eam: feribant, aut expallefce- bat, aut evaneícebat; five urina, five aceto confperfa, ac denuo lente ficcata, ne minimam quidem coloris alterationem monftrabat. Segmenta telae, quae, antequam aquae forti, five puráe, five metallis aut aluminis terra foetae ingeffiffem, li- xivio fuerant.humectatae, eodem pariter gaudebant egregio ac conftanti.colore ; inficias tamen ire non poflum, non omnia mea experimenta aeque fucceffiffe, five coloris ele- gantiam, five ferici firmitatem fpectes, Candida errorum,

quos commififfe mihi videor, enarratio proficua effe poterit ii$,; qui eandem calcare viam fibi propofuere,

1; Tinctura valde pallida vix confpicua emergit, fi aci- dun vel purum, vel terra aut metallis impraegnatum, dqua ni- mis dilutum fit; aqua fortis , cujus pollex cubicus fex drach- mas cum dimidia pondere aequabat, vix notabili fericum in-

-ficiebat colore, ejusque adeo fplendorem paulisper immirtue- bat, quamvis praeceptorum, quae in reliquis experimentis fequebar, negligerem nullum : At aqua fortis, cujus pollex cubicus feptem ponderabat drachmas, praeftantiffimum fe- rico adfricabat colorem: Cuprum in aqua forti diffolutum, cujus fpecificum pondus, comparatum cunr pondere fpecifico aquae diftillatae; — 1227.3.: 1000 colorem tantummodo pal- lidum ferico impertiebatur, qui pallidior adhuc prodiit, quum, folutionem, aquae majori copia irrigatam, cupri ope argen- tum vivum ex aqua forti pracipitando acquifitam, adhiberem: Evadebat tamen color in pofterioribus his tentaminibus paulo n vivi-

33 os 0 Obfervatio T'TII.

vividior, quum fericum et diutius: in liquoribus iftis relin- querem, et una cum his ge paulo vehementiori expo-

nerem. - zin

-9. Serici firmitas magnam patiebatur noxam, ut penis tus friabile aliquando evaderet, fi 4) nitri acidum nimis forte applicabam, v. g. nitri, quem vocant, fpiritum fumantem, b) telam- fericeam jufto diutius in illa relinquebam; e. g. fi per integram moctem in illo macerabatur, adeo. mol- lis evadebat, tdntopere exuebat omnem tenacitatem , ut vel leviffimo conatu disrumperetur, et poft plenam exficcationem adeo.mutata, ut:inter digitos conteri in: pulverem poffet: Et ne umbram. quidem fuae tenacitatis recuperavit, quum poftea in lixivio fübmergerem: llla etiam tela, quae, ante- quam aquae forti injecta erat, lixivio perfufa fuerat;. ea ne- gligentia penitus peribat, ^"'€) fr acidum illum liquorem, quo telam feticenm: tin- gere tentabam;: nimio fovebam calore: Calor, aequalis ca- lori aquae in atmofphaera ebullientis,; nünquam fericos abs- que detrimento firmitatis ," elegantem :conciliarat colorem. 114) praecipue autem, fi telam fericeaàm non, ut primum ex aqua forti; vel facta ejus ope folutione eximerem; per aquam frigidam trahendo:abluebam: Haec étiam labes non poterat aut lixivio, aut: aliis remediisfanari; modo tamen te- la humida adhüc-effet: ab. acido, quo: macerata fuerat, fuae firinitatis partem exiguam adhuc. récuperabat; fi faepius.aqua frigida lavabam, tanto quidem facilius,: quanto brevius erat | temporis fpatium, a quo ex aqua forti producta erat. . Quod lixivium fpectat, quo, in nonnullis meis experi- mentis, ad praeparandum fericum utebar, ab ommi parte fe- -

rico longe minus intentat periculum; absque ulla noxa tela

fericea illi per plures dies committi poteft; ipfo calore aeftu | ebullientis aquae vix inferiore; poteft, fi.cum aqua forti - pue, fuo fale effe magis onufta, et non opus eft, ut ; feri-

: 1 |

De acidi efficacia nifrofi in fericum, — 33

fericum eo humectatum aqua frigida eluatur: Effectus certe idem eft, five, antequam ficces, et aut aquae forti, aut cui- eunque allegatae ejus ope factae folutioni, committas, aqua frigida laves, five lixivio adhuc maderis ficces, et poftea in acidum laticem ingeras: lventus etiam erat idem, fi, fpe- rans, fore ut ea via faltem novas quasdam flavedinis varia- tiones inveniam, locolixivii, ex cineribus clavellatis modo .confueto parati, vel lixivio, quod adpellant cauftico, vel lixivio àd modum a B. Berpmauno traditum ex caeruleo Be- rolinenfium pigmento extracto uteres. Neque tamen dixe- roO, quum numerus experimentorum, cum lixivio cauftico a. me inflitutorum, huic opinioni penitus corroborandae non fufficiat, hoc lixivium aeque infons effe, ac bina altera: Certiffimum vero eft, telam fericeam per duas horas in hoc lixivio fübmeríam, calori furni temperatiori: expofito, ne- que fplendoris, neque firmitatis aliquid perdidiffe. Putaverim ergo, ex his experimentis fequi flavedinem illam, qua nitri fpiritus, etfactae ejus ope folutiones fericum inficiunt, in aqua, ad aérem (nonnulla enim eorum feg- mentorum telae fericeae, quamvis ante quinque annos, dum haec fcribo, fere tincta, nihil de fuo; aut colore, aut fplen- dore amiferunt), ad folem efle ftabilem, ab acidis animali- bus ac vegetabilibus permanere intemeratam, et modum, quo fericum ifta perfunditur tinctura, neque fplendori ejus, neque compagi nocere. - * Sed-alia quoque ex eo effe emanatura fperavi commo- . da, quibus alii tingendi modi toties carent. Si certe fimpli- ciratem operationis, exiguam, qua opus eft, praeparationem, breve temporis fpatium, quo omnia peraguntur, et exiguos, fi cum aliis compares, laboris impenfas confideres, non poteris non commendare. Spatio paucarum horarum magnae fic telae tingi poffunt; operatio ipía fimpliciffima eft et facil- lima, non opus eft, nifi aqua frigida et aqua forti, aut, fi velis, pofterioris loco, folutione ejus ope facta ; carere po- —N. HG, Phuf. Mid, T. VIL. E teris

34 so AObfervatio .I TII. a d

teris ipfo lixivio, et, fi quidem hoc non zdhibueris, omni igne, qui nonimpenfas modo auget, fed etiam, fi regimen illius fpectes, toties tinctorum labores reddit adeo difficiles et dubios. Fatendum tamen eft, aqua forti, yel folutione ejus adminiculo facta paulifper, antequam fericum in eam injiciatur, excalefacta , multum accelerari laborem; forfan: autem, mea enim experimenta hieme inftitui, aeftate hoc artificium penitus fuperfluum eft, fere Aqua fortis et cineres clavellati, fi comparentur cun alis tincturis, parvi ubique funt pretii; poffet etiam, loco lixivii ex pofterioribus parati, lixivium ex bonis lignorum ci- neribus coétum.et per filtrum trajectum fumi; praeterea ad- hibere poteris utrumque tum lixivium, tum aquam fortem, pluries et ad eundem, et. ad multos alios labores, qui non nimis purum requirunt, licet virtus tingendi non fit infinita, et tum aqua fortis, tum. folutio ejus vi facta, tum lixivium, nunquam antea, aut aliquoties modo adhibitum, fuam flave- dinem tam celerius, quàm vegetiorem conciliet. .. Accedit, quod hac operatione ferico:pro.lubitu plures flavedinis : va- riationes conciliari poffunt, prouti diutius, aut per brevius temporis fpatium immerfum manet; hoc cafu magis pallidus erit color, illo propius ad citrei mali flavedinem accedet. Non poffunt tamen, ad obtinendam definitam tinctu- «ae variationem, generalia tradi. praecepta; nimius eft con- ditionum numerus, quae in eam agunt; pendet a gradu ca- loris, ab acrimonia aquae fortis et lixivii, a fpecie et boni- tate fericl etc, haec omnia peritus artifex, absque ulteriori explicatione, fuum in ufum convertere facile poterit. " Antequam vero reliqua mea experimenta enarrem, quae. votis meis non ex affe refponderunt, liceat interjicere ali- qua de proficua eorum in officinis ferici tinctoriis imitatione. - Poffet utique objici? Quum materia tingens- metalla adro- dat, et vaforum ex metallis fabrefactorum particulis diffo- | lutis corrumpi adeo facile poffit, in quibusnam vafis fufci- du "T . pienda

De acidi efficacia nitrofi in fericum. 25

pienda eft illa operatio? Vaforum enim vitreorum , quae in officinis tinctoriis adhiberi poffent, nimium effet pretium. Quum tamen non opus fit, ut vafa ifta igni exponantur, pe- riculum ergo,'ne faepius rumpantur, evitari facili opera poffit, vix putaverim, eorum ufui obftare nimium pretium : Poffunt tamen eorum vices fupplere vafa terrea, cortice vi- treo, qui vero plumbi nihil in fe contineat, intus obducta, aut vafa ferrea vel cuprea, modo a Cl. Ainmano, aut ra- tione a Celeb. Bindheim commendata , in interiori fua fu- perficie.crufta vitrea munita. Quodfi zinci, aut zinci et co- balti folutione uteris, modo certus fis, füo metallo penitus effe faturatam; poteris etiam. absque- omni periculo in vafe zZinci cortice obducto, aut in va(e aeneo, aut cupreo füufci- pere laborem, eo quod haec vaforum materies Zinci ex aqua - forti dejiciat nihil. Si uteris cupri folutione, aut aqua forti ameraca, poteris adhibere, absque ullo metu, ne color cor- .fumpatur, vas cupreum, quamvis negari non poffit, pofte- riori in cafu vas adrodi, Si uteris aluminis terra in aqua forti 4diffolüta, melius eft, abftinere ab omni vaforum metallico- rum ufü, eo quod fere omnia metalla, ex quibus vulgo ifta. vafa conficiuntur, terram iftam ex aqua forti dejiciant, et | fic turbare laborem pofífent, Praecipue autem evitanda funt ftannum et ferrum; illud enim, quod maximam faltem ejus partem fpectat, aqua forti potius corroditur, quam fol- vitur, et aqua fortis, eo impraegnata, non nifi debili fericum perfundit colore; hoc autem, fi fat magna copia aquam for- xem intraverit, colorem minus gratum ipfi affricat. . Certe non debet fufcipi labor in vafis ferreis, nifi ad tingendum fe- ricum Zinci, per aquam fortem facta, folutione uteris, quod quippe metallum per ferrum praecipitari ex aqua forti non

poteft. | ! 23 CHE Quod lixivium attinvot , fi quidem eo uti velis, nihil

| certe intereft, in quibus contineatur vafis, : |

E 2 | Poteft

36 05 0 COlfervatio: FTH.

. -. Poteft ligitur immitti fericum lixivio non nimis calido, et horae circiter fpatio elapfo, fi fcilieet fericum humore illo totum quantum perfufum eft, eximi, ad aérem (non enim opus eft, ut nunc aqua fr igida eluatur) ficcari, ettunc aquae forti, aut folutioni, ejus ope factae, committi; vel poteft, nulla praeparatione praemiífa , fubmergi fericum fta- tim in principio in aqua forti, vel pura, velterra, aut me- tallo, ut fupra dictum, faturata (quae, fi labor hieme pera- gatur, anteà parumper calefieri debet), horae.quadrante elapfo produci, aliquoties per aquam frigidam trahi. parum- per ad aérem fiecari, leviter humectatum cylindri preffu laevigari, et poftea penitus ad aérem exficcari,

Studio omifi omnia levia artificia, bonis rinctoribus exercitio artis jam dudum notiffima : Addere. tamen liceat eorum in gratiam, qui in inftituendis ejusmodi. experimentis magis adhuc hofpites funt, vas amplum, in quo tela fericea aequabiliter expanfa, non accumulata et convoluta jacet, aequabilitati et fplendori coloris multum conducere; melius etiam effe, telam ipfam non multum agitare, fed potius; ut fericum undique et aequabiliter liquore: ifto pertundpgas s vas ipfum leni circumrotare motu. |

Defiderium, plures adhuc flavi coloris variationes impe- trandi, me excitábat , aut memorata jam experimenta repe- terem: Obtinui omnino, quum telam fericeam, aqua forti, aut facta ejus ope folutione jamjam tinctam, lixivio ex cineri- - bus clavellatis cocto commitrerem , et modo jam faepius re- - Jato procederem, colorem elegantiffimum aurantium, fi - quidem telae color, antequam lixivio humectaretur , Citreus erat; alias color, quem lixivium ipfi impertitur, eadetm proportione emergit pallidior; ipfa lixivii indoles ,. nunc ma- ' gis debilis, nunc magis fortis, eventum paulifper mutabat; . pofteriore enim in cafu tinctura, et celerius erat confpicua, et ViVacior. .. . 5 | 462 |

pitz Hie

De acidi efficacia nitrofi in fericum.. (97

.^^ Hie color, absque ullo aut fplendoris, aut firmitatis detrimento, ferico comparatus, in acre, ad folem, in aqua Apfa elulliette ftabilis permanebat, parum certe alteratus, poftquam telam cum aqua aic m in ie diffolutum .conti- mente coxeram.. |

Obtinebam eundem, et, fere dixerim, lucidiorem ad- huc colorem, quum, loco illius lixivii vulg atioris, lixivium caufticum adhiberem.

Aft omnes hae pofteriores ndm Taie lestie] ut primum urina humectabantur, et pallorem contrahebant, majorem, quam quidem habebant, antequam lixivio intin- gebantur, fi aceto confpergebam telam 5 mutatio tamen a lotio. inducta, fere penitus evanefcebat, quando telam, non tamen nimis fero, aqua frigida eluebam ; et color, per ace- tum corruptus, priftino fuit reftitutus nitori ,. quando telam denuo lixivio madefaciebam, et poftea per aquam frigidam

"trahendo eluebam : Forfan haec ipfa obfervatio utilis effe poteft; vidi certe ipfas maculas, quas aut urina, aut acetum "gignebat, cito perire, fiillaloca lixivio humectentur. Cu- "bicus pollex lixivii ex cineribus clavellatis parati, quo in meis experimentis ufus fum, vix drachmas fex pondere fu- peravit.

c Lixivium ex. caeruleo Berolinenfi paratum, in locum vulgatioris fubftitutum , tantum abeft, ut colorem ferici 'aqua forti tincti exaltaret, ut potius corrumperet.

Quum nihilominus fufpicarer, fericum, ope cupri inaqua forti diffoluti tinctum, novum nancifci colorem, eo quod cu- prum eodem lixivio ex acidis omnibus colore ex rubro fufco deturbatur, fubmerfi eadem cum circumfpectione telam, .hujus folutionis ope tinctam; extracta, aqua frigida abluta, .et ficcata, haud certe ingratum. cinnamomi colorem prae fe ferebat; verum hic etiam color paulifper expallefcebat, pam Vere aceto immergerem, licet nunquam eum recu-

| Aa. M peraret,

E s sOlbfervatio 1X.

peraret, quo TAPTN erat, antequam lixivio huic pofte- | riori committebatur. -

Vifum mihi quoque fuit, alias etiam materias animales, albas, ad alias atque alias veftimentorum formas et fpecies adhiberi folitas e. g, plumas, pilos, lanam, et pannos ex.

hac contextos eadem, pati ab aqua forti et memoratis ejus. fubfidio factis folutionibus.

Goeítinga Onoldum mi[fa 4. XVI. Nov. y. OBSERV'ATIO 1X.

Dn. D. CAROLI CASPARI SIEBOLD.. .De 3 pericardio, pure nMebo. pofl cariem offium faciei. — —

pess abhinc diebus, in artis meae exercitiis, experien- tiam feci, quam, licet eventus fpem fefellerit, nihilomi- mus, cum ob fingularem morbi latentis, tum ob rei, quae fub anatomica corporis fectione fe mihi fpectandam praebuit, plane iníolitae , rationem, artis peritis communicandam- putavi. .

Ineunte Junio ftitit fe mihi faber lignarius, fuevus, cui Iofephi Natter nomen erat; tres et quadraginta annos natus, opem meam contra mali, novem jam continuos annos, et - peritorum, et empiricorum, artem eludentis, vim implora- bat, Sub oculo dextro tumor erat, quem anfíae ferreae fru- ftulum, viin eam partem impactum, cauffaverat, Sub tumo- re ipfo, quem fectione aperui, Cariem detexi, tam profun-

dam, ut apophyfin nafalem et orbitalem ; jugalem et maxil- larem, offis maxillaris fupericris usque, imo usque ad os un- - guis et offis ethmoidaei partem jain inficiens, dextra usque ad finum iaces Tr extendiffet, — Praeter haec antrum -

-

De pericardio, pure vepleto ; poft cariem offum faciei. — 39

antrum Highmori puris in illo collecti copia protenfum erat. Cum antri Highmori morbus operationem pofceret, quam

sneíhodo /Meibomiana haud infelici fücceffu ipftitueram, even-

tus votis tam profpere refpondit, ut latius graffantis carlei malo variis incifionibus, aliüsque congruis remediis, refifte- rem, Gratulabar mihi, boni viri morbum levatum effe, qui. ope mea deftitutus, fine dubio füccubuiffet, Res fuccede-

bat e votis; corruptorum offium feparatio, decrefeens in

dies ulcus, et cum eo dolor, indeque profluens bonae indo- lis materia, fanitatis brevi fecuturae bonam fpem praebebant.

Vir erat robuftus, firmaque adeo vifus eft valetudine uti,

ut ne fagaciffimo medico ullius interni morbi fufpicio oriri

potuiffet: Et licet mortis proximae in vifceribus ferret mi-

neram, nullum tamen hujus rei fignum apparebat. — Tan-

| dem per aliquot dies eum, velut hypochondriaco malo affe-

| igitur cortice peruyiano febris evanuit. Singulis jam nocti-

Cum, reftituendae fanitatis caufa valde anxium animadver- tebam; ad quod ingens accedebat, patriam revifendi, defi- derium; fed fortiter refiftens, ad fuos, nifi fanus, redire

Sub finem Julii ex ftomacho fe laborare, cibos naufcare,

| amaritudinem in ore fentire, queftus eft. Rhabarbari, cum

fale, ufüs, eumlevabat. D. 97. Julii fentiebat dolores in la- tere, qui altero die dextrum humerum occupabant, Rheu-

matifmum eífe ratus , remedia dedi, et melius habuit, | D. 28. Julii, itinere alio vocatus, cum per aliquot dies abef- | fem, crefcebat morbi vis, Medicus eo accitus faburram, et

quidem biliofam materiam, effe caufam morbi ratus, laxans

| praefcripfit antifepticum, quod levamen praebuit.

Febris, qua laborabát, intermittentis plane fimulabat

| typum. Noctibus fingulis frigus, calor, calorem fudor ex-

cipiebat copiofus; mediis eum purgavi falibus: elapfo quin- decim dierum fpatio, vires: deficere incipiebant. ^ Exami- nato abdomine nihil praeternaturale deprehendi; praefcripto

bus,

Wi iudi Obfervatio IX.

. bus, fub horam undecimam, difficilis refpiratio fieri, et do- lor dextrum latus afficere, incipiebant, qui mane aegrum reliquerant; per diem aberant, fed cum nocte redibant. — Hepatis fufpicabar vitium , fed cujus naturae? plus una vi- ce fumma, qua potui, contentione abdomen exploravi, nec, quid malum quoddam latens indicaret, reperire potui. Sae- pius hepar fub coftis fpuriis preffi, quin ullum doloris fenfum excitare poffem. — . Excrementis color eft naturalis, et urina erat fani viri, Omnis a vultu flavus color aberat; fed appetitu omnino proftrato, in dies deficiebant vires; et crefcente magis magisque Noftalgia, fanum fe certo fpe- rabat, dummodo apud fuos effet. Herbarum refolventium

decoctum largiter bibendum dedi. "Vigefima Augufti vale- dicebat mihi, altero die domum profecturus, Mane valde.

laetus erat ; fed ecce! praeter exípectationem angore animi obrui, aegre refpirare cepit, quod malum brevi tempore adeo invalefcebat, ut deficiente pulfu hora-fecunda -pome- ridiana exípiraret. Summa ferebar cupiditate experiundi

quae tam dolofi fummeque latentis morbi, mortisque tam -

fubitaneae caufa, effet: Cadaver, ad anatomicum theatrum delatum, cultello fubjeci anatomico, | :

Vigefima 3tia Auguíli, praefentibus auditoribus, fe&tionem -

inflitui, et detexi quae refero.

Hepar erat praegrande et ex una parte convexae fuper-

ficiei peritoneo accretum, caeterum fani coloris. Vefica fel- '

lea vacua. Inteftina tenuiora inflammata; parum feri extra-

vafaiiin abdomine. |n ambobus thoracis cavis menfura | aquae fubrubicundae, in dextro plus, quam in finiftro. Pul-

mones fani videbantur, praeter aliqua in finiftris tubercula. . Dextii diaphragmati aecreti, quos cum fepararem, ingens

puris flavi copia inde profiliit, quod, diaphragma. cum jam .

perrofiffet, brevi in pulmones erupturum fuiffet, In hepa- te ingens vomica erat, quae menfuram aquae capere potuif-

4et In ipfam igitur morbi caufam incidi, cui nulla ars me- -

deri

|

De pericardio, pure vepleto, pofl cariem offum faciei. — 41

deri potuiffet; fed mors tani fübita qua ratione evenerit, ad- huc explicare mihi nefciebam. . Inquiro altius, aperio peri- cardium, et en! res dictu mira fé mihi práebuit, quae for- fitan omnium anatomicorum oculos fugit, ex quo tempo- re ars haec nobiliffima virorum fàagaciffimorum folertiarà ex- | ercet.. Cor ingenti flavi craffique puris copia inundabatur, quod pericardium impleverat, corque ipfum comprefferat. Crefcit admiratio , cordis fübflantia fana, et integra, cum oculis obverfaretur meis, unde, quaefo, pus? Tandem aperturam detexi, quae per diaphragma in hepar ducebatur. Pus itaque ex abfceflu hepatis per, carneam diaphragmatis: partem, in pericardium prorumpens, cor ipfum vitae fon- tem inundavit, mortemque inopinatam plane effecit. n

— Variis, cafus ifte, refdexionibus mihi ànfam dedit, — Mortis hujus certa et deterniinata figna cum defint, quis tri- | ftem efle medici hac in re conditionem non videat? prae- fertim fi hepatis fübftantia füperficiem concavam verfus af- fecta eft." Ipfa adeo inteftinorum tenuiorum inflammatio, quam poft mortem deprehendi, nullo fe mihi figno prodidit; nunquam de vifcerum doloribus quaeftus aeger.

. . Ex plurium auctorum obfervationibus traditum eft, dia- phragmatis inflammationem, crebris fingultibus et rifü, quem vocant, fardonico, velut notis caracterificis indicari. In meo- cafu, licet diaphragma in duabus ,. et quidem tendineis, ac mufculofis partibus perforatum erat, quod effe fine in- flammatione haud potuit, nullum tale fignum apparuit.

- » Et quae inflammationis, quae ulceris caufae erant? INae inprimis hic celebris ille inteftinorum cum capite. con- fenfus fpectetur? apud plures, quibus capitis vulnera mor- tem attulerant, abíceílus hepatis inventos fuiffe, conftat, Extra dubium plane eft, per cariem tam profundam in facie . plures nervos primi et fecundi rami quinti paris affectos, et diflolutos, fuifle; quam arcte vero quintum par, per nervum fympatheticum majorem intercoftalem, cum inteflinis ab- — ON. MB. Phu. Bed, T. VILE, lg domi-

4h. cane Obfervafio IX.

dni cohaereat, ex doctrina nervorum fatis conftat, Ea- dem, ut prope reor, hic actio locum habet; quam, ut evi-. dentiae proximum eft, fi admiferis,. tiovum contra Bertran-.. - di et Pouteauvii, qui rem ad leges hydroftaticae, fere cum . exceffu, metiuntur, doctrinam, de caufis abfceffus hepatis, novum argumentum invenies. Nervorum hic ergo potius confenfum füfpicor, cui opinioni, ut firmius in pofterum adhaeream, novo hoc experimento magis confirmor, .

.. Praeter ordinem, et plane inauditus eft eventus, abfcef- füm hepatis in pericardium erupiffe, | Varios novi abfceffus hepatis, quos ad extra et intus jam in cavitatem pectoris, jam in vifcera, aut per diaphragma in pectus, aut adeo in pulmones, prorupiffe, et per os evacuatos fuiffe, fcio; fed in pericardium tranfiiffe, nec audivi unquam, nec legi.'—

Optarem fane, ut cuivis medico, in. quovis complica- tiori morbo licéret, cadaver infpicere: quanta arti exinde emolumenta accederent? et quoties medicus malevolorum judicia, quae ex mortis inexfpectatae ratione, fummi aeque . . ac infimi, rerum imperiti, non raro ferunt; refellere polfet, cui jam, praeter patientiam, profanorum contemtum, et, recte fe egiffe, confcientiam, prope nihil fupereft.

Ante duos primum annos viro in noftra civitate optime- merito P-G. fimile fatum obtigit; ubi nullus dubito, quin - vir rid. fi maledicendi libidine, quae femper excaecat animos, fuiffet permiffum, rem? examinare accuratius, et - anatomico cultello erfcrutari, quamvis etiam. eventus 'ho- nori minus ipfi fuiffet, omnis tamen culpae exemptum fefe comprobaffet.

Mirceburgo, lesa mila, d. 2, INNovembris BN:

OBSER--

De. Siudiorum INoxa lethifera. | 43 OBSERF ATIO X. . Dn. D. JACOBI FRANCISCI DEMACHY. | De ^ ' Siudiorum MNoxa lethifera.

Tuvenem quemdam, jam ante tredecimum aetatis annum

laureae, quain dilectis fuis Apollo favens omnibus promit- tit, prudens paucis diftribuit, cupido ita ceperat, ut Mufa-

rum commercio folo delectaretur mens fervida. — Incredibili

ardore illarum gratiam profequebatur, Dum efcam petebat, laurum ipfam dentibus fubmittebat, ftlomachum errore ali-

menti demulcens, nunquam nutriens; vappidam hauriebat ambrofiam, íi potu fitim cómpefceret, Cum fomno indul-

gebat, poétarum flores incubantis mentem oblectarunt; et,

quae fomniavit, narravit,

Indefeffus die nocteque in fapientia ftudium collocans,

ad vigefimum tamen pervenit annum. . Macie confectum,

tabe confumptum, corpus poft octo annos abftulit atra dies,

mors ultima linea rerum, In toto cadavere, aliunde fano,

nulla fuit menda, quae hominem contaminaret. —irilitatis fefles vix confpicui, pilorum in regione pubis et in mento un- diquaque abfentia, noftrum imbecillem fere totum fuiffe,

- déclarabant, Et hoc nunciabant unanimi voce fodales, ru-

bore tinctas fe vidiffe juvenis noflri genas, quoties vel le-

Wifimo unguiculo de rebus venereis, illo praefente, fermo

velitabatur, Quantum mentis indefeffus et inauditus labor

»COrporis vigori et incremento nocuerit, et quonam modo

ad intellectus organum fefe deportaverit, omnis et quis- que liquor virilitatis, dicant phyfiologiftae, ,

Ls

F2 OBSER-

X

OBSERV ATIO XT.

Dn. D. PAULI JOANNIS BONZ.

SISTENS

Experimenta circa Pbofphorum , ex o[Jfibus paratum ,- ejusque | | | acidum. | ! |

JIngeniofum illud Ce/. Senggtm inventum, Phofphorum ex - || offibus animalium parandi, mihi eum e fale urinae effen- - tiali, de more, conficienti, magno erat in pretio. . Operofis Ce.. D. CazLLu, et Cl. WicLEBIE. experimentis (in libro periodico, neuejle Entdekungen in. der Chemie) perlectis, re- que accurate perpenfa, ipfe manum admovi operi, eorum veftigiis infiftens; quamvis fic naturam hujus phofphori pé- nitius exploratam atque cognitam haberem, mea tamen opera mihi non fatis probabatur.

Academici Diviodunenfes et Cl. Niclas propiorem mi- hi monítrabant viam, quae tamen minus trita erat, ac co- piam peculiarium experimentorum exigebat, quae indefef- fus continuabam, usque dum mihi contigit, effe tám felici, accurate determinare, quantum phofphori ex una offiüm uftorum libra certo obtineri queat, et qua ratione id efficien dum fit. ]

Vulgarem illam methodum, offa in acido nitri, vel . falis, folvendi, ac deinceps terram, ope acidi virriolici, praecipitandi, naturalibus principiis ductus, mox deferui: negotium enim illud erat nimis impeditum, atque fumtuofum, - infuper fatis magna terràe pars, in acido phofphori foluta, relinquebatur. Separatio terrae calcareae, fine intermedio, ope acidi | vitriolici, fane mihi quam convenientiffima videbatur, fed eo laborabat incommodo, ut nimia terrae- quantitas in acido

phofphori |

Experimenta circa Phofphorum., ex offibus paratum, etc. | 45

phofphori relinqueretur, quod eam in infpifíando non folum in pultis formam redigeret, et ad fpumandum proclivém red- deret, fed et phofphori obtinendi quantitatem , in deftilla- tione, minueret. .

"Terram füperfluam fale alcali volatili feparare conabar, fed nimia ejusdem quantitas requirebatur, nec tamen eam totam praecipitabat, :

—— Additamentum plumbi cornei in deftillatione nihil cot- Jrigebat. AC - . Tandem terra, ab eadem acidi phofphori portione, fe- 'eunda vice, ope acidi vitriolici feparata, fcopo potitus fum, quantum ad eum fatis erat.

Proceffus.

Duae librae olei vitrioli anglici, octo menfuris aquae dilutae, in patina ftannea, quae amplius quartam partem liquidi capere poteft, füper apto furno calefiunt, quibus —quatuor librae offium combuftorum albicantium, vel nigri- cantium, in pulverem redactorum, fub perpetua agitatione, inferuntur; id quod füb modica effervescentia fit. (Pulvis calcareus fatis intumefcit, atque in felenitem impalpabilem mutatur.) ROCA |

Haec omnia per horae quadrantem leniter coquuntur, liquidum per pannum colatur, felenites. fuficiente aquae fer- vidae copia eluitur, usque dum nullum in eo acidum amplius

|. percipiatur. | | | |- . Hoc itaque effet acidum pro una retorta praeparatum. Cum vero duae retortae commode furno imponi queant, eodem tempore quatuor offium librae ejusdem generis duabus libris olei virrioli anglici, debilitati, faturantur in fimili, quae ad manum eft, patina ftannea, füper proprio furno, idem- - "que, qui indicatus eft, modus, rei adhibetur, 1) | Panueew Aci-

1) Sunt mihi quatuor furni, finguli binis retortis infiru&i , adeoque o&u- |. pla acidi portione mihi opus eft. |

46 3 | Obferuatio XI.

-. Acidum duarum harum faturationum in iisdem patinis | decoquitur eo usque, dum tres menfurae relinquantur; fele- | nites, coquendo fponte natus, per pannum colatur. |

Liquido acido phofphori decantato, una olei vitrioli li- bra füuperfunditur: alterum hoc olei vitrioli additamentum denuo efficit praecipitatum haud exiguum, | quod poft 6. vel | 8. horarum fpatium feparatur, et calida aqua eluitur. - |

Tum acidum phofphori in minori patina ftannea primum ad fyrupi confiftentiam, et poftquam iterum colatum eft, dein ad mellis confiftentiam evaporatur, ac amplo crucibulo Haf- . fiaco, quod inter paucos collocatur carbones, immittitur aci- | dum; et dum fpumat, baculo agitatur, ne effluat, hora quat- - ta vel quinta rurfus fübfidere incipit, fulphureum odorem . exfpirat, fenfimque fpiffius redditur. | :

Huic femivitrificato, adeo, ut gutta refrigerata difrrin- gi queat, octo pulveris carbonum unciae immifcentur, maf- fa eximitur, atque in duas partes aequales dividitur, qua- . rum fingulae, in retortam EHaffiacam loricatam , dimidiae | tmenfurae, inferuntur. E Qi

Retortae in commodum furnum reverberatorium immit- tuntur, excipuli juncturis bonum lutum adaptatur, cui, lo- | co tubuli, parvum fpiraculum relinquitur, proprio epifto- mio, ex argilla confecto, obturandum. |

Prioribus tribus quatuorve horis leniffimus fubminiftra- | turignis, et fubacidum phlegma exit. 2) Pofterioribus tri- bus horis ignis augetur, tum vapores prodeunt, qui in va- cuo excipuli fpatio volitant, fenfim furfum, verfus lutum | excipuli, affurgunt, in eoque languidius corufcantes in con- fpectum veniunt. Sub idem tempus cautione opus eft, ut . ignis in aequali gradu alatur, nec praepropere augeatur, alias

/ phofphorus violenter in vapores diffiparetur, atque cauffa ! | | prae-

£) Si quis, in hac operatione, JMargsrafiauo ignis grádu uti vellet, maxime peccaret, :

De experimentis circa Phofphorum , ex o[fibus paratum efc. 47

| praeberetur, ut materia phofphori celeriter turgefcente, re- . tortae roftrum obturaretur.

Lucidi vapores volitantes, fub aequali ignis modera- mine, in loco foraminis excipuli, parvam formabunt flam- mulam, quae vix extrema fua cufpide confpicua effe debet, et pro figno directionis ignis valet.

Sub idem tempus phofphorus deftillare incipit, idque prius, quam ignis retortae fundum contingit. |

Satis eft, fiab initio fingulis minutis duobus una tantum gutta cadit, hora octava et decima, fpatio 4o. vel 6o. minu- torum fecundorum guttae fequuntur. singulis horae qua- drantibus alimentum i igni fuppeditatur, fi vim fuam nimis ex- ferit, id quod ex flammula aucta, et vaporibus prorumpen- tibus cognofcicur, focus ftatim "occludendus , ac meatus, quantum "fieri poteft , cohibendus eft. Deftillationis finis, qui in decimam quartam vel fextam horam incidit, in flam- mula intermoritura cernitur, quo tempore etiam guttae pro- dire ceffant. |

Furnus in ultima operatione vix fupra retortas carboni- bus implendus eft,

Poft refrigerationem vaforum excipulum tollitur, phos- phorus in panno colligitur, qui mox in granis, mox in pel- lucida maffa colliquefacta; invenitur, [ntfundibulorum ope, huie rei adaptorum, facile in formam convenientem redi- ginur, ac quatuor uncias, vel quatuor cum dimidia, pondere , aequabit.

... lgnis irregularis in aquae füperficie cuticulam phofpho- xéam progienit, haec deinde in retorta vitrea füper lota arena rectificanda eft.

Caput mortuum carbone laxo conftat, in quo paff n granula vitrificata reperiuntur. '

In deftillaione autem, "fücceffu carente, maffa quae- dam vitrea colliquefacta invenitur, quae cano colore gau- det, ex qua ope pat bie; fcintillae elipiititut, quaeque odo- 1 rem

48 000 vs Obferuatio XT.

rem phofphori fpirant, attamen ex ea, denuo cum carbonibus deftillata, exiguam tantummodo phofphori portionem obti- nere potui.

Deftillatio phofphori ex offibus, a deftillatione ex file urinae, natura fua differt: in hac phofphori acidum alcali vo- latili annexum eft, atque in phofphori confectione celerio- rem ac fortiorem ignis gradum fuflinet. | Heic in noflro ne- gotio quafi liberum acidum fe nobis fiftit, quod cum inflam- abili facile ac mox in phofphorum abit: itaque ignis prae- mature auctus impetuofam vaporam phofphori eruptionem efficeret, qui flamma et fumo confumuntur.

Facilis haec phofphori generatio haud raro in caufa erat, ut, jun&uris accurate claufis, fub lento ignis mode- ramine, excipulum diffringeretur, ac phofphori, et particu- larum vitri diffipatione, operatorem periculo exponeret.

Interea tamen in accurata applicatione regularum modo dictarum, excipulo tubulato, aut luto perforato, interdum cafus contingunt, quos (impliciter praevidere nequeas.

Exempli gratia, in operatione phofphorus, in collo retortàe, flammam concipere poteft, quae inflammatio ab

undulato lumine in excipulo, quod ad initium deftillationis pertinet, probe difcernatur, neceffe eft,.. Ioc incendio:

- excipulum incalefcit, ac rumpitur: quam ob caufam cum terreo excipulo commutandum eft, atque hoc modo deftilla- tio continuari poteft; phofphorus, qui in. inflammatione ca- dit guttatim, ruber eft, forfan etiam niger, ac pondere fa- tis minuitur.

Alius, qui accidere poteft, cafus, eft exfudatio retor- tae, dum ea vel occultam maculam habet, vel fiffuram oc-

cultam: haec retortae exfudatio cognofcitur ex viridi.flam- ,

ma, quae de carbonibus furgit. Nihilo minus praeftat de-

ftillationem continuare, dum adhuc guttae, quamvis raro, in excipulum prodeunt,

P NUN , v | Quodíi

—— S T €» Send.

3. 227 iilo

LI EUM

Experimenta circa Phojphorum, ex offibus paratum eic. 49

Quodfi e contrario deftillatio abrumpitur, atra dura maífa reperitur, in lateribus, granis vitrificati acidi phofpho- ri, probe obfita; eadem ex maífa perfpici poteft, quantum deftillatio profecerit, quia inferne fpongiofa, ac faporis ex- pers eft. | Refiduum, in recenti retorta deftillatum, parum

phofphori praebet, | | Lucidi nihil reperias in mafla phofphori, quoad dimi- diam partem deftillata: itaque ex eo confequitur, acidum pari modo , quo ab igne expellitur, tum demum neceffariam

infammabilis partem " induere, quae ad phofphorum confi- ciendum requiritur.

X Offa combutta, alba vel nigra, pari modo apta funt ad phofphorum parandum: quodfi vero ponimus, atra adhuc - fatis olei eripyrevmatici continere, hoc mihi documento eft, magnam acidi partem , cum in album colorem cremantur, effugere: interea tubi certae funt rationes, cur alba offa ni- gris praefer am. Primo atra offa viliori pretio non conftant, dein facilius fordes ex hoc negotio contrahuntur, in cruci- bulo acidum majores agit fpumas, et continuum gravem odo- rem fulphureum edit In defüllatione phofphori ex nigris oflibus faepe in excipulo fal volatile deprehenditur.

Quod attinet ad naturam phofphori ex offibus parati, hic mihi ab urinae phofphoro differre videtur: ignem conci- pitin aére humido ficcoque, volatilifatur cum aqua in ea - proportione, qua haec evaporat in aere libero, fibi relicta,

. eandemque cum ipfa fuperficiem tenet, .— Poft combuftionem ac CACHE CM rubram relinquit - terram.

Acidum phofphori ex offibus parati a terra fibi adhae-

rente plenarie liberari non poteft. ;

Cum acidum, ex octounciis pulveris offium, bis feparatum, fale alcalino plantarum faturarem , multum materiae praecipi-: tatae obtinui, quam per filtrum colabam, ac probe edulcora- - bam. Nunc recepi lixivium, ac ad cuticulam evaporavi, illud Nov. A, Phuf. Med, T, VIII, ea tur-

go £n Dbferatio AXE Lois o os turbabatur, fileratum mihi, in prima cryftallifatione, parum tar- tari vitriolati praebebat, quaelibet ulterior evaporatio lixivium denuo turbabat, et reliquae cryftalli, quas collegi, erant parvae et molles, in carbonibus valde intu. uefcebant, ac tandem in albam pellucidam vitrificatam, matfam colliquefcebant , in aqua folubilem, quae neque ope acidi vegetabilis, neque mi- . meralis, decomponi poteft. |

Haec maffa carbonibus mixta, atque in crucibulo per longum temporis fpatium candefadta, nullam monftrabat flammam.

Cum, praeter Cl. WENZELIUM, nullus mihi innotuiffet, qui acidum phofphori, fale alcali vegetabili faturatum, ad. phofphorum applicaret, hoc experimentum neglexi.

Terra feparata ac elota in acido filis fine effervefcentia folvebatur, ego vero acido vitrioli felenitem ex hac folu- tione praecipitare non valebam, per confequens nequaquam pura terra calcarea fuit: Ope al kali vegetabilis terra P feparabatur. |

Quo magis fluidum eft acidum phofphori, eo majorem terrae portionem in folutione continere poteft, Acidum vi- trioli quidem praecipitat, quoad maximam partem, fuper- fluam hanc terram ; quamprimum vero lixivium ulterius eva- poratur, iterum turbatur, poftquam filtratum, eique plus acidi vitrioli inftillatum eft, rurfus terra felenitica prae- | . cipitatur. |

Hac operatione decies a me repetita, femper quovis acidi vitriolici additamento turbabatur,

Diluebam pluries praecipictatum acidum phofphori ope aquae deítillatae, idque nonnihil evaporabam, felenites ite- rum praecipitabatur, idque pro meo lubitu, At idem prae- cipitatum in fuo acido rurfus folvebatur, quam primum ma- -gis.fluidum reddebatur, atque caletebat, Qua ex re mutua acidi phofphori ac vitrioli affinitas cum terra calcarea offium . Clare perífpici potefi : [

Quah--

M

Experimenta circa Phofrhorum, 'ex-offibus paratum etc. 5

.. Quanto plus terrae acido phofphori ineft, tanto facilius vitriticatur, tanto facilius vero per crucibulum ac retortas penetrat.

Fieri poteft, ut acido phofphori, quod ego quidem ad phofphorum applico, portio quaedam liberi acidi vitriolici infit: fed femivitrificatum in crucibulo purificáàtur, ac more vaporis fulphuris tranfit.

Quodfi diutius in crucibulo coércetur, acidum phos- phori diffipatur in vapores, qui, candela appropinquante, aut flamma carbonum, virides apparent.

Acidum phofphori in vafe ferreo fpiffatum coagulatur, ferrique particeps fit, ope carbonum in vafis claufis nullum | profert phofphorum, in igne aperto candefactum nonnullas fpargit fcintillas, " | |

Eslingae d. 7. Oct. 1785.

dh OBSERV ATIO XII. Dn. D, CHRISTOPHORI GOTTLIEB BONZ. | nn path: ( Pancreate | fuppurato.

: * | RUM N XXXVIIT. annorum, inordinato vitae ge- . neri affuetus, ante annum, et quod excurrit, doloribus . vexabatur cardialgicis , et colicis, faepe recurrentibus, exa- cerbatis inprimis a cibis, digeftu difficilioribus. Febris acce- - " debatlenta, cum facie livida. Laxantia, fubinde propina- ta, morbum neque tollebant, neque allevabant. ^ Anthel- minthica medicamenta unum alterumque lumbricum extur- babant, fed fine converfione in meliorem ftatum. | Ad mo- limina haemorrhoidalia, quae rebar fubeífe, promovenda, aegroto pilulas amaras, faponaceas, per fat longum tempus, deglutiendas dedi; iterum fine ullo effectu, — Tandem ob | G 2 ^ aegri-

52 sap ctt Obferuatia: XU.

aegritudinis pertinaciam cogitavi, ineffe mefenterio obftru- C&iones vaforum velglandularum: hine injuoxi ufum clyfte- rum, recens maxime celebratum, a Viro Experientiffimo Dn. D. KaEwrr, inlibro: zbhand/ung von einer neuen Ae- thode, die harínackigflen Krankheiten des. Unterleibs — zu heilet, — Frankfurt und. Leipzio. v785«, .Applicabantur fupra centum, fine auxilio. . Aeger tabefcebat in dies magis magis- . que: per no&tem cruciabatur doloribus acerbiffimis, qui in- terdiu per horas quiefcebant. ^ Opium quandoque nonnihil opis praeftitit.. Denique dolores ex improvifo penitus cef- fabant, et octiduo poft, nimirum d. XVIII. Junii h. a, aeger, fractus viribus, diem obiit fupremum.

Poftero die fectionem cadaveris adminiftravi, In cavi- tate abdominis reperiebantur liquoris aquofi, biliofi, 2-3. librae, et puris, in cavo pelvis collecti, duae tresve unciae. Véntriculi extremitas dextra, et pancreatis extremitas dex- tra, tam inter fe, quam cum fuperficie interna , lobi finiftri, etex parte etiam "dextri, hepatis, fuerunt concretae. In extremitate pancreatis dextra latuit ingens apoftema, quod fuperficiem internam hepatis, cum pancreate coalitam, exe- dit, tandemque ex hepate in abdomen prorupit, fimulque ventriculum perforavit, unde potulenta in cavum abdomi- nale eflluxerunt, | Mefenterium, lien, omentum, vitii erant expertia, nec non inteftina, quae vidi lumbricis vacua,

Pancreas, et jecur, praeter loca ulcerofa, fana depre- hendebantur. |Vafa fanguinea magna abdominalia fuerunt inania. Veficula vifebatur integra, fellis plena. —Thoracem, et caput fcalpello non fubjeci, cum defunctus utrobique ni- hil mali perfenferit, — :

Octiduo ante mortem, quo dolores ceffavere; procul . dubio abfceffus fuit apertus, "'- : | ier — Exem-

De virtutelOpii exhilarante in aegro, poft oraues eíc. S2

Exempla pancreatis fuppurati habes in Turru Obferv. jiadic. Libr. IV. cap. XXXIII. Jo. ScuezNxm Obfervationum medicarum Libr. III. Sect. I. Obf. CCXCI. Tuoware BangTHO- LINI uhgémóhnlichen anatomifchen Gejehichten, Zmweytem Fiun- derf, Gejch. ag.

0B sERI-ATIO XIIT.

Dn. D. CHRISTOPHORI GOTTLIEB BONZ.

De

Firiule Opii exhilarante in aegro, poft. graves [pasmodicas | pajfioues,/ apoplexia ferofa mortuo.

P Minifter, corporis habitus ficci, biliofi, ftaturaé parvae, thorace, adverfo, averfoque, Vi i. »de- venerandus. cum ob 'vitáé integricatem , tum ob eruditionis praeítantiam, tribus milliar ibus ame d disjunctus, jam ab ado- le -entia crebris cardialgicis pathematibus conflictatus fuit, quae aetate provecta magis magisque invalefcebant, Céto- rum videbatur fanus, viresque, invaflonibus fpasmodicis fractas, brevi utplurimum recuperavit.

Appono epiftolas nonnullas, quas ad me dedit Vir di- gniffimus, ut ex illis et morbi hiftoria, et medicamentorum, inprimisque opii actio, eo clarius elucefcant. REA

Ep. 1. Burgft. d. d. 24. Sept, 1781. 7j. Dile i fime.

. — Tnfültum paffus fum dolorum cardialgicorum atrocif- fimum, perdurantem ab octava hora matutina usque ad duo- decimam noctis, * Tubercula externe in ano erumpunt. De- coctum ex radicibus graminis, et faponariae continuo, nec . non ufum faponis Vus et Lon ammoniaci, ad "diffol- : 3 ! "ven-

4—

54 77 | Obfervatio XIII.

vendum, quos füfpicaris, fellis calculos propofitum. —Tem-

pore pomeridiano, urgentibus fpasmis, deglutio opii, in for- mam pilularem redacti, granum dimidium, bis terve, inter- pofito horae dimidiae fpatio, poft fingulas dofes. Pilulae hae mihi apprime conducunt, et plane fingularem in me ef- fectum edunt. Etenim me non fomnolentum reddunt, fed alacrem atque ferenum, ut per dimidium noctis meditationi concionum facrarum- indulgere poffim; neque minus mane furgere cum corporis animique refectione. Dofin ultimam fumo hora 5-6. vefpertina,' quia circa hoc tempus fpasmi -

plerumque remittunt. Clyfteria, repetitis vicibus applica- ta, parum frugis exhibent in fedandis doloribus. —Ad alvi obftructionem," fi adeft, tollendam utor drachmis duabus Salis Seignettiani, —

Ep. VM. Burgft, d. d. 13. Octobr. 1781.

— Hebdomade elapfa venaefectionem adminiftravi, quam excepit fpasmus vehementior cardialgico- colicus, tri- duo per intervalla perfiftens, utplurimum ingruens una alte- rave hora poftpaftum, | Hefterno mane excernebatur fanguis pulchre rubens per alvum. | Opii effectus idem eft; medica- menta cetera eadem, —

Ep. lll. Ibid. d. d. 3o. Octobr. 1781.

— Spafmi penitus fere ceffarunt: quandoque recru- defcunt tempore confueto poft paftum, mox iterum fopiti, afiumto opii grano dimidio. Medicamentum hoc eximiarum in me virium eft: fumo, bis terve per diem granum dimidium, abfentibus etiam doloribus, vigorem enim et alacritatem cor- pori animoque reddunt, cum contra, opio neglecto, tor- pore atque morofitate affectus fim, noctuque fomnum ha- beam gravem atque moleftum, .Se- et excretiones opium

non

/ d ' j !

NX.

De virtute Opii exhilarante in aegro, poft graves etc. — S5

non turbat. —Medicamentis reliquis utor iisdem. Modo propius invicem abeffemus, ut eo facilius copia fieret inter nos voli aquam.

Ep. IV. bid. d. d. o. Nauemtn 1781.

— Poft molimina RU. dec nudius tertius per- peífa, invadebant me dolores colici et cardialgici acerbiffimi hefterna vefpera. Poft duo grana opii, in quatuor dotes diftributa, et fenfim deglutita, fpasmi circa undecimam ho- ram noctürnam filuerunt. Fruebar tum quiete jucundiffima, fine fomno, usque ad lucem hodiernam. Perluftravi me- ditatione promta penfüm quoddam verbi divini; compofui poftea Tetraftichon , quod tibi hic mitto, in laudem opii; tandemque de lecto fürrexi vividus atque vegetus, duo eirca traduxi plane infomnem. :

Ep. V. Ibid, d. d. 4. Januar. 1782.

— Cum mihi opium dolores non amplius fedet, utor ex confilio tuo oleo lini expreffo; fumo de illo mane, poft meridiem et vefperi cochlear plenum, indeque ab octiduo fere nullos dolores expertus fum. IN ihilofecius cum animus eft noctem pervigilandi, ut ftudiis operam dare poffim, opium adhibeo: quin interdiu unam alteramue dofin capio, "ad excitandas, et reftaurandas vitae vires, alias mihi hypo- chondriaca pathemata facile taedium atque aegritudinem af- ferunt, Se.-et excretiones vigent. Cibos duriores melius concoquo, quam molles. Sapo venetus et gummi ammo- niacum, nec non decoctum radicum, adhucdum mihi in ufu funt, |

l

Ep.

| E who f - JObfervatio. XIII. - By. VI. Grunb. d. d. 23. Martii 1782.

Jam beneficio Illuftris Synodi Wirtenbergicae Grunb... — promotus laetor, me tibi viciniorem effe. Opium dolores denuo fopit, quapropter illud in hunc finem iterum capio. Effectus ejus ad exhilarandum animum idem manet. Sae- pius jam accidit, ut granum femis vel integrum in templo, priusquam fuggeítum confcendi, deglütiverim, mirumque P modum exinde in dictione ad populum corroboratus ' fuerim,

In hoc valetudinis ftatu 3E ipai Vir doctiffimus; Mo- do dolores ceffarunt, modo recurrerunt: aliquande per tri- meftre fpatium quieverunt: modo opium illos compefcuit, modo non.compefcuit ; virtutem autem reficientem et re- ftaurantem exferuit conftanter. Initio Octobris anni 1793-

firmus adhuc erat, ac vegetus. Sub medium vero hujus .

menfis inordinatis motibus febrilibus vexari coepit, cum fomnolentia, et appetitu multum debilitato. | Accedebat ce- phalalgia, quam octiduo poft fequebatur plenaria fenfuum externorum abolitio, tactu folo refiduo. Pulfus erat celer, inaequalis, intermittens ; : refpiratio libera, abdomen de- preffum, Tendem, die 26. dicti menfis et anni, placide bea- teque exfpiravit, anno aetatis fuae quinquagefimo primo, Corpore ad fectionem denudato, apparuit abdomen val- de deforme; umbilicus enim, altius locatus , epigaftrio con- tiguus erat, et margo fuperior offium innominatorum ab ul- tima coífa. fpuria vix pollicem diftabat. Regio epigaftrica praetumida erat, ac elevata in utrumque hypochonérium. Pari modo inflata erat regio umbilicalis in utrumque lumbum. Scalpello e regione cartilaginis enfiformis deorfum ducto, ftatim per integumenta communia diffecta. ventriculus adeo fe protrufit, ut maximopere cavendum éffet, ne laedcretur. Peracta fectione abdominis cruciata patuit, elevationem re- gionis usbilicalis formatam efle ab inteftino colo ampliffimo, uuris P

De virtüfe Opii exhilarante in aegro, poft oraves eíc.— $7

utris inftar dilatato, et protuberantiam epigaflrii, ortum du- xiffe a.ventriculo fupra omnem modum longo latoque. :In cavitate abdominali feri rubelli circiter libra femis extravafa- taerat Inteftina tenuia, et potiffimum crafía, flatibus ma- gisfcatebant, quam (cybalie. Venae inteftinorum, inprimis tenuium, ad minimos ramufculos pulcherrime repletae erant, arteriis contra vacuis. Effectus mortis! Ambo genera inte- füinorum nec inflammata erant, nec gangraenofa. Llepats utrumque lobum deprehendi praeternaturali accefforio lobulo auctum. Juxta fundum veficulae felleae prominebat apo- ftema, puris tenuis aliquot drachmas continens. De reli- quo jecur fuit bene conítitutum, nec cholelithos aluit cyftis fella, Lien cum pancreate naturaliter fe habuit, nec non mefenterium, in quo nonnullas faltem glandulas tumefactas reperi. Cardia, f. orificium finiflrum ventriculi, e regione tertiae quartaeve coftlae verae fitum erat fub diaphragmate, a ventricui mole vehementer furfum trufo. . Thoracis ca- . vum amplum fuit ob gibbum in parte ejus anteriore et po- ftica, et pulmones continebat fanos, quorum dexter pleu- raeleviteradhaefit. Pericardium liquoris circiter uncias octo cónclufit.. Uterque ventriculus cordis polypos tenuit mol- les, glutinofos, Cranio diffecto vafa durae matris apparu- erunt valde turgida, In fuperficie externa hujus meningis, in regione verticis, fuper, et juxta, finum longitudinalem fuperiorem copiofae glandulae minutae induratae, quae a .Pacechiono nomen habent,'in confpectum veniebant. Se-. parata dura matre ftatim ferum prorupit, multo magis detra- . Cis membranis arachnoidea, jufto craffiore, et pia, quae | maturaliter conftituta fuit. Gyri cerebri a fe invicem remoti erant, interfluente fero. dern ftagnabat inter utrumque he- . mifphaerium cerebri usque ad corpus callofum. ^ Ventricu- los anteriores, nec non tertium, neque minus anum, et vulvam, fic dictam, copiofiffimo liquore ferofo-lymphatico inveni quafi inundatos. ': Plexus choroideus erat pallidus, gra-:

AN. AG. Phyf, Med, T. VIL. RI nulo-

)

58 | . Obfervatio XIII.

nulofus,. Probabile eft, feri hanc profufionem immodicam aquae ductum Sylvii cranfiiffe , ac, valvula magna cerebri . fuperata, ventriculum quoque quartum repleviffe. Tempo- ris anguftia, bihorio emim poft demortuus efferendus erat, me prohibuit, quo minus in hanc rem ultra inquirerem. In- ter duram matrem et cranium nihil extravafati reperiebatur. Apoplexiam ferofam hunc affectum, rectius hydropem ce- rebri, dixeris.

In feéctione me adjuvit egregiae indolis juvenis, in aca- demia Stuttgardienfi Sereniffimi Dni Ducis tum alumnus, hoc. anno ad gradum Doctoris Medicinae evectus, Phbippus . Theophilus Knaus.

. . De virtute opii exhilarante ; orientalibus gentibus ma- xime familiari, plura operae pretium eft videre in Jo. ANbR. Mvnnav apparatu medicaminum , tam fimplicium, quam | praeparatorum et compofitorum, hujusque Vol. lI. Goett. 1779. edito. In mala, quae ab largiori, et protractiori opii ufu Vir celeberrimus p. 233, et 240. deduxit, e. g. fatuita- tem, ftuporem, taciturnitatem, fomnolentiam, memoriae . labem aeger meus non incurrit, cum opii, biennii et duorum - menfium fpatio, refractis dofibus, non amplius unciam unam et drachmas feptem confumferít: idcirco etiam apoplexia ferofa, cui aegrotus fuccubuit, inde haud exor:a fuit, Dies faepius plures, quin etiam feptimanae praeterfluxerunt, qui- bus opio ne ad recreationem animi quidem indiguit. Proba- biliffime ferum eo tempore in cerebrum fenfim fenfimque effundi coepit, quo aeger de motibus febrilibus, fomnolen- tia, cephalalgia, conqueftus eft, i.e. fpatio decem octove dierum ante mortem : colluvies enim haec ingens ferofo-1ym- phatuca erupiffe: non videtur uno, et fübitaneo impetu.

Colica- cardialgicos dolores. procul dubio a juventute fovera* flaruum coacervatio,, colon et ventriculum, fub male

conformato corporis habitu, atque angufílato abdominis ca- j : - VO;

De ufu alcali volatilis externo. | So.

vo, in fupra memoratam molem extendens. Spafmi dein- de, in adultiori aetate, adaucti fuere congeítionibus haemor-

rhoidalibus.

Efslinga Onoldum miffae d. 16. Octobris 1786.

| OBSERFATIO XIV. ., Dn. D. CAROLI GUILIELMI 'NOSE,

De "in ju alcali volatilis externo.

Hess tenerioris puer decennis, qui ante annum febre. quadam lenta.per plures menfes laboraverat, denuo per tres feptimanas anguítius valens, ante decem forte dies pede dextro in foffam , non adeo altam, delabitur. - Inter- jectis aliquot diebus, fentit dolorem femoris dextri; glandu- lae nonnullae inguinales acque intumefcunt. ^Vini fpiritus - camphoratus, unguenta quaedam, fuccus fedi a chirurgo et parentibus ; fruftra, vel finiftre, tentata, dum omne humi- dum dolorem intendit, Praemiffo folvente, propino aegro febricitanti emeticum, quod bilem viridem magna copia educit, Abinde melius fe habere videtur, Mox vero ad- fectum femur infigniter tumet, exfurgit dolor gravior cum febre aucta. lInfufum florum Arnicae, et radicum Gei urba- 42i, *) interne fumitum ; externe facculi difcutientes cum : IMPOR " H 2 | cam-

*) Egregias hujus radicis virtutes in. profligandis febribus intermítten. tibus, a Cel. Bucupavr depraedicatas, et; ego multoties expertus Íum, ut hoc remedio, pauperibus praefertim, exoptatiffimo , carere unquam nollem, Sua utique fubinde huic morborum generi in- haeret peruicacia, blando medicamine omnino infuperabilis, De quo vero fgecifico hoc non efl dictum ?

60 . . Olfmvatio XIV"

camphora effecerunt quidem, ut aeger, alterno quovis die peius fe habens, levatus quodammodo adpareat; crus vero, quod citra dolorem movere, cuique inniti nullo modo poteft - puer, indies volumine crefcit. | Dum itaque tardior aluus cremoris tartati ufu mobilior redditur, adplicantur dolenti . parti fomentationes ficcae, e cincribus clavellatis (part, IT.)

.et fale ammoniaco (p. a invicem mixtis, conflatae, eo .cum eventu, ut dolore, tumore ac febre penitus profiigatis, mox in plenam cum valetudine gratiam redierit puer, qua nunc (fere per integrum annum) lautius fruitur, quam olim.

Vetulae feftigia fallebant lubrica faxa; procidit i in ge- nua, fouet contufas partes fpiritu vini camphorato, fanat- que. Remanet interim per plures feptimanas tumor trium forte pollicum longus, femipollicis latus, mollis, folo ta- &u doleris, füpra patellam genu dextri: eidem fomentationi vice volatili, paucis diebus, perfecte cedit. :

Virgo robufta, faepius vexabatur tumore brachii, prae- primis finiftri, dolente, contra varia remedia rebelli, Cauf- ía non adeo obvia, dubia. Simili fotu fanatur..|. Semel tan- tum, quod fcio, malum eodem modo denuo depulfüm,

rediit.

: Plura quidem, in his luculeritiora ,- quae ufüs dbetit; | de praeftante remedio proferre poffem, cujus notitiam Clmo "Abildgaard *) debeo. | Quum vero rei hactenus , ut vide- - tuf, iniquius praetervifio, memoriam paullulum revocare fola mihi mens eft; iíta hic fufficiant,

Elberfeldae, Initio Februar. 1786.

o p volatifir ufus externus iu Societ, Med, Hafnienf. Colledaneig ; Vol. Ido p. 265- 269. (Havnias 1775. 8.). laudatur in oedemato- | fis calidis tumoribus, ubi fpiffitudo cum aliquali humorum acri- nionia, nec non debilitas folidorum praefto eft.

In rheumatiímis we, RopO roborandi , aromatica, addas,

OBSER- |

OBSERVFV ATIO XF. -

"Dn. D. HENRICI. FRIDERICI DELIL. . o7 o0. VHeido falis communis in gypfo..... pv jeft, inter plerosque mineralogos , opinio, WM terram oypfeam ,. et lapides, ex ea.concretos, effe ;n4o- lis calcareae , hoc tamen:difcrimine, ut ea acido vitviolico fit faturata, et eapropter alias nunc poffideat qualitates, quam fimplex.calcarea : necnon acidum e gypfo ,: praefertim e fpa- fhis oypfeis , elicitum , fuae fingularis fit naturae, quare illud acidum [pathi appellarunt. Cujus autem indolis fit boc aci- dum, etan vere nouum fit acidorum genus, de eo jam olim fui follicitus, et ideo varia inftitui experimenta, atque in ea meditatus fum, quales meditationes primo adjeci differta- "tioni -academicae , | de affeUibus arfhriticis , Erlangae MpccLxxxu. menf. Nov. habitae, quae quoque continetur án Fafciculo I. Aduer[ariorum meorum. phofico medicorum, Num, XII. e quibus meditationibus confeci, acidum fpathi effe magis indolis acidi falis communis. Cum vero illud fpa- thum, e quo hoc acidum elicitum erat, in differtatione di- . éa, tamen minus recte fuerit appellatum pouderofum , (quam- vis verbum fuo modo defendi potuiffet,) .neceflarium duxi, hanc mendam corrigere, et mentem meam clarius expli- care, et nominate fluorem fBafhofum, f. fluorem mineralem, quem, F/usf Spath, noftri vocant, qui naíurae: p 9pfeae eft, et equo acidum [pathi erat obtentum. — Peregi illud. in fche- diasmate, Erlangae wpcecLxxxur, impreíffo, et quoque in "Adver[ariorum meorum Fac, IV .. n. XIII. inferto, quod curas pofteriores nonnullas circa acidum fpathi continet, in quo ex-- perimenta varia, et ratiocinationes protuli; e quibus elucet, in g3pfo omnino refidere et acidum. falis communis , feu mu-

vialicum, t | | : Ii4.. : Praeter

Lu s Obfervatio XT.

. . Praeter autem ea experimenta, quae jam in fu»eriori differtatione adduxi, ad demonftrandam hanc porro fenten- . tiam5- noviter elegi notifimam illam 2)pfi fpeciem, quam glaciem /Mariae vulgo vocant, contufam, Hanc cum fale tartari puriffimo mifcui, et mixtum in crucibulo bene calci- navi, et calcinatum in aqua deftillata folvi, etin patina vi- trea evaporavi. - Tum; per vices, haec folutio fiftebat - cryftallos fericeas, et feleniticas. . Decantato liquido, hoc iterum ,. poft. juftam .evaporationem , largiebatur fpeciem éaríari vitriolaíi. 'lertia demum vice, cum fimiliter proce- derem, impetravi, praeter cryftallos feleniticas, et tartaro vitriolato. fimiles ,; quoque cubicas, et fali digeflivo Sylvii,

ut et [a/j ammoniaco fixo, analogas,. | ud Ut autem magis pateat impetratarum cryftallorum fa- cies, eas cunctas, prouti, per vices, fefe manifeftabant, (quod tum ftatim fieri non poterat) in patina vitrea, natas, ad naturam, nunc delineandas, et aere.incidendas, curavi, quas in adjecta Tab. II. jam, et hoc loco, naturae cüuriofis exhibendas ratus fum, Siftitur itaque fub lit. A, dicta patina vitrea, cum. cunctis relatis cryftallis, quarum maxime nc- tabiles, fub lit. B. feparatim , delineatae funt, inter quas plu- res, figurae quadraíae, et cubicae, eminent. In primis au- tem lit, C. eminet quaedam configuratio magna, fub lit. D. micrefcopio paululum aucta, faciem cubicam, quam fal commune, aut et fal digeftivum Sylvii, habere folet, per- fecte referens !. Quodfi itaque e figura falium, et habitu eorum externo, jamaliquid, quoad mixtionem , et habitum internum, concludere licet, utique et hic valere poteft, ez, quae in certo aliquo tertio conveniunt, eatenus inter [e con- Uenire: ut itaque conformatio cryftallorum noftrarum fic concipi poffit, ut et zcidum vitriolieum, quod in gypfo non nego, cum fale alcalino vegetabili, effecerit fpeciem tartari vitriolati; acídum autem falis communis, f. muriaticum, quo- que in £/zcie Mariae, ut gypfo, habitaffe, quod cum fale tartari-

De acido falis: communis á] oypfo,. - 65

- tartári unitum , munc concreverit in falis communis fpe- — ciem, faldigeftivum Sylvii dictum, quod eatenus faltem à fale communi differt, ut in hoc pars alcaliha fit. mineralis, in illo autem' vegetabilis, ^ ^^ ^ ^. indus cita b dtd | Ne vero hic fuperfit deceptio- quaedam; cum faepe accidat, ut, fub eadem corporum figura, maxime diverfa la- teat mixtio, (veluti illud in cryftallis lapidum, et glebarum. metallicarum, toties obvenit, quae quidem faepius faciem fa- lium referunt, haud quaquam vero haec ipfa falia;. cum qui- bus, quoad figuram convenire videntur, continent) atque ipfa figura confueta falium fit mutabilis, (quale quid aférum - cubicum demonftrat) et omnis excutiendus fit error, non in figura folum acquiescendum effe putavi; fed fpiritui nitri puriffimo,' durum per fe non folventi, addidi aürum puriffi- mum foliatum, et pauca faltem grana falis noftri cubici, un- de fpiritus nitri in aquam regiam mutaíus eft, et aurur folvit. Solutione hac flava, ope. fruftuli lignei, lineas quasdam, in manu mea, duxi, circa vefperam, quae altero mane egvepi- um colorem purpureum prae fe ferebant, (qui. color -folutis onis, auri. teftis: efL1) neque prius -ditpareBant, quam poft tempus aliquod cuticula infucata defquamaretur. | Jam, cum, (& nonnulla alia experimenta excipias; ignis, et hepatis fül-' phuris, ope, facta, quae vero huc non pertinept,) non aliud menftruum. detur, quod; via. humida, aurum fol- vat, quam aqua. regia, ^ noflnum: menfítruum-' autem per adjectum ;::acido; nitri j^ fal c noftrum | cubicum ,- e eypfo obtentum, in;aquam regiam: converfum fuerit, fal faepius dictum, cubicum, fuiffe.indolis falis communis , in aprico eft. . Prona itaque eft conclufio, in glacie Mariae, praeter acidum vitriolicum ," (de quo impetratum etiam fal feleniticum, et tartarus vitriolatus, teftaniur) habifare quo-- que acidum lalis comunis L7 ,JiJpofr. LISTER | —. .Sequirur quoque inde; gratis hucusque adfumtum effe, : acidum illud, quod terram calcaream in gypfum mutavit, ef- E | fe

»

-

E - Obferuatio-XF'T.

» fe folum Mision naburae! fequitur porro, acidum muria- ticum ibi latere poffe, ubi illud non praefumitur, nec ex- -

--

fpe&tatur ; ideoque, fi copiam ejus, in.globo noftro. terras - queo, fpectes, illud magis pro univerfali habendum effe, quam. ullum aliud: atque: fic, in conftituendo acido quodam in corporibus mixtis ,. magna opus efíe circumfpe&ione, et.

pluribus experimentis, et repetitis, quae ehemica doó&rina fübminiftrat: : ' |

i

Prlnge, P 5. 27 i77.

| "OBSERFATIÓ XVI. . Dn. OTTONIS JUSTI EVERS. kde geile qal V. qeu

! Luxatione humeri.

[y de: igibtü offium, inprimis de dotalibus

quamquam luculenter fatis et perfpicue pertractata , et: a PErITO aliisque cláriffimis viris folide j^ cogitateque defcri- pta, immo ab excellentiffimo et experientiffimo Porro feli- ciffime aucta fit atque ditata: tamen manus extrema non-: . dum adeo ^acceffit operi, ut omnes habeat numeros, fed | meo, quidem judicio, nonnulla intacta; aut. inexperta, funt. . tfelicta, quae diligentes naturae et artis" ferutatores. obferva-:- toresque addere debent; fi poffunt; 'et explere qoe. has; quas animadvertünt lacunas. $

- Tales quidem lacunae, nifi me fallit animus, reperiun- d tur praefertim circa humeri luxationem , quae omnium fre- quentiffima effe folet;!et quae,:;fi propter impedimentà in- fuperabilia fanari nequit, Chirurgos: tamen plerumque culpa; e fulpieipne infcitiae notare folet, ..—

^ Mito -

De luxatione humeri. —— 6s

"Mitto jam luxationum. toties repetitam definitionem, Su; accidentia 'et praédictionem: atfigna, luxationi cui- que propria, curatius paullo mihi exponenda efle arbitror.

Conftat vero inter omnes, repofitionem luxatorum of- fium omnium requirere cumprimis accuratiffilmam anatomi- cam, phyfiologicamque cognitionem partium laborantium cunctarum , mufculorum puta, ligamentorum, quibus ofla

inter féfe connectuntur, cartilaginum, capitum, e cavitati-

bus fuis motorum, mechanismi denique mufculorum , una adfectorum feu laborantium, quae nifi quis habeat perfecte cognita ,. numquam recte fatisque habebit exploratas , neve

luxationes offium, neve repofitiones.

Caruimus autem usque ad. haec noftra tempora, | quan- tum quidem ego audiverim, ad repofitionem luxati humeri, inftrumengto, quo tractio, quae fit antrorfum, et quae fit ad oppofitum, five antitafis, fecundum mufculorum mechanis- mum, quantum fatis eft, et viribus aeque magnis, effici

poffit; inftrumento inquam , quod luxationi aptum eft per-

fecte, abundeque refpondens;: fie directo verfus inferiora, fi retrorfum, fi antrorfum , et fi introrfum, verfusque infe- riora facta eft, et quo mufculi tenfi in operationibus ,. qua- cunque ratione id fieri poteft, reddantur quieti, | Cujus in- ftrumenti effigiem hic adjicere libuit.

Luxatio autem humeri antrorfum facta, quae, ut tani- feftum eft omnibus, difficillima omnium eft, et, quod bene Obferves velim, fine fingulari eaque haud communi enchei-

sefi ac dexteritate, non facile reponenda, ea mihi eft, fi

humeri caput infra magnum pectoris mufculum , apophyfin

«€oracoideam inter, et clavicvlam reperitur .elapfüm: feu, ut

error evitetur omnis, luxationem humeri, ut norunt omnes, introrfum et verfus inferiora factam, eam dicimus; f1i hume- ti caput reperitur fub ala. | Inftrumenta mechanica, noftra et patrum memoria, ab hominibus de arte. noflra meritiffimis inventa, varia admo- UN. GI, Phyf. Med, T. VIIL i NS. 1 Pod

(66 ov en vatio X1.

dut funt, fed partim valde noxia et incommoda, ex parte quoque nimis compofita, fupervacua, nom. fufficientia, ni- mioque tandem pretio paranda. Quae hoc loco leviter tan-- tummodo perftringere mihi liceat,

Inftrumentis, ad reftituendum luxatum humerum coni- mendatis, ufuque faepiffime adhibitis, fed valde incommo- dis, jure meritoque annumeramus fcalam, januam, bacu- tum, amben Hippocratis, et rotulam. cum volubili chor- da, quibus numquam tractionem e directo et antitafin, ae- quis viribus, efficere quis poterit, quoniam nimirum partes carnofas contundunt , et majora fanguinis vafa nervosque premunt, unde fit, ut interdum fequatur nervorum refolu-- tio, nonnumquam etiam, nifi maxima cautela adhibeas, ipfa humeri fractura.

Supervacua autem mihí videntur omnia ifta compofita nimis, pretiofaque inftrumenta mechanica, quae noftra ae- tate in ephemeridibus doctorum, actorumque commentariis publicis, duodecim, immo viginti quatuor numis aureis pro- pofita funt venalia, quorum faepenümero vix unum fibi comparare poteft Chirurgus , cui curta fupellex. Inftrumen- tuni vero hocce meum, quod excogitavi , ct quo faepius cum magno ufus fütn commodo, unius vix thaleri pretio, ubi- que fere locorum, fatisque commode parari poteft et ad- hiberi,

Methodo fuxatum humerum füperiorem reponendi non füfficienti, adfcribendam quoque cenfeo calcem. — Chirurgus nempe, in lecto aut in pavimento cum aegroto recumbens, calcem: fuam brachio füpponit luxato, manuque brachium attrahit... Manifeftunr autem eft, et facile-intelligi poteft, quam iniperfecta hic producatur tractio ; quae manu, et an- - titafis, quae fit calce, E

Optima inftrumerta, ad reftituendunt humerum e cavi- tate fua elapfunr, quae ego quidem cognita habeo, map- T eft — et machina illa magni et clariftimi x re X

Lv ETÍ- —

De luxatione humerí. : 67

".

| PreTtTI, quam et LiTERUs, lumen illud Chirurgorum, Tab. X. Fig. VI. Chirurgiae fuae, pulcherrima figura expri-

| qmicuravit |t pace tantorum virorum dixerim, magni no-

| minis Chirurgi fine dubio fatebuntur, et hanc faepe non fuit- | fe perfecte fufficientem, quoniam ea, non relaxatio folum mufculorum, una laborantium, fed tenfio quoque et anti- tafis partium tenfarum et. inflammatarum , fatis nequit effici.

Inftrumentum itaque, fi re&te judicaverim, operationi huic perfecte aptum, et fatis refpondens, has habeat pro- prietates neceffe eft :

Primo, tenfio in oppofitas dire&iones, five antitafis fuffi-

ciens ,. fatis fortis efto.

Secundo, requiritur, ut vis tractioni adhibenda, ut com-

-; modum videtur, augeri.mox poflit, mox minui.

Tertio, illa ipfa vis partibus folum adfectis feu laborantibus adhibenda inferviat, ita, ne fanae pártes laedantur.

Quarto, tenfio et antitafis aequis viribus feu eodem fiant motus gradu.

ciuiritos vis adhibenda ductum moti capitis offis humeri mi- nime impediat.

: Sexto denique, ut mufculi, una. adfecti, in operatione non

. agant, fed, quoad fieri poteft, maneant quieti, profpi- - eiendum eft.

^ «Num vero hocce meum inítrumentum, uti defcriptum

hic adjeci, et quo perfaepe cum magno ufus fum emolumen-

to, has commemoratas proprietates habeat. omnes, doctio-

rum Chirurgorum relinquo judicio, qui fi id adfenfu fuo pro-

mius magno id mihi honori ducam. | | |

En fchema ipfum: Tab, III,

Littera 4 defignat tignum arre&tarium duodecim ad eod decim uo: altum. I2 b. Cla-

68 d OMfria x FI.

b. Clavüs eft] ferreus, füperiori parti infixus, cui appetiditur.

€. Cochlea cum rotula volubili. |

d. Funis ductarius eft octo cubitos dongus, qui fupra rotu-

— Jam moveri poteft, |

e. llle ipfe funis füpra gie cochlea cum rotula por. rectus.

f. Foramen in inferiori éódlilea ; per quba funis; duos cu- bitoslongus, tranfücitur

g. Fafcia eft elana texta, quae huic. laqueo annedlitur , et

- quà brachium füpertus obvolvitur.

h. Uncus ferreus alto tigno infra infixus, 'per quem transiici-

^ tur cingulunt, quo ephippia firmantur, fibulaque adftrin- gendum, quo humerus aegrotus obducitur.

i. Splenium denfüm, quo arcte humerus laefus tegendus eft.

. Haec conftructio, feu difpofitio inftrumenti adeo fim- plex eft, utin continenti, et duobus fere temporis Vous poflit iftrui et adminiftrari,

Nobilis Eques Brandenburgicus Craevenitius , tufic temporis Subcenturio legionis cataphractariorum 'equitum Regis Boruffiae, cujus tum Manftenius praefectus erat, anro MDCCLXXXII, cum meditabundus per campos equo ve- heretur, prope Potzdamum, ex equo in terram decidit, quó gravi cafu luxavit- humerum dextrum fuperiorem. . Adfuit fine mora turmae equitum Chirurgus, qui luxationem iftam meram exiftimavit contufioner, aegrotoque, per totas feptem hebdomades, fruftra adhibuit/remedia, Medicinae Doctor . clariffimus, ejusdemque legionis loricatorum equitum Chi- rurgus- Primus w eslingius, quem honoris cauffa nomino; cujusque merita et amicitiam colui femper, cum fanationem aegroti, qui praeterea gracili et macilento erat corpore et paullulum gibbero, perficere non poflét, petiit, ut ipfi ad- efem. Nudatis ergo partibus adfectis, perfpexi eas, ob ufüm remediorum fpirituoforum diuturniorem, rigidiores,

duriuseulasque et vehementer dolentes. ^ Curatius porro

ET. - .exa- 3

De lüxatione humeri. vu x9.

examinatis omnibus, inveni humeri caput inter apophyfin coracoideam et claviculam, ambobusque. humeris inter fe

comparatis, vidi acromion non valde proftans, et fupra ca-

vitatem glenoideam levem. depreffionem feu concavitatem exiguam. Brachium paullo brevius erat fano, brachiumque

anterius, introrfum íi flectebatur, magnos excitabat do-

lores.

. Quibus fignis innotuit prorfus, luxationem humeri fa- &am efTe verfus anteriora. . Doctor Weslingius ejusdem me- cum fuit fententiae, repofitionem haud prius poffe fieri, quam rigidi, durique mufculi et ligamenta paullo flaccidiora facta effent. Cui rei gummi ammoniacum adhibendum cen-

febamus, percocótum cum aceto ita, ut fpiffitudine empla-

ftrum. aemularetur, corioque fuperinductum, quod per con- tinuos duodecim dies brachio adfixum manere voluimus. .Quibus diebus praeterlapfis, remotoque emplaftro, mufículos animadvertimus minus crifpatos; quare jam expe- rimento cognofcere conftitui, quid poflet inftrumentum meum elevatorium.. 'lnfimam ergo humeri extremitatem obvolvi reticulo e lana.texto, triumque cubitorum longo, feu cin- gulo, quo. veredarii publici, his regionibus, corpus cingere folent, cui annexui minores in inferiori cochlea funes. Humerum obfirmabam cingulo, quo equos circumdamus, - quodque forte ad manus erat, corrigiamque cinguli tranfieci per uncum tigno alto infixum , cingulumqüe fibula infra con- dirinxi, humero autem, fubter cingulum, mappulam ma-- nualem complicatam impofui; jamque duos adminiftros lon- gum illum funem attrahere, brachiumque attollere juffi. Facile intelligitur, fic agendo, mufculos factos flaccidiores, tenfionem autem et antitafin non tantum aequa vi, juftaque proportione fieri, fed, ut lubet quoque, vel augeri poffe, vel minui. Mox dextra mea ligamentum humerale circum- dedi, finiftra autem inflexum cubitum, cumque crederem,

-tractionem füfficientem factam effe, infimam humeri extre-

1:3 Inita-

nm oo — . Olfervatio .:XVT -

— gitatem. flexi introrfüum, dextraque preffi ejusdem: caput, | Eo ipfo temporis momento, reductio cum fonitu aliquo fa- -

. €a et abfoluta eft perfecte; | Quo facto, partes'laborantes | iterum operui emplaftto ex eodem gummi. confecto, trans- actisque diebus XIV, aegrotus fanatus eft quam perfectiffime. Aprili menfe," anni MDCCLXXXII, ^accefüt ad me - membris compacts et firmis ruftica quaedam, ex pago ali- quot milliariis ab oppido noftro diftante; cui ante dies XIV. brachium luxatum erat dextrum fuperius;. cujus reftitutionem fruftra tentaverant, et, ut reducerem ad fünitatem, rogavit, Inveftigatis diligentiffime partibus laefi$, concavitatem 'exi- - guam vidi fub acromio, cavitatem clenoideam animadverti . vacuam, acromionque proftans, caput vero brachii appa- ruit fub brachio, brachium fuperius paullo erat elevatum, a - pectore paullo, itemque paullulum verfus pofteriora diftans, extenfio brachii anterioris, motusque ejus antrorfüm, dolo- res producebat magnos, brachium praeterea cum fano com- - paratum, paullo erat brevius, Quae figna et notae nullam .: relinquebant. dubitetionem , luxationem introrfum effe fa- €tam, et verfus inferiora. — Et hic inftrumentum meum ad- aptavi elevatorium, ut in fuperiori obfervatione commemo- ravi, Dextra fcilicet mea laborantem complexus fum hu- - merum, finiftra autem flexi brachium anterius, duo-admini- - ftri longum attrahentes funem, brachium in altum elevabant, - ET. au&to paullulum adminiftrorum conatu, extrufum humeri | caput, fub dextra mea, in vacuam rediit cavitatem glenoi- . deam, Perfeécta fic feliciter reductione, exhibui aegrotae remedia quaedam externa fpirituofa, quibus luxatum bra- chium fuperius diebus XIV. bene perfecteque fanatum eft. — . Menfe Augufto anni MDCCLXXXV, corpulentus et . valde torofus eques Regis M. Br. et Eleétoris Hannoverani, - legionis equitum Praetorianorum, in cujus legionis mini- - fterio me quoque effe, honori mihi eft eximio, equo excuf- | x graviffimo lapfu dextrum brachium fuperius E 1 Uf.

»

De luxatione humeri. UT N ! Turmae equitum Chirurgus fine mora mappula manuali re- |pofitionem tentaverat, fed fruflra, — Die tertio poft, eques | hic, juffu Praefectorum legionariorum, ad me miffus eft, ut |ei opem ferrem, — Facta fedulo perfcrutatione, inveni hu- merum, brachiumque füperius tumidum, inflammatum et | dolens, caputque humeri introrfum, et verfus inferiora lu- xatum, Tentabam et ego reductionem mappula manuali, | fed itidem fruftra, —Utus itaque fum machina mea elevatoria tam fimplici, manuque mea dextra humerum complexus, finiftra incurvavi brachium anterius, — Mox juffi adminiftros | duos funem longum attrahere, brachiumque tollere. [llis |paullo fortius trahentibus, humeri caput, quod exciderat, |fub dextra mea forti cum fonitu in vacuam cavitatem glenoi- deam refilit, aegrotusque clara voce exclamavit: |

Fada eft veffitutio!

|. In valido hoc et fucci pleno equite, inflammatio peri- | euli quid minari videbatur, unde venae fectiones, antiphlo- | giftica interne, et emollientia externe adhibenda erant, qui- | bus inflammatio doloresque pulfi, et fanatio feliciter plane- que ad finem perducta eft. — — | — . Humeri luxationes- antrorfum et introrfum, verfusque inferiora factae, experientia docente, omnium funt frequen- tiffüae, ob rationes autem anatomicas illasque notiffimas, difficillime quoque curantur, maxime, firalongiori tempore acciderint, ficque inveterataefint, et aegrotum brachium fa- no evaferit brevius. Quod Chirurgi, ufu et exercitatione pollentes, faepius fane, quam vellent, ut credo, expert JHIOIOS 60. | | : | Luxationes humeri e directo verfus inferiora et retror- fum, quae, ut omnes norunt, facilius fanantur, per tot an- Tos, quibus Chirurgiae opéram dedi, nullae acciderunt, quas

Ax S : ^ Obfervatio XVI

quás ego quidem reftituerem, quoniam, ut opinor, . aut raro admodum fiunt, aut ab aliis forfan fanatae funt, . Auctores, de arte noftra: optime meriti, veteres. non modo, fed recentiores quoque, docent, extrufum "humeri caput ea ipía via effe reducendum, qua exceffit: atreductio - :luxati humeri introrfum, verfüsque inferiora, quae, utdixi- . mus, omnibus aliis eft frequentior ,. femper huic opinioni. repugnat ac refragatur, Nam in hoctantum cafu, eoque ad- - modum raro, poteft effici, fi fcilicet liramentum capfulare, item duo humeri ligamenta lateralia ruptafunt, ^ Tunc vero. cafus eft mixtus, Poteft nimirum humeri caput, propter ru- | pta ligamenta femper antrorfum extrufum, facili impreffione - in cavitatem glenoideam reprimi, fed eadem facilitate per disrupta rurfüs exciditligamenta. Per gummi tamen ammo- niacum, cum aceto ad emplaftri fpiffitudinem percoctum, et corio fuperinfufum, humeroque arctius: circumcirca impofi- tum, continuisque diebus XIV. immotum ita retentum, brc. - chio autem interim in mappula quiefcente, duos hujasmoci 1 cafus fex hebdomadum fpatio perfe&e fanavi. "3 Perinde, ut ad regulam illam revertar, ' acfi Chirurgi | in hoc cafu, quo omnes, una laborantes et adfici, mufculi | et ligamenta tument, inflammantur, tenduntur, coa&i fem- - per vi agere, facere vel omittere poffent ea, quae habent : in votis, Forfitan etiam illi de vi contrahente, mufculis | propria, ne cogitaverant QUEE La camen in operatione 1 fimul fuperari debet. 1t; T Hac de re inftrumentum hocce meurn elevatorium tam: fimplex, quo mufculi una adfecti, quantumr id fieri poteft, - flaccidi redduntur, et tractio et antitafis: aequis viribus, ut | lubet, augeri poteft, vel minui, pro utilitate fua et prag ftantia acftimandum puto, .. 3 Regulae vero illae et praecepta in mufels quidem facili 3 negotio "praefcribuntur ; multo et facilius defcribuntur, ufü - autem, etlongis multisque. experimentis cognoftitur, faepe . rem .

i /

LI a *

De luxatione humeri. " 75

rem fecus fe habere, fatisque habemus, modo fiat reftitutio, quae interdum fümmam eludit noftram induftriam, et, pro- pter impedimenta infüperabilia, plane nequit fieri. Id quod

. €t fequens probat exemplum.

Menfe Majo a. MDCCLXXXVII. Sereniffimi Ducis Megapol. Praefecturae Doemizianae Gubernator Rathigius,

- fubjectum huic'praefe&urae hominem ad me mifit, anno-

rum circirter XL , macilentum et facie fubflava et nigrican- te, rogans, ut aegrotum ejus brachium fanarem. Hic homo,

ante VII. menfes, dextrum brachium fuperius luxaverat.

Reductio mappula manuali iterum ac tertio fruftra tentata erat. Facta accuratiffima perfcrutatione, inveni humeri ca- put introrfum,. et verfus inferiora luxatum. — Brachium lae- fum multo non folum tenuius, | fed duobus quoque digitis ía- no brevius erat, Acromion valde proftans, et vacua cavitas glenoidea formabat concavitatem, fatis fub oculos cadentem, caputque humeri in profundo alae erat immobile. s

Expofui homini, repofitionem bene et feliciter tentari ideo non poffe, quia partes adfectae, VII. menfiurn fpatio, jam coaluerint;; unde ad medendum ipfe haud effet appofitus. Mifer non tulit libenter repulfam, .et füuminopere, enixeque petiit, ut faltem experirer et attentarem omnia. Cui flagi- - tationi ut fatisfacerem, elevatoriam meam adaptavi machi-

nam , praecepique, ut tres adminiftri longum attraherent

laqueum, brachiumque levarent in altum. llli quamvis fumma vi.traherent, tamen os humeri fub ala plane per- maníit immobile. - Invitus ergo et coactus, hominem íine auxilio dimifi domum. :

Omnes itaque Chirurgos beneanimatos, etmiferis mor- talibus opem ferre defiderantes; fimplex hoc meum et ma- xime parabile inftrumentum elevatorium, ufu, fi videbitur, recepturos, beneque de illo exiftimaturos, plane confido, ut numerus miferorum horum mancorum, qui arti noftrae — Nov. A48, Phyf. Med, T. VII, K plus

74 DUM 'Obfervatio. XVIL- à | d

plus moleftiae, quani. honoris dant, aliqua faltem eX parte | hr cupi - Si tandem Chirurgis, legionum caftra equi. pla- | ceret forfan, trochleas has rotulasve ex orichalco fibi paran- das curare, facillimo negotio in caftra, fecum transferri, et - exigente neceffitate, in continenti, in quovis arboris ftirpe | fatis alto, conftrui poffent atque difponi.

Elanovera Erlangam miff. 1787.

. e OBSERFATIO. XVII.

Dn. OTTONIS JUSTI EVERS. UU, 2 — De Ai oeod Y n6 de.

nter omnes morbos , pueris sropidé, nullus fete mole. ftior, foedior, magisque dotati quu, et Iqualigus,, eft, quam Cariris TiNEA. |

Tinea vero, Gallís teigne vel tigné, Gerhitinil der Eb. : grind Kopfgrind , büfe Grind, fcabies ^eft ifta mala, feu . porrigo, in parte capillata, adeo contuniax, immo et con- tagiofa, ut non facile fine artis artificio depelli poffit et pro- : fligari. Capitis autem cutis tinea valde tumet, caputque - panni inftar craffi, villofi et hirfüti fpectatur, velíicca in ca- - pite exiftit crufta, digiti nonnunquam ctaffitie, quae modo : jutea, modo viridis, modo albefcens, apparet, et totum ; occupat cáput, qua pilis obfitum. — Plerumque aliqua capitis - parte locus aliquis confpicitur, ex quo pus effluit tetri, foe- : tidiffimique odoris. Mirum in moduni praetered, et acriter |

prurit, pungitque , et T — qm madet puro vel. | ichore. | |

Sana- -

"] » s

De Tinea.. s 73

Sanatio morbi hujus tam foedi, hucufque evulfione ra- dicularum pilorum capitis facta eft, quae fane operatio hor- roris plena, et admodum dolorifica , neque fine periculo fieri poteft, neque tamen femper eventu peragitur felici.

Ratione igitur et experientia ductus, in mali hujus gra- viflimi, moleftiffimique cauífas primas feu. fundamentales at- tente inquifivi, easque diftinxi, et iis füblatis malum ipfum fanare tentavi; jamque officium meum efle puto, utilitati confulere communi, mediaque proponere, nullos prorfus do- lores excitantia, quorum ufu a methodo illa vulgari, et no- xam faepe. fanitati inferente, abftineri et dolorifica vehemen- ter, aeque ac terrifica ifta Mee Pechhaube, intermitti poflit et evitari,

Majores noftri, de arte noftra meritiffimi ;; docuere, fcabritiel hoc genus, morbum efle magis radicularum pilo- rum, quam acrium, "vitioforum ac tenacium. humorum in du- &ibus glandularum febacearum, id quod vero experiendo .mondum potui cognofcere; fültem malum hoc non tam inter- nis cauffis nutriri "alique videtur, oropterea quod, ut con- Ítat, fia caufis recefleris, quas vocant fpecificas, tum in hoc, tum in aliis morbis topicis media itterna nihil poffunt "proficere, Clariffimus ille oec ani apu cives E QUES AB ACREL dicit:

Vid. EQurTIS cLARISSIMI Excellentiff mi A MURRAY Bi- blioth. Medico-Praéctica Tom; HT. :P,-Hl. pag. 485. Cura tineae capitis, ufque'ad hance'noftram aetatem, admo- dum eft incerta, ita, uti et vera hujus malt cauffa; : metafta- Íin puta, multum adhüc habet obfcuritàtis, -. JINeque etiam, ut quidam exiftimant, femper in cauffa eft fomes N eapolitanys z- : raro enim. e-contràrio mala haec fca- bies,.fi pura puta ipfa tinea «eft j: ' venereis Tif pómeniaus videtur conjunébe os occdi dts : -- Noftris his aliisque paflim regionibus, morbo fiui me- dentur feliciffime mulierculae, -et experimentis — j K 2 us

76... Olfevato XV. bus nitentes, et arcana jactantes inaniora. Mihi, fide re- mediis his, eorumque efficacia et eventu, judicarelicet,eo re dit totum negotium, ut pilorum evellantur radices , et füp- puratione modica exftirpentur radicitus ; quod quidem artis

noftrae periti cathaereticis lenioribus, lixiviis acribus, me- diisve, ex victriolo et alumine paratis, efficiunt. | |

Pilorum evulfio fit vulfella, unguibus ,' vel fola pice, communi. Curatio vero ipfa tarde füccedit, ut medici .fae- pe, diuturnitatis .pertaefi, illam relinquant imperfectam. Praeterea fanatio illa non apud omnes confláns eft, multas- que faepe operationis ejusdem poftulat repetitiones.

Quod ad me attinet, evulfis pilis, loca infecta forti decocto centaürii minoris, in quo Mercurius fublimatus. cor- rofivus folutus eft; rite imbuenda, lavandaque.cüro. Do- - , &iffimus quidem Celeberrimusque DUNCANS; libro qui infcri-: bitur: Medical Cafes and. Obferv. V. adfirmat, fe puellae fex. annorum, graviter tinea capitis laboranti, cum fructu adhi- - buiffe Mercurium-fublimatum corrofivum. . Solvit nimirum | granum unum in duabus.unciis aquae fontanae, et in éa ma- Ceravit micas panis fimilaginei, .eapitique impofüit, et. terí-3 in hebdomade eadem aqua caput juffit ablui, quo factum eft, ut fcabrities paullatim in plurimis locis. cederet. Quoniam vero pulis crebra remotio magnos excitabat dolores, loco hujus remedii, unguenti, ex una drachma aeruginis. et dua- bus unciis adipis fuillae, mane et: vefperi ; drachmam unam, - locis fqualidiffimis ; praecepit infricare. j

- Eadem curationis ratio et Do&tiffimo illi et Excellentif-- : fimo EQurTI A MunnAY data occafione atrifit; fed levari qui - dem et mínui videbatur: mali: gravitas ,,at non conftanter. ' Omni tanien induftria diligentiaque Clariffimi DuwcAwsmme- - thodum fequens, licet pultis tam faepe repetitaremotio valde - . effet dolorifica; quia fingulis:vicibus ; radices pilorum debe- puse evelli, quarum tamen 'evoMio paullatim fiebat facilior: —

- NE

Ld

De Ties ——— 77. nihilo tamen fecius Eques Doctiffimus longum per tempus non deftitit, laborem continuare, —Sperabat nempe, omni- bus pilorum radicibus evulfis, malum penitus füblatum iri, nunquam rediturum, fed pulte tandem fepofita, per cutem denuo incepit erumpere, Idem de unguento ex aerugine di- cendum eft.

' Magnus Dux Florentiae arcanum , contra capitis ti- neam, redemitaForzanio quodam remedium, illudque ab experientiffimis viris probatum, poftea divulgavit quam libe- raliffime. ' Conftat autem pulvere e bufonibus, in olla bene : lutata, rite.in fornace torrefactis; qui antequam adhibetur, caput adipe fuilla probe eft inungendum, dein pulvis infper- cendus, tandemque vefica fuilla, aqua macerata, fuperim- ponenda fafciaque firmanda eft. Quo facto, elapfo viginti quatuor horarum fpatio, caput totum uniforme purum (unie) absque vitio et dolore fore, dicunt. |

. Cujusremecii, tanto pretio emti, fumma mentis atten- tione adhibendi bis mihi data eft occafio, fed fpes me fefel- lit. Nam vefica et crufta fub illa concreta, pulvereque bu- fonum remotis , omnia quidem vidébantur uniformiter pura, tineaque profligata et exftirpata, at in ima cute apparuit te-- nuis, pruriens, albida fplendens crufta, quae quatuor prae- terlapfis diebus coepit humefcere, paucisque aliis diebus in- terpofitis, tinea cum omnibus fuis fymptomatibus aeque fae- viens, ac fuperiori tempore, rediit; quod argumento effe poteft, regia liberalitate emtum hoc remedium, cauffae mor- bi primariae, nondum fatis cognitae, tollendae et deftruen- dae non fufficere. | | ; -.—.. Corfius, Subcenturio, Luchoviae tunc morans, petiit a me, ut fanarem filiolam ejus annorum fex, quae bona alias utens valetudine , per duos et quod excurrit annos , . capitis tinea, omnibusque illam -concomitantibus moleftis fympto- - 1natibus, vexata erat, -Praemiffis itaque demulcentibus et evacuantibus, pilos juffi, quantum fieri poterat, refecari,

à inun-

v8 á Obfervatio XT/II.

inungique caput adipe fuilla, quo rite facto, fuperinfperge- | bam large denfiusque pulverem bufonum, totumque caput texi vefica fuilla, aqua macerata, et rotam deligationem per viginti quatuor horas immotam et intactam relinquere juffi, Remotis deinde omnibus, totum caput uniformiter plane purum (unie) videbatur : at in ima capitis cute confpicieba- tur fubülis, albore fplendens, haud. depellenda crufta,. quae poft dies IV. humorem plorare coepit, octo autem diebus praeterlapfis, atrox et faeva tinea, cum omnibus pravis Ífymptomatibus, eadem Vi, ut fuperiori tempore, epul- ' lulavit. |

. Mater itaque puellae follicita, negotium tam trifte ipfa fufcepit, partesque capitis fingulas ordine , inungere coepit olivo, quo, tinea paullulum emollita, pilos radicitus evulfit, tamque. diu laborem hunc continuavit, donec a parte una, . in alteram pergens, totum fic caput depilaret, Jam vero orti, ab evulfione pilorum, dolores levem excitaverant in- flammationem. et exulcerationem partium adfectarum, qua lentum , craffum et acre ferum fanguinis in tot bulbis radicu- larum pilorum emendatum eft, humores refidentes et tena- cjores in ductibus glandularum febacearum immutati, atte- mnuati et evocati funt, et evulfione radicum pilorum repeti- ta, deeurfu temporis "paullatim abfoluta; et conftans effecta eft fanatio.

" Menfe Oct. 1783. rogatus fum, ut civis hujus oppidi Krugeri filioIo infererem variolas. . Puerulus.erat antüorum - duorum, temperamenti fanguinei, bona forma, et optima 1

valetudine utens. Cum itaque dubitationem adferret mihi nihil, diligenter.omnia egi, adhibitisque principio evacuan- - tibus, fecundum praecepta Excellentiffimi Doctiffimique viri. SCHULZ A SCHULZENHEIM ,. incifiones feci in utroque brachio leves, id eft, non ita alte in carnem defcendentes, disque . fila pure variolarum macerata indidi, eaque emplaftro firmavi

UPS Die fecundo vulnerum orae rubefcere incipiebant, | | et 3

De Tinea, ^ 79

[2 prurire; emplaftra conimutabantur, fila, pure variolarum tincta, immota remanebant, Quarto die pruritus et humor vulner um aucti, orae autem albefcebant. Die quinto albe- fcentem in vulneribus animadverti lineam, aegrotusque puer queri coepit de doloribus in brachiis, de rigore articulorum, alarumque dolore, Die octavo morbus incipiebat cum fri- gore per vices et calore, qui cum pruritu cutis defierunt. Jam geftus pueri erant ut ebrii, pandiculabatur, et in fomno pavore concutiebatur. Die decimo pulfus durus erat et ple- nus, cutis autem mollis et hutmida, id quod, dato largiori potu, eoque aquofo, pergebat. Die tandem undecimo nu- merofae variolae effiorefcebant, octoginta enim numeraba- mus, Nunc vero onmia fymptomata, die octavo aegroto tantope;e molefta, parentes vero hucusque anxios et fü- Ípenfos detínentia, minuebantur. Die duodecimo puer, ca- lidioris complexionis, variis crepundiis, quibus delectaba- tur, in lecto continebatur. Diebus fequentibus magnopere lecti calo:oxi commendavi, quantum puer cogi poffet, item- | que diaetam vegetabilem ,, potumique aquofum largiorem, | imperavi. Undevigefimo et vigefimo die aegrotus remediis | antiphlogillicis purgatus eit ,-:et | vicefimo primo die EEPRR | abfoluta eft curatio. | Sic methodo Clariffimi ScpuLZ A ScHULZENHEIM, cui | nulla alia par, meliorve exittimanda, et calore, trecentis | quadraginta uni infantibus infevi variolas, exitu longe feli- | cifimo, cum, ne unico quidem excepto, convalefcerent | Omnes, Huic digreffionifacile, ut fpero, quisque dabit ve- | niam, quoníam quidam, quorum ad fcientiam haec perti- , nent, non obfcure fignificabant, tineae capitis, duobus an- Tis poft, fecutae, proximam cauffam effe poffe inoculatio- nent variolarum; quibus autem tunc quidem temporis, ni- hil, ni contemtum tacitum, opponere potui, Puer nempe ifte fucci plenus, elapfis annis duobus, quibus incorrupta ufus erat fanitate, capitis tinea adeo adfectus eft, ut ne una : quidem

js . Obfervatio XVII.

EJ

cO

quidem capitis particula, pilis tecta, fupereffet, quae tinea -

. non obducta fuiflet, Poftquam initio evacuantia, fangui- nemque purificantia, interna, fine ullo fructu, malo oppo- fueram maligno,. media quoque externa itidem fruftra erant.

applicata; et hic fumma animi attentione pulverem illum bu- fonum ltalicum, uti, ut fupra dixi, apud Korfiam virginem

feceram, adhibui, Sed eventus aeque parum mihi fecit fa- tis. Horis enim XXIV. elapfis, bufonumque pulvere remo-

to, caput totum plane uniformiter purum (unie) effe vide- - batur, in ima tamen cute apparebat fübtilis illa, alborefplen-

dens, pfuriens, rodensque ctufta, quae poft dies quatuor

incipiebat humorem fítillare ; praeterlapfis autem diebus |

octo, tinea capitis cum omnibus fuis cruciantibus moleftiis aeque faeviens, ac antea, rediit. Jam omnes vias perfequu-

tus eram, feu omnia remedia, quae ego quidem cognove-.

ram, et in hunc ufum parata et tradita acceperam, ad con-

tumax hoc malum tollendum, tentaveram, praeter diram et.

horrendam picationem, JPechlhaube, quam, quia, ut Excel-

lentifus Doctiffimusque EquvEs AcREL!vs dicit, non fem- -

per falutarem effectum producit, et quoniam cum evulfione radicularum pilorum, quae fine fummo dolore fieri nequit, conjuncta femper effe debet, in honorem et laudem Chirur-

giae fempiternam, aut evitare, aut lenire exoptabam ma- .

xime.

operatio, quae, ut demonítravi, non femper certam mede-

Jam affert, fcilicet picatio dolentiffima, plane poffit rejici et.

profcribi, In hunc finem igitur elegi Gummi Ammoniacum in aceto, ad fpiffitudinem emplaftri;, coctum, illicum corio

ea craffitie, ut haec cultri dorfum aequet, Hoc, capillis in - totum abrafis, capiti impofui, ita tamen, ut tria emplaílra, | quo commodior eorum effet remotio, totum caput tegerent. -

| | Haec |

^". ; " E

2x 1 . Ne ^

,

His tam gravibus argumentis motus, fecuram lenioremr ; que attenta meditatione quaefivi, fanandi hoc malum, metho-. | dum, ftudium et curam convertens eo, ut horroris plena .

De inea. i 8r

Haec emplaftra per totas quinque hebdomades immota ita manere volui; gaudensque interim animadverti, puerum paullatim fieri adfpectu et colore meliorem, vegetiorem. et hilariorem. |

"Finita hebdomade V. emplaftra detraxi, locisque , qui- bus nondum reforpta erant, capillos, fub tegmine empla- ftrorum interim natos, fubtili vulfella fecui, emplaftris dein remotis vidi, totum caput ab omni tinea mundatum et per- " fecte conftanterque fanatum.

Id quod argumento effe poteft, viribus Gummi Ammo- niaci emollientibus, prolicientibus et evocantibus, ferum fanguinis, topice in radicularum pilorum bulbis, absque earumdem evulfione, correctum, tenaces et ftipatos in du- C6tibus glandularum febacearum humores feparatos , capitis tranfpirationem promotam, omnesque cauffas topicas, ca- pitis tineam producentes et alentes, dote deftru&as effe et exf.irpatas,

CONTINUATIO Obfervationum de tinea capitis.

enfe Martio anni 1788. civis quidam et faber ferrarius

hujus oppidi, nomine Piper, petiit a me, ut filiolam -ejus, annorum fex, liberarem a capitis 'TINEA, qua jam a movem menfibus graviffime erat vexata, cuique multa paren-

tes remedia, fed fruftra, applicaverant..

Totus autem vertex capitis foeda, glutinofa, ficca, gilva, paullulum albefcente cruíta ,. palmae magnitudine, obdu&us erat, quae fcalpta, humorem ferofum fudit,

Hanc cruftam glutinofam duramque fricari juffi fortiter unguento nutrito, quo non modo emollita eft, verum ex parte etjam poterat removeri. Sub crufta cutis vehemen- tertumebat, et adfpectu inftar panni craffi villofi et hirfuti N. 448. Pli Mid, T. VIII. oL erat,

- i x

"es —.— Obfervatio XVIII.

erat, colorisque fulvi. Jam vero non in eo commorabar, ut ufü remediorum internorum corrigerem prius humores, | propterea quod, uti conftat, in locali hoc cafu metaftatico, —

femper fine fructu adhibita fünt: fed ftatim totam capitis par- . tem, tinea obductam, emplaftro texi de Gummi Ammonia-

cO, in aceto ad emplaftri fpiffitudinem cocto, et füper co- rium extenfo, ita ut craffities latus cultri averfüm aequaret, Quod emplaftrum, totas quinque per hebdomades, ut im- motum capiti inhaereret, nec loco turbaretur fuo, ferio prae- cepi; magnaque interim cum voluptate animadverti, palli- - dum puellae colorem paullatim fieri vegetiorem et adfpectu hilariorem.

Remoto emplaftro, capillos, fub illo interim natos, lo- - cis, quibus non reforptum erat, vulfella refecui,. laetus- que perfpexi, caput tinea plane liberatum effe, perfecteque fanatum, Quo exemplo non levi iterum ; - haud dubie, pro- - batur, GvMMI Ammoniacum , vi fua emolliente ftimulante- que, cauffam primariam topicam huius foediffimi mali peni- tus deftruere, et fpecifice fanare. :

Flanovera Erlangam mif. d. 24. /Marí. 1789.

OBSERF'ATIO XV TIT

Dn. OTTONIS. JUSTI EVERS. I

—. pe | 1

/Morbis | uteri,

M illis vatiisque morbis, quibus folus fexus fequior - obnoxius eft, miraculofum hocce naturae inflitutum, -

| quo genus humanum propagari voluit , T Ícilicet facpit ' fime 3

! De morbis uteri. 83

fime conceptio et veneratio hominis, et quae his confecta. | ria in nonnullis fuccedere poflunt, originem dant et abundan- | tem praebent fícaturiginem. — Experientia autem edocemur | haud raro, cauflas horum adfectuum, feminis propriorum, | adeo frequentium, in morbiZa latere maífrice, et ab illa oriri | maxime, et ali, | : | Obfervatorum ergo et naturae curioforum omnium in- | tereft, fi, ut perneceffarium eft, in naturam ejusque leges | inquirere fatagunt, quantum fieri poteft, invefligare, cogno- | fcere et penitus perfpectas habere has internas, occultas eas- | que fonticas profecto cauflas, quae generationi et propaga- | tioni generis humani fat frequenter impedimento funt, Tum | enim demum Medico continget, tam efle felici, in foeminis, | aetate florentibus praefertim, internas cauflas topicas ftleri- | litatis accidentalis, uti et abortus, cognofcere, et ad tran- | quillitatem confervationemque integrarum familiarum reme- | dia adhibere maxime idonea, | | | - In obfervationibus quidem meis Medico- Chirurgicis,. | quas nonnulli magni nominis judiciique Germaniae Medici aequiffimo fuo adfenfu probarunt, aliquot faltem ejusmodi | cauffas, felici eventu a me füblatas, data occafione protuli in | medium, quae vel conceptioni, vel perfectae foetus effor- |mationi, plane erant contrariae. Quae cauífae, cum fuis | fymptomatibus, ex parte quidem tactu eognofci et definiri | poterant: at in tanta earum varietate non femper, neque ratione femper firma, id fieri poteft, Tum vero, ubiomnia nobis videbuntur obfcuriora, uti id in cognitione plurium morborum humani corporis obvenire folet, in tanta caligine, fundamentum illud commune fyftematis Medico - Chirurgici, raíio fcilicet ef. experientia, facem nobis praeferat neceffe eft, et judicio noftro fubveniat, ad naturae vias quam dili- |gentiffe inveftigandas, ífedemque et cauffas mali dete- gendas, jc |

|

WEE h5 —. '' Menf

84 - Obfervatio XT'LII. Menfe Tulio MOCCLXXXVI, , Wenzii, civis Wuftro-

viens, uxor honeíta, annorum fere XXV, temperamenti - fanguinei, fed corpore gracili , rogavit me, ut fanitati ipfius,

faepius minus profperae, confulerem. Tertio abhinc anno

nupta fuerat, etante, et poft nuptias faepe morbis labora-

verat, Facies pallida erat et cumidula, pulfüs tenuis, appe- titus deficiens, poft prandium et coenam plerumque flatibus vexabatur, regio circa ventriculum turgida, ad alvi tardita- tem accidebant gravitas capitis , fomnus Jevis, refpirandi dif- ficultas, menfes : admodum inordinati, mucofi et fpafmis con- juncti. Praeterlapfis poft nuptias aliquot menfibus, prae- gnantem fe feníit, fed dulcis et grata faufli puerperii fpes, tribus menfibus poft, abortu trifti perdita eft; de quo autem,

quoniam me tunc temporis nondum confuluerat, vix fatis.

certo novi, quae placentae forma fuerit, et quae prae- terea acciderint, excepto hoc uno, quod, magnam hae- morrhagiam fequutam effe, mihi dictum fit.

Poft quem tam periculofum cafum, aegrota melius fefe habere videbatur, hincque parum follicita fuit de praeca-

vendis, quae fuccedere poffent, malis confectariis. | At per- actis fic VIII. menfibus, iterum abortum paífa eft, cum ve- - hementibus fpasmis. Jam vero nunc in follicitudinem fum-.

mam adducta, diligentius attendere, et accuratius de rebus fuis cogitare coepit, neque ita multo poft, auxilium meum

poftulavit, Purgatio menftrua, quae a fuo ordine et a qua-. litatibus fuis plane recefferat, cafus hujus cauffas fatis aperte.

et accurate demonftrabat. $i quis enim modum rationem- que excretionis hujus, mulieribus propriae, ex phyfiolosia recte cognoverit, fimulque .diligentiam adhibuerit, in: cauffis niorooforum horum cafuum explorandis et perfpiciendis, eum quoque non fugiet, humores corporis noflri talibus con- Ítare particulis, quae,.fi tardius, vel plane non moventur, mutuo fefe attrahunt, et vi ifta in corpufcula abire poffunt et formas, quae minus mpogie MM ex qua conge-

latione

-

De "morbis- uteri. s X

latione et concretione, et fluidorum mixtione fic alterata, non - mifi agmen morborum infauftum procreari pofle, certiffi- mum eft.

Simulac nimirum particulae itae minutiffimae, a qua- rum mixtione humorum in corpore noflro circuitus facilis, et per minima vafcula capillaria tranfitus; dependent, majo- rem inter fe obtinuerunt cohaefionem, feu jufto propius ad fe invicem .acceflerunt, et mutuo.quafi vinculo fe invicem amplectuntur, neceffario in ipfis hifce vafis accumulabuntur, ad motum quippe progreffivum tardiores craffioresque factae, et denique, polyporum inftar, non folum in vafis capillari- bus ob craffitiem hanc haerebunt; fed et in ipfis magnis va- fis, vená. cava praecipue, jugularibus, puimornalibus, vel in omnibus cavis corporis, inde imáffae, ex lento, pituitofo et

. mucofío humore concrefcente, nafcentur, ——

— Ad has cauffas igitur removendas,. media hic eligenda funt maxime idonea, quorum fcilicet partes fübftantiales va- lent, craffiores praeter naturam, et tenaciores mucofosque . humores cohaerentes, et quafi congelatos, fejungere et dif- folvere, , ut in minimas illas partes extenuentur, ex quibus antea conftabant, eoque redigantur, ut quam maxime for- mam induant globofam , qua celerrime moveri, protrudi poflint et propelli,

. . Praefto itaque huic fini fint media convenientia, et prae- cipue in hoc cafu locali, refolventia, ftimulantia et anti- fpasmodica. . Qua proprietate gaudet certe Bella donna, His innixus ratiociniis, exhibui aegrotae, altero quoque die, füb vefperam quinque hujus plantae grana, totidem mixta gr. rhabarbari, Quo facto, ftatim excretiones per fedes, an- te haec rariores, perque urinam largiores fequutae funt: fe- . bris quoque levis acceffit. | ... Hoe modo, fi recte judico, diffolutio fanguinis mucofi, in arteriolarum extremitatibus matricis haerentis torpefcen- tisve, effecta, et cauffa primaria mali b igkssica fugata eft.

L 3 Poft-

M

86 5, Obfervatio XPTII.

Poftquam remedia illa; eo, ut dixi, modo, ^ heidoiidibds | VIII. nondum plene. éonfümtis, adhibita erant, periodica — purgatio, jufta fua qualitate et quantitate, fuoque tempore, fe- quebatur, etaegrota vigore viribusque adeo firmata eft, ut omnem medicamentorum ufüm omitterem. . E

.4. MDCCLXXXVI. menfe Octobri, rurfus bonam ha- bebat fpem de felici partu, nec falfo. ^Votis enim res ipfa refpondit adeo, ut, toto hoc geftationis temporis fpatio, nulla medicina, nifi venae feéctione unica, egeret, atque meníe Julio maritum fuum magno adtecerit gaudio, filiolo nato fano et forma pulchro, qui, cum haec fcribo, fex ae- tatis hebdomades complevit.

Sic laeta omnium recordatio, Medico, quacunque po- tuerit fcientia, ftudio et facultate, divina benedictione au- Ípice, propagationem familiae civitati utilem promoventi, triftes iftas moleftasque horas, quae medicinam practicam faepius comitantur, aliquo modo compenfat.

/ P. S. Perfe&te abfoluta haec fanatio optimum habuit füccef: | fum: nam familia, de qua fupra dixi, jam MDCCLXXXVIII, mata fana, pulchraeque formae filia, aucta eft, quae vero - haemorrhagia, et fymptoinatibus, a funiculo umbilicali non . fatis firme deligato obortis, decimo vitae die extincta eft. Vehementér autem optandum effet, ut recens natorum te-. nera corpora, primis poft nativitatem horis, non ftatim, ut pro more fieri folet, fafciis involverentur et conftringeren- tur, fed potius calidis tegumentis et pulvinaribus. foveren- tur; fic enim facilius multo, meliusque et fecurius fanitas il- lorum obfervarti, triftiflimique hujusmodi et miferandi cafus animadverti poffent et. evitari, |

Lüneburgo Erlangam mif. init. gpl 1789.

: Ba

à OBSERFATIO XIX

Di D. CONRADI ANTONII ZWIERLEIN. - Hp d d s eim

Effedus aquae Sinnbergenfis juxta Bruckenavium, in terris Fulden[ibus.

xámine chemico in aqua Simbergénf detegitur fal alcali- nus, terraque felenitica. . Parum fpiritus mineralis feu

aéris fixi. continet haec aqua. ^ Tota analyfis et reactiones

chemicae, cum aqua ifta inftitutae, in libro *), de fontibus

medicatis Bruckenavien[ibus, a me edito, uberius expofitae

Déc brescis - Aquae Sinnbergenfis virtus in eo praecipue confiftit, ut

obftructiones referet, vafa minima penetret, blandam tran- fpirationem , imo fudorem, ufu continuato, excitet, uri-

nam pellat, alvumque moveat. Acrimoniam, imprimis aci- dam, ventriculi corrigit optime, lentamque refolvit pitui- tam. n vias urinarias, vix haufta, agit efficaciffime, . Perfo- nae temperamenti, utut irritabilis, eut fenfibilis, aquas mi- nerales quafcunque respuentes, non tantum fine omni in- commodo, fed felici quoque cum fucceffu bibunt Sinnber- genfem. Ex hifce facile colligere licet, quibus in malis aqua Sinnbergenfis conducat. Praefentifiimum autem adfert ' levamen in affectibus hypochondriacis et hyftericis, hae- morrhoidalibus, lithiafi, fluore albo, glandulisque obftru&tis;

- Inter anthelmintica non ultimum tenet locum; afcarides prae

caeteris celerrime necat expellitque. | Praeterea effectum ad-. huc praeftat fane mirum, nempe mercurium, in corpore diu- - tius jamjam latentem, altiusque fepultum, teterrima faepius fymptoinata excitantem, eruit , et totum quantum e corpore expellit,

Hunc

") Athandlung über die Gef ündorunuen bey "n ückenau, Fuld, 1785. Sei- te 40, und $5.

8 ^. — Obfrvatio XIX.

Hunc effe&tum aquae Sinnberpenfis anno 1776. clariffimus - "WzrkanD *) primo obfervavit. q^ quatuor annos ego plu- res hoc de efrectu collegi obfervationes, quarum unam fo- lummodo, memoratu dignam, heic fincere recenfebo. .

-Mir so. annorum multis jam abhinc annis vehemente cephalalgia, vertigine frequente, arthritide, ac tremoribus vexabatur continuis. Leviore infultu apoplectico jamjam bis erat correptus. Nec motione corporis, vehementiffimo quanquam folis aeftu, nec tnedicamentis fudoriferis quoque adhibitis, unquam elicere fudorem poterat aegrotus. Quan- quam varii in auxilium vocarentur Medici celeberrimi, va- riaque ab illis medicamina praefcripta fümerentur, nulla ta- - men fpes fanitatis recuperandae mifero affulgebat. — Anno

7835. medicatos vir ille invifebat fontes. noftros. . Hiftoria - morbi. longe lateque mihi enarrata,. medicamina mercurialia corpori, ob malum venereum, ante plüres annos copiofius intrufa, adhucdumque inhaerentia, caufam diri morbi veram conflituere mihi videbantur, :

Ad morbum nunc crudelem ab imis radicibus extirpan- dum, necefle duxi, medicamenta mercurialia,: fomno quafi fopita, e Jatebris fuis protrahere, atque ex corpore pros fligare.

Aqua igitur Sinnber genfis, in hoc cafu fàt efficax mihi vifa, commendabatur. Primo die lene aegrotanti porrige- batur laxans, . Sequentibus fingulis diebus, ex ordinatione mea, vir potabat aquae Sinnbergenfis menfuram unam, afcen- | dendo poftea usque ad menfuras duas et ultra, fimulque bal- neo, ex aqua Jernarcenfi tepida, quotidie utebatur, Intra balneum capiti lintea imponebantur frigida Bruckenavienfi madida, ut humorum ad caput impetus (id quod plerumque efficit balheum) arceatur, minuatur, fimulque caput robo- 4etur. Sic per tres hebdomadas aquae Sinnbergenfis bal-

neorum- .

X) Einladung zur Kur auf das Jahr 1777. an de? Kurort bey Brückenas i im Fuldifchen. Fuld. 1777. Seite 9.

Effedus aquae Sinnbergenfís , juxta Bruckenavuium, ec. 89

neorumque ufus continuabatur , interpofitis: laxantibus le- nioribus. ' r Primis jamjam diebus parca evocabatur tranfpiratio; quae gradatim ad largiorem usque fudorem augebatur.' Hacceme- thodo et fyinptomata paulatim mitiora fiebant, donec tandem pott tres hebdomadas plane evanefcerent. | Roborandi fcopo nune Druckenavienfi aqua, tam ad potum , quam ad' balneum, per quatuordecim dies adhuc- dum utebatur vir, fanusque Jaetusque domum iter fufcepit.

T

Amie Sinber venfis efficacia Tn lithiafr beso fegen | obfervatio.

Be Botsdeiptes!; Religiofus F uldenfis , annorum 63. habitu corporis pinguedine turgido donatus, variaque craf- fi et obefi abdominis fata jam perpeffus, 1786. ad noftros - yeniebat fontes, meum implorans auxilium. — Ob varia pe- | €tus afficientia fymptomata, morbum erronee dijudicaverant Medici, àdeoque medicamentis minus convenientibus mále tractlaverant, veram mali caufam haud indagantes, quae in abdomine latitabat, pulmonesque duntzxat per confenfum | afliciebat., Caufa, in viis urinariis haerens, partesque remo- | tás per confenfum irritans, fat innotefcebat mp) in ftatum | morbi diligentius inquirent,

| Praemiftüis quibusdam. congruis BINE TUM " Sinn- | "Bergenfem, efficacia fua in ejusmodi malis probe. notam, ac pluribus obfervationibus .comprobatam, Religiofo praedica-. bam, Per tres aut. quatuor hebdomadas Sinnbergenfem, lin | beralius potabat aegrotus, et felicior methodi medendi, . | qne immutatae, eventus opinionem meam, de morbi eed | fuiceptam, omnino comprobavit; etenim intra hoc tempus fucceffive quinquaginta minores aeos duros ac gibros, N. Asi, Phuf, Med, T.F ILL. Az MiuonsM sig per

9o P * Obfervatio .X X.

per urinam absque omni moleftia Pater Philadelphus excer- nebat, ex quo nunc valetudine fruitur integerrima. : ná - Calculus renum et veficae heic atque in locis vicinis longe rariffime obfervatur, licet ad hunc morbum producen- - dum alimenta, in noftra regione ufitata, multum conferant, - Annon in aquis mineralibus noftris, queis totius regionis in- colae per totum annum utuntur pro potu ordinario, hujus. ratio fummo jure quaerenda fit? et eo magis id conjicere Ii- cet, cum inter Medicos, praefertim Britannos, conftet, aerem fixum, quo abundant aquae minerales noftrae, et falem al- calinum , peculiari virtute gaudere lithontriptica, uti aqua thermarum Carolinarum argumento eft, Sic clariffimus Ar- chiater KZmpf *), ad eundem fcopum, commendat aquas mi- nerales, Fachingenfes, Carolinas, Embfenfes et Seltera-. nas. [dem teftatur Home **) de aquis praecipue, UAR fa- lem alcalinum. continent.

q d OBSERIATIO XX D; D. ERASMI LUDOVICI WERNBERGIERK.

Circa genefin caerulei. Berolinenfis.

DES publicas, ím foro rtis liberae imperialis Windshei- menfis, a longo jam tempore proftans, propter aquae, quam continet, impuritatem , ab incolis neglectus, fuperiori anno purgabatur, et ab 8o, pédibus ad 94. ufque excavaba- - tur ;- qua occafione argilla martialis, grifea, indurata, mica - paffim intertexta, nec nof pyrites mineralifatus, inde educe- . batur. "Etiamfi fcaturigo, ' ftudiofe quaefita , novanonrepe- - fiocury fühileminus tamen Fddus , intra Menfis unius entm |

fenim

* " LE

L3 'Enchíridium tnedicutii, franéofurti et Lipfiae. 1778. pag. 131. 7f) Principia Medicinae. Editio tertia, Amftelodami. 1766, pag.255.-

-

Circa genefin caevülei. Berolinenfis. - ot

fenfim ibi collecta, ad 15. pedes ufque affürgebat; quae tur- .bida quidem, nigricans, íàlífa, heparque fülphuris fpirans, mora autem, ac, mediante fubfidentia fpontanea, pulvere fübflavo feparato, clarior hinc evadit, atque in füperficie fua cuticulam ferrugineam, iridi fimilem, contrahit, Dictá . aqua, paludofa, ftagnansve, modo haufta, cum gallis tur- cicis laete purpurafcens, et cum lixivio fanguinis promté - caerulefcens, libero aéri per aliquot dies jam expofita, ne- que purpurafcit amplius, neque caerulefcit cum dictis rea- gentibus; fuperadditis vero nonnullis acidi mineralis guttu- lis, ftatim colores iterum oftendit confüetos: certíffimo fane indicio, ad aframentum nigrum aeque, ac ad caeruleum Bero- linenfe, gignendum, et manifeflandum, fi adfuerit maffa, feu miícela, quaedam, huic fcopo conveniens, fi non ex una eademque cauffa, aut femper plane eodem modo, acidum faltem tamen, et quidem neceffario ,- requiri.

' Absque dubio acidum vitrioli volatile, (fub aéris he. patici nomine hodie comprehenfum?^) acmodum laxe cum "particulis terreo-martialibus cohaerens, hincque facillime difflandum, in cafu fübftzato, 'enarratorum phaenomenorum continet rationem; 53e C9

Quanquam lixivium fanguinis, cum acido minerali com- binatum, ad caerulei berolinenfis senefin folummodo füufri- . eiat, ideoque decantata illa mineralia, nec non metallorum folutiones, quae a Chemicis paffim adhiberi fimu/ folent, ad . augendum volumen magis, lucrique cauffa, addantur, quam

quod modo dicta proprie ad coloris effentiam fymbola con- ferant; nihilo fecius,. ex oppofita tamen parte, non obftat, quo minus füperaddita quoque adftringentia vegetabilia cae- rulei berolinenfis praepediant productionem, ut potius ejus- dem et copiam, et pulchritndinem, mire promovere atque exaltare valeant, TENTER ON |. Atramenti nimirum fcriptorii conftantiffimus nigror co- racinus, addito lixivio fanguinis ftatim alteratus, ac pro re É M 2 i9 s nata

92 Y SIEUT AXI.

natà abolitus, per acidum JViftri, lege artis ad: tationes uíque ; inftillatum, mox in elegantiffimum colorem caeruleum yvertitur!! qua occafione fimul evenit, ut fragmenta gallo- - rum turcicarum, in atramento adhibito: contenta, nigerrima vifa; nonfolum colorem priftinum naturalem. teaffumant, fed etiam, cum vitriolo mortis invicem. » uactata , atramentum pigrum denuo conflituant. |. "m

| bg OBSERIATIO XXI. uud. Dn. D. ERASMI LUDOVICI WERNBERGER. j | De |

rina caerulea,

rina caerulea, ut ut perrara , ideoque in dubium pafí Ui U vocata, vere tamen talis in rerum riatura interdum exi-- ftit.. *) Liceat mihi igitur, pro afferti hujus probatione, ob- fervationem illuftrantem. cum Eruditis communicare, -

Vir quadraginta fex. annorum ,. temperamenti fic di&i cholerico -melancholici, caelebs, probus, caftus, ftrenuus, vitae ffedentariae., ac librorum. leétionibus deditiffimus ; Cl bosque fimul difficulter, digerendos. in deliciis, habens, per quatuor abhinc annos cachexia icterica laborans, Menfe Ju- nii 1780. praecedente horripilatione i in febrem y'lidam; p an- . Kietate , agrypnia, afthenia, meteorifinoque ftipatam, inci- debat. Oculoruin tunica. albuginsd] hactenus fubflaya, lu- rida nunc, confpiciebatur;, hypochondrium dextrum , tume. factum. durumque, . levifimum prae dolore acutiffimo non amplius ferre potens atta ctum, decubitum folum fupinum, eumque horizontalem. tantum , permittebat ;. pulfus erat Te Merc ac intermittens , "pergam Mi. de-

"a NDERIT OMS IIORP IU REESAPNSE QE » bilis- -

| — 'Con£ CI. Misery ; dm neuph Lara: hs pen ab sit BAL- PINGERO edit. Vol, L. p. 269. feq.

De urina caerulea. | 93.

bilisque; refpiratio/parvd, frequens, et lingua fqualida, ra- dicem. verfus fubfufca, una. cum anorexia, fitique clamofa, obfervabatur. ' 4.

Data appropriata antibilols, antifepticis maritata, eva- cuantia ingentem primo materiae atrabilariae, foetidiffimae, fermentantis, copiam, fummo cum aegroti levamine, fympto- matumque notabili remiffione, deorfum eliminarunt; quae, diutius" continuata , phaenomenorum , hucufque maxime ominioforut , agmen feliciter demum clauferunt. :

Lotii, in ipfius febris candentia miffi, vitroque urina- rio immediate, et perquam fcrupulofe, excepti, hypoftafi late- ritia larga gaudentis, color quotidie, et per integram exin

feptimanam, perfecte c3aneus conftansve obfervabatur!! Poft- ea autem urina iterum crocea reddebatur; quae quoque ad

finem ufque vitae Noftri, tabe demum confumti, per 2. fe-

re annos, femper talis permanfit, |

. Cadaveris feé&io non concedebatur; quaptopter, qua- lis capfülarum atrabilariarum , in producenda forte urina cae- rulea, fuerit habitus ? edicere haud yaleo.

^ - Interim nonnulla de origine urinae caeruleae, ejusque

fedimenti, fimiliter cincti, legi poffunt, in per?/.. Dr tra- &atu , vom Preujfifchen Bl, und der Blutlauge p. $6. Atque vero fimillimum videtur, putredinem quandam biliofam in- primis, in | corpore aegroto adfuiffe, et inde alcali volatile exortum, ex quo, accedente, quocunque demum modo,

&cido, materia caerulea manifeftata fuit. Ut itaque praece-

dens obfervatio quoque huic phaenomerio PAPRCAOUS, lucem quandam afferre queat; ^.

EE dox dev cas nd MINURE-

| — OBSERFATIO XXII. id. Dn. D. ERASMI LUDOVICI WERNBERGER.

De | V'eniriculo. biloculari.

(2 UE: certae, per fimiles alias rite confirma- | tae, unanimi phyficorum fuffragio, eadem gaudeant. dignitate, ac nova quaevis experimenta; fpero fore, publi-

cum Eruditorum, hoc refpectu, praefentem quoque qua- .

lemcunque de veníriculo biloculari, a perilluftri Praefide in- — clytae Academiae Caefareae Naturae Curioforum, DELi0 9 | nec nona Cel. HeisTERO, **) fcite olim confignatam, pa- rallelam obfervationem, non plane dedignaturum effe.

. Mir fexagenarius, litteratus, perfecte alias fanus, purus . putus phlegmaticus, ebrius ex convivio redux, ventricu- - lum, epulis refertum, vehementer impingit ad temonem, quoinde varia ftatim incommoda, vifü levidenfia, in regione finiftri potiffimum hypochondrii, fenfit, quae tamen, intra unius circiter luftri fpatium; fub variis et mire variantibus viciffitudinum exacerbationibus, febre anomala comite, ob- : ftipationeque, flatulentia, naufea et vomitu, in cachexiam fenfim, dirifüumamque . hypochondriafin , degenerárunt, -

Multum jam multaque incaffum adhibita fuerant, cum a me; periclitans, demum aegrotus quoque flagitaret auxilium, Con» : filio in arena capto, utiliffimum ante omnia effe judicavi, le- niter folventia, fic dicta faponacea, eccoprotica, abílergen- - tia et antifpaftica, in confortio diaetae appropriatae, caute | tentaret, diuque hifce continuaret, | Praeter fpem omnem. : exfpectationemque notabilis mox: fymptomatum remiíffio, et paulo poft ipfa fere in integrum reftitutio fubfequuta eft; j^

| | la

ww

3) Nov. Act, Natur. Curiof. Vol. VI, p. IO. 3K*) AG. Nat. Cur. Vol. X. p. 55.

-

: De Ventriculo biloculari, -— — 95 la tantum vomituritione, et fpaftica quadam fenfatione in hy- pochondrio finiftro, poft paftum fuperftite.

— Mucum vifcidum, atra-bile maritatum, fufpicatus, me- dicinae internae fülphur antimonii auratum, parca manu, et fcopo tantum refolvente, füperaddidi; at, prima dofis, furfum ftatim ac deorfum, materiam foetentem, craffam, nigram, roob fambuci adinftar, quanquam inopinato, cum fummo tamen aeprotantis levamine, evacuavit, | Sumtae, alio tempore, aliae hujus 8. dofes fimilem femper effectum - Jaudabilem praeftiterunt. Sufficienter nunc expurgato fyfte-

mate gaftrico, tonica, totus corporis, aàr campeftris, re-

gimenque diaeteticum ftrictifimum, amifTam reftituerunt fa- nitatem, reftitutamque confirmarunt, | | Orta noviter, ex aegroti incuria, indigeftione, recru- duit vomitus; quo ejiciebatur initio jufculum rubellum, mo- do fumtum, e fructibus cynosbati paratum; poft horae au- tem dimidiae intervallum, radix quoque fcorzonerae integra, qualem ante 6. dies comederat, puraque fimul, ac fine ullo rubedinis, a dicto jufculo, veftigio. Quod phaenomenon plane fingulare illico me induxit, ventriculi, fi non divarica- tionem ipfam, ejusdem faltem fabricam admodum perver- fam, tacite praefumere. . Diaeta negativa, roborantiumque continuatus ufus, rebellem huncce vomitum denuo cicura- vit, labilemque valetudinem ita communivit, ut inftituendis itineribus, et laboribus officialibus fabeundis, Nofter par eflet, . | | 2; diu | | - Sanitas optima, per plures menfes laete jam virens, ira - vehementiffima iterum ita curbabatur, ut nonfolum omino- fus ille vomitus niger fponte protinus rediret, fed et convul-- fiones clonicae univerfales, letales, fimul accederent, quae miferum, atrociffimis angoribus confumtum, poft r2. circi- ter demum horas trucidarunt. 3p) | . . Abdomen externe lividum, tympanitice inflatum, facta

incifione, multum aérem mephiticum eructans, ichore mi-

grican-

"-—- ^ « Obfervatio X XII.

-gricante , pérquam cauftico, duodecim libras medicinales. ponderante, repletum, et omentum paffim gangraenofuüm: deprehendebatur, Tubus inteftinalis erat integer; vefica urinaria vaeua, fanaque, glandulae mefentericae quoque in- columes; cyftis fellea autem, bilis loco, humore gelatino- fo, excolore tantum referta. Hepar. cinereo- flavum qui- dem, folitoque majus, minime tamen induratum aut fuppü- fatum; len contra vero monftrofe extenfum, cicatrifatum, et friabile reperiebatur.. Vafa brevia integra erant; aft cru- ore corrupto infarcta nimis, atque dilatata. ^ Ventriculus col-- lapfus; qualibet preffione materiam atram fübter orificium . ejus finiftrum,. mire extenuatum, pone arcum majorem, non- folum ex foraminulis permultis, ibi exiftentibus, fed et ex — rima quadam transvería peculiari, quinque lineas aequante, (absque dubio per affiduum vomendi conatum noviffime cauf-: fata, ) largiter fundens, craffiffimae hujus maffae libram ad- huc unam continebat. Tunicae infuper, villofa, nervea, mufculofaque ab alia membranofa, .a dicta plaga deorfum ad: ventriculi interni medium ufque, perfecte folutae deprehen- : debantur. Ex coalitis hifce tribus prioribus, furfumque di-: rectis, ac margine callofo donatis, membranis, novus quafi! - -—— ventriculus, in ventriculo, conttirutus,. ciborum indi- geftorum rudera adhuc dum recondebat ! ! - | Quod reliquum eft, Lectoribus ingenuis dijudicandum ! Jubens relinquo: unde cicatrices illae venerint in liene, nec - non pervería haec ventriculi conformatio ? An congenita^? fuerit, aut, potius, uti- videtur, Bdquifits y: per vim exter- nam, puta, contracta?? — ror

W'indshemio Erlaupam miff, d, 17. Mart. 1789.

,

IVO REC ot 97 OBSERV ATIO XXIII. RELATIO Dn. IGNATII & BOR N. | "b 9 7- i0 Aurilegío Daciae "Transalpinae, —-.

urilegium noftrum Dacicum non differt a communi. In- A: ftituitur lotione , aut Zluíatione, | Auriferax Tranfilva- niae folum, praecipue fterilis aridaque illa montium regio, in cujus fuperficie nihil gignitur, hodie usque fluvios fuos, rivulos, fontesque omnes auro ditat, exficcatis jam Tagi, Padi, Hebri et Pactoli aureis arenis, quae decantatae olim metallum amplius nullum fundunt, aut fpei quaerentium non refpondent. . Deponitur. auro mixta glarea ad finuofas flu- minum ripas, ubi lentiori curfu aquae fluunt, Ibi auzilegu- li; gens pauperrima mortalium, quae femper fame crucia- tur, quamvis, veluti. ftultum Midae vorum imitata, quid- quid tangit, in aurum vertat, fcamnum lotorium erigunt, quod €x affere latiore, oblongo ,. declivi componitur. .. Veftiunt Ícamnum hoc lanofa pelle, aut villofo panno, et ftructae huic portatili machinae glaream auriferam et aquas, fimpulo e flumine hauítas, adfundunt continuo, donec, abrepta cre- bris lotionibus glarei, pannus omnis fabulo fübfidente ob- ducatur. Abluitur faepius pannus, refiduum vero terreum - fuccufforia agitatione if vafis ligneis ,, conchae in formam ex- Ículptis, a baluce, paleisque aureis, abigunt, et abjecüs vi- tiis, cuftodiunt, repetuntque primum laborem, donec effoe- ta fluminis arena fpem amplius nullam lucri faciat. | Rema- nenti fcobi.addunt argentum vivum, quod, ceteras fordes — yefpuehs , .auri paleas. colligit, in pelles fübactas dein effuü- fum preffumque fudoris vice defluit, et aurum purum re- linquit. |

N. 448. Phyf. Hed, T. VII. disse Messa aieneer eM

]

98. Obfervatio X XIII.

"Alutatio alio modo peragitur. | Adfertur in planitiem C[ebe *) abrafa, per vernales et aeftivales imbres, a füper- ficie et venis montium ZMapuren[ium **) arena aurifera, et in (trata mille-paffus longa, tercentum lata, etorgyam unam profunda congeritur. Lavatur ex his autum 5 quod, ne te- mere fiat, Praefecti metallorum planitiem omnem in porti- ones aequales partiuntur, ita, ut pars quaevis per omgem ftratofae congeriei longitudinem excurrat, et latitudo tan- tum determinetur. Dein quivis aurilegulorum per ftrati par- tem, quae fua eft,;.canalem ducit, ad cujus finem foffam cavat. Egeftis e canali, raftro metallico, majoribus lapi- dum fragmentis, immittitur retinaculo intercepta aqua, quae continuo profluens, arenam, e parietibus ablatam, in fof- fam devolvit. Reftatalius labor. Collectas, in plena jam- jam foffa, harenas in planum inclinatum, cujus latera tabu- lis eluduntur, elutriant, fubflrato panno afpero, aurum re-

tinente, quem eluunt, elutia vero aqua et hydrargyro pur- —

sant. Arena, e montibus, per fuccedentes imbres advecta, evacuatos jam canales, et foffas, iterum replet, et pofteris novos praeparat labores. — ^ : | . Eft trans 7Marufium alia hujus generis jftratofa congeries, quae Cfebeienfem, puritate metalli, et antiquitate fodinarum, longe fuperat, nomenque a pago Oh/appian ducit. Stratum hoc arenofum, orgyam unam profundum, montem De/n3z verfus, ad pagos Sebeshely et Rikiffa initium capit, ubi fub fummo cefpite aurum éluitur ; defcendit dein per planitiem "Ohlapian, infra laetas; pagi Szafpian fegetes , nec male cu- ftodiri videntur, a Proferpinae matre Cerere, Plutonis divi- tiae, Rigantur arenae hae rivulo Kopofienfi, cujus agros olim romanorum colonorum induftria fontibus auxit, ad la- vandum pretiofas has naturae ruinas, e jugis vicinorum mon- tium, per invias rupes, etfubílratos intervallis canales, ad- ' TU | ductis, .

$4) Comitatus Zarandienfis, | "e*) Diftri&us Kórüsbanyenfis.

De .Aurilegio Daciae "Transalpinae. 99

du&is. Sed tanti laboris hodie nonnifi rudera fuperfünt, Excitata iterum, poft plurium feculorum cafus et injurias, ante quadraginta fere annos, alutatio Oh/apienfis, collocatos in hoc opus labores, cultoribus fuis fummo cum foenore

.redderet, nifi aquae deeffent, Nec enim Kopofienfis rivu-

-—

Jus, nec imbres, nec cavata in altioribus partibus ftagna, quae aquam a pluvia tantum recipiunt, operi füfficiunt. Me- dirantur nunc incolae plures corrivationes, quae proficuas alutationi aquas fuppeditent. |

Exercuerunt in illia etiam Daciae parte, quae ripenfis dicebatur, romanorum Coloniae alutationem , eujus adhuc- dum veftigia reftant ad fines Tranfilvaniae, in valle- are, prope Ohazuzm, piftram, et Margam, et ad pagos 7erfche- rou4, Polvafchniza, Purlaua et *Tumul *). .Lavatur etiam

aurum e /Vera4 fluvio , regionem z4/mash , quae ad aquas her-

. Delitefcentis in arena metalli capiu

culanas, feu /Mehadiam ducit, a feptentrione in meridiem

. percurrente. l'oecundiores effe fluminis aecrefcentis are- . pas, experti funt aurileguli, deficientibus autem aquis, utram-

que fluvii ripam perquirunt. Tollunt primum caefpitem, et argillam ad duos fere pedes perfodiunt; caedunt dein ftra- tum! e rotundatis lapidum fragmentis .conglutinatum, quo arena aurifera foluta, tres pedes alta, granis ferreis grana- ticique pérmixta, et lapidi arenaceo incumbens, tegitur. Iufundunt aquas, cum harenis, fcamno lotorio, fulcis plu- rimis transverfis exafperato. Refidet in fupremis íulcis fer-

. rum granulare, et fabulum granaticum, paleis aureis gravi-

dum, haerente circa medietatem glarea, paucis auri miculis interfperfa, devoluta.ad pedem obliqui fcamni fterili arena, Octoginta fere Zingarorum, degenerae et foedae, Aegyptio- rum ftirpis familiae, per aeftatem in. hac regione auri micas, per hyemem vero ftipem colligunt, — "db

Auri color, puritas, et palearum figura ubique variat, nt indicium ex arena fer- ' l Nim ns | rea,- *) In Diftri&u Karanfebefüienfi, 3 ig2QiunA. x3

ico acceda Obfevvatio XX. Ig. «3

rea, retraCtoria, quae per Hungariam etiam et Germaniam aurum fluviatile comitatur. Arena haec atra, nitidiffima, *) aeris injuriis in ochram non degenerat; acidis non folvitur, nifi acido falis nitrofo aut dephlogifticato; liquata, methodo vulgari, non cogitur in regulum, fors, ut. acutiffimus Po- da **) (üfpicatur, nec ferri foboles.

Redimunt nobile metallum ab aurilegulis coaétores re- gii ftatarii, aut circumforanei, fixo per leges pretio, et plus quum octo centum pondo auri in aerarium referunt; fed fors, quod Rheni, Danubii, Moldaviae et omnium per ditiores provincias auri ramenta volventium fluviorum fatum eft, au- rilegium in Tranfilvania quoque negligetur, cum incolae lu- crofius fefe occupare noverint, quam fingulas auri paleas anxie legendo. . | |

- Vienna accept. d. 4. OG. 1789. 6 OBSERFATIO XXIV. x Dn. D. FRIDERICI JAHN.

De Vfiione veterum hodienum non temere negligenda.

Ya eft faeculi noftri conditio, atque iniquitas, ut, quid-- E quid antiquitatem fedolet, alto fupercilio fpernat, ac fere pro nihilo prorfus ducat, Quam quidem erga prifcos con- temtionem tantum abeft, ut equidem comprobem, atque «communi fere hominum noftrorum fentenuae fübfcribam ; ut potius non poffim non veterum medicorum in obfervan- do induftriam, in defcribendo diligentiam, in exercendo fim- I .plici-

-!**) Gravitate fpecifica — 4167, 1000. : 3 . "K) Nicol, Poda Addit, de mineris ferri in Continuat. altera: Sele&orum

ex Amoenitat, Acad, Car, Linnaei ditfert, Graecii 1769. pag. 154. ^ —

E

De uflione veterum hodienum non femere negligenda, 101.

plicitatem, mirari, talesque viros femper honoris cauffa ad- pellare. | Atque ego quidem cenfeo, lectionem veterum quam maxime commendandam, eamque medicis practicis etiamnum ufui.et commodo effe, — Ignorabant prifci, vel potius nondum norant illam, qua nobis gaudere licet, me- dicamentorum füppellectilem ; in curandis in - et externis C. H. adfectionibus, aliam paffim ingrediebantur viam, nec minus, quam noflrates, perveniebant ad fauftam felicemque coronidem.. 1n remediis, quibus utebantur, plura funt, quae, jure meritoque, crebriori ufu adhuc digna videntur. Eminet in his u///o illa, apud quemque de re medica fcripto- rem veterem perquam celebrata. Commendatam apud plu- rimos hanc, quam vocant, operationem, oblivioni tradidif- fe, certe nihili aeftimatle, videntur pofteri, caventes, ne fibi ipfis idem , quod Zrchagatho Romani, inurerent nomen. Paucis ábhinc annis furrexit cl. PovTEAU, qui, quam fieri potuit feliciffime, fanavit igne et ferro. Atque tunc factum eft, ut, quae medicamentis. et mànu curare non poterant, " igne-fanare quidam inciperent. Elata igitur paffim uftio, et in priftinam reftituta eft dignitatem. — Fuerunt nunc multi, 'qui commendarent hanc per ignem operandi methodum ; pau- ci, qui adhiberent: docuerunt plurimi, didicerunt muülti, reapfe factam operationem litteris confignarunt pauci. *) . Quae quum itafint, non abs re alienum effe puto, enar- rare cafum, in quo felicem inftitui fanstionem per uftionem. — . Mir quadragenarius corripiebatur ao. 1773. vertigine, » quam, ceteroquin fanus, nullius momen efle credebat, INumquam antea laboravit vertigine, numquam (fit fides pe- mes ipfum!) alio quo demum cumque morbo. . Evanuit ver- tigo, adparuerunt plures in capite, vertice, circa aures et tempora nodi feu tophi ( Knofen, Beulen). Confulit aegro- - tus medicum, qui vilipendebat hofce; quos non fátis noffe : N 3 vide- . * 3) Conf. tamen Cl, JoAw. Pm. Jur. Ruporpm Diff inaug. De uflione cranii in. epilepfia , praefide ill, DEL10 defenfa , Erlangae 1768,

102 Obfervdlio. x: XIV.

videbatur tophos. De reftitutione in integrum lugentem re- - . focillat aegri animum, modo iati; quo illum uti jubebat, — balfamo fequenti: | fag

. Rec, Sapon. veneti, "rwrce duas

diffolv. in Spirit. fal. ammoniac. femiunc. - admiíc. Balf. fulphur. drachm, duas. M. d. xv. Febr. 1773.

Quo quidem balfamo , quum inungeret aeger tophos, minuebatur admodum tumor, augebatur dolor: decrefcente nodo, crefcit dolor. Conquerenti hanc rem aegroto impo- nit medicus continuatam unctionem. ^ Unxit igitur porro, absque ullo tamen auxilio; reftabant tumores minuti, refta- - bat capitis dolor, fixus, punéctorius, urens. — — Non ita. multo poft "oig Pn AE medicus aliud, quod fequitur, un- guentum..

Rec. Sapon. nigr. sij. *Solv. in | Spirit. juniper, 5i. ^. . . Effent. galban. $6. M, d. xxvi. Jun. 1773. ] Quo quum omni, ut par erat, diligentia uteretur; aes

-

ger fenfim fenfimque gravius audire, et "penitus obfürdefce-

. fe, coepit, Aurium dolore, fonitu intraaures ipfas, et id genus aliis incommodis, angebatur aeger quam vehementif- fime. Acrem capitis dolorem vix et ne vix quidem ferre poterat — Aeger nunc plures confulit medicos, ubicum- que locorum auxilium. petit, invenit nullum. Sunt omnia E vana ! 1] Quae quum ita er ant, vacavit totus legendis libris me- | dicís, fpe inductus, fore, ut in uno-alterove inveniat alis quid, ad rem fuam. pertinens. — Forte quaedam accepit Pov- TEAVII icripts, MEG. ei de uftione, levis fpei aura obji- L

citur, 3

.— Deuflione veterum hodienum non femere neglipenda. | 168

citur, relegentem inflat. In fe ipfe experiri tentatur, quid fibi velit et poffit haec, apud prifcos quondam, apud incul- tos populos hodienuin, celebrata operatio. — Quem ab acri humore rheumatico deducebat dolorem , facile ab internis, quo pellebat medicus unctione füa, verfus extera urendo du- cere credebat. Dene cogitatum auxilium bene exfecutus